Adhyaya 26

Verse 1

नारद उवाच । अथ ब्रह्मा महादेवमभिवाद्य कृतांजलिः । उद्वाहः क्रियतां देव इत्युवाच महेश्वरम्

నారదుడు పలికెను— ఆపై బ్రహ్మ మహాదేవునకు నమస్కరించి కృతాంజలిగా మహేశ్వరునితో, “హే దేవా, వివాహక్రియ నిర్వహింపబడుగాక” అని చెప్పెను.

Verse 2

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्राहेदं भगवान्हरः । पराधीना वयं ब्रह्मन्हिमाद्रेस्तव चापि यत्

ఆ మాటలు విని భగవాన్ హరుడు పలికెను— “హే బ్రహ్మన్, మేము పరాధీనులము; నిజముగా హిమాద్రి మరియు నీకు కూడా లోబడి ఉన్నాము.”

Verse 3

यद्युक्तं क्रियतां तद्धि वयं युष्मद्वशेऽधुना । ततो ब्रह्मा स्वयं दिव्यं पुरं रत्नमयं शुभम्

యేది యుక్తమో అదే చేయబడుగాక; ఇప్పుడేమో మేము మీ అధీనంలో ఉన్నాము. అప్పుడు స్వయంగా బ్రహ్మదేవుడు రత్నమయమైన దివ్య శుభపురాన్ని నిర్మించాడు.

Verse 4

उद्वाहार्थं महेशस्य तत्क्षणात्समकल्पयत् । शतयोजनविस्तीर्णं प्रासादशतशोभितम्

మహేశుని వివాహార్థం ఆయన క్షణమాత్రంలోనే ఏర్పాటుచేశాడు—శతయోజన విస్తీర్ణమై, వందల ప్రాసాదాలతో శోభించిన పురం.

Verse 5

पुरेतस्मिन्महादेवः स्वयमेव व्यतिष्ठत । ततः सप्तमुनीन्देवश्चिंतिताब्यागतान्पुरः

ఆ నగరంలో మహాదేవుడు స్వయంగా స్థిరంగా నిలిచెను. తరువాత దేవుడు కేవలం స్మరించగానే ఏడు మునులు తన ముందరికి వచ్చినట్లు చూచెను.

Verse 6

प्राहिणोदंबिकायाश्च स्थिरपत्रार्थमीश्वरः । सारुंधतीकास्ते तत्र ह्लादयंतो हिमाचलम्

స్థిరపత్రం (మంగళచిహ్నం) పొందుటకై ఈశ్వరుడు వారిని అంబికాదేవి వద్దకు పంపెను. అరుంధతీసమాన ధర్మనిష్ఠులు అక్కడ హిమాచలాన్ని హర్షింపజేశారు.

Verse 7

सभार्यामीश्वरगुणैः स्थिरपत्राणि चादधुः । ततः संपूजितास्तेन पुनरागम्य तेऽचलात्

భార్యలతో కూడి వారు ఈశ్వరుని గుణప్రభావముచే ఆ స్థిరపత్రాలను (మంగళచిహ్నాలను) పొందిరి. తరువాత ఆయనచే సత్కరింపబడి వారు ఆ అచలమునుండి తిరిగి వచ్చిరి.

Verse 8

न्यवेदयंस्र्यंबकाय स च तानभ्यनंदत । उद्वाहार्थं ततो देवो विश्वं सर्वं न्यमंत्रयत्

వారు ఆ విషయాన్ని త్ర్యంబకుడైన మహాదేవునికి నివేదించారు; ఆయన వారిపై ఆనందించాడు. తరువాత వివాహార్థంగా దేవుడు సమస్త విశ్వాన్నీ ఆహ్వానించాడు.

Verse 9

समागतं च तत्सव विना दैत्यैर्दुरात्मभिः । स्थावरं जंगमं यच्च विश्वं विष्णुपुरोगमम्

ఆ సమస్త సమూహం కూడి వచ్చింది—దురాత్ములైన దానవులను తప్ప. విశ్వంలో స్థావరమైయున్నదీ జంగమమైయున్నదీ అన్నీ విష్ణువును ముందుంచి వచ్చాయి.

Verse 10

सब्रह्यकं पुरारातेर्महिमानमवर्धयत् । ततस्तं विधिराहेदं गन्धमादनपर्वते

ఇలా బ్రహ్మతో కూడి పురారాతి (త్రిపురాంతక శివుని) మహిమ మరింత పెరిగింది. ఆపై గంధమాదన పర్వతంపై సృష్టికర్త బ్రహ్మ ఆయనతో ఈ మాటలు పలికాడు.

Verse 11

पुरे स्थितं विवाहस्य देव कालः प्रवर्तते । ततस्तस्य जटाजूटे चंद्रखंडं पितामहः

‘నగరంలో వివాహానికి దివ్యకాలం ప్రారంభమైంది.’ అని చెప్పి పితామహ బ్రహ్మ ఆయన జటాజూటంపై చంద్రఖండాన్ని స్థాపించాడు.

Verse 12

बबंध प्रणयोदारविस्फारितविलोचनः । कपर्द्दं शोभनं विष्णुः स्वय चक्रेऽस्य हर्षतः

ఉదారమైన స్నేహంతో విస్తరించిన నేత్రాలతో ఉన్న ఆయనకు, విష్ణువు ఆనందంతో తన స్వహస్తాలతోనే శోభనమైన కపర్దం (జటాముకుటం) తయారుచేసి కట్టి పెట్టాడు.

Verse 13

कपालमालां विपुलां चामुण्डा मूर्ध्न्यबंधत । उवाच चापि गिरिशं पुत्रं जनय शंकर

చాముండా ఆయన శిరస్సుపై విస్తారమైన కపాలమాలను కట్టింది; గిరీశునితో కూడా ఇలా పలికింది— “హే శంకరా, ఒక పుత్రుని జనింపజేయుము।”

Verse 14

यो दैत्येंद्रकुलं हत्वा मां रक्तैस्तर्पयिष्यति । सूर्यो ज्वलच्छिखारक्तं भाबासितजगत्त्रयम्

“దైత్యేంద్రుల వంశాన్ని సంహరించి రక్తతర్పణాలతో నన్ను తృప్తిపరచేవాడు…” అప్పుడు జ్వలించే కిరణాలతో రక్తవర్ణ సూర్యుడు త్రిలోకాన్ని ప్రకాశింపజేశాడు.

Verse 15

बबंध देवदेवस्यच स्वयमेव प्रमोदतः । शेषवासुकिमुख्याश्च ज्वलंतस्तेजसा शुभाः

ఆనందంతో వారు తామే దేవదేవుని అలంకరించారు. శేషుడు, వాసుకి మరియు ప్రధాన నాగులు శుభంగా, తేజస్సుతో జ్వలించారు.

Verse 16

आत्मानं भूषणस्थाने स्वयं ते चक्रुरीश्वरे वायवश्च ततस्तीक्ष्णश्रृंगं हिमगिरिप्रभम्

వారు తామే ప్రభువుని ఆభరణస్థానాల్లో నిలిచి ఆభరణాలయ్యారు. ఆపై వాయుదేవతలు హిమగిరి కాంతివలె ప్రకాశించే పదునైన శృంగాన్ని ఆయనకోసం నిర్మించారు.

Verse 17

वृषं विभूषयामासुर्नानारत्नोपपत्तिभिः । शक्रो गजजिनं गृह्य स्वयमग्रे व्यवस्थितः

వారు అనేక రకాల రత్నాలతో వృషభాన్ని అలంకరించారు. శక్రుడు (ఇంద్రుడు) గజచర్మాన్ని తీసుకొని తానే ముందుభాగంలో నిలిచాడు.

Verse 18

विना भस्म समाधाय कपाले रजतप्रभम् । मनुजास्थिमयीं मालां प्रेतनाथश्च वन्दनम्

ఒకడు పవిత్ర భస్మాన్ని ధరించాడు; మరొకడు రజతప్రభతో మెరుస్తున్న కపాలపాత్రాన్ని స్థాపించాడు. ప్రేతనాథుడు కూడా మనుజాస్థిమయమైన మాలను ధరించాడు—వైరాగ్యానికి భయంకరమైనా వందనీయమైన చిహ్నం.

Verse 19

वह्निस्तेजोमयं दिव्यमजिनं प्रददौ स्थितः । एवं विभूषितः सर्वैर्भृत्यैरीशो बभौ भृशम्

వహ్ని సమీపంలో నిలిచి తేజోమయమైన దివ్య అజినాన్ని సమర్పించాడు. ఇలా సమస్త భృతులచే అలంకృతుడైన ఈశ్వరుడు అత్యంత ప్రకాశించాడు.

Verse 20

ततो हिमाद्रेः पुरुषा वीरकं प्रोचिरे वचः । मा भूत्कालात्ययः शीघ्रं भवस्यैतन्निवेद्यताम्

అప్పుడు హిమాద్రి పురుషులు వీరకునితో అన్నారు—“కాలవిలంబం కాకూడదు; ఈ విషయాన్ని శీఘ్రంగా భవుడు (శివుడు)కు నివేదించు.”

Verse 21

ततो देवं प्रणम्याह वीरकः करसंपुटी । त्वरयंति महेशानं हिमाद्रेः पुरुषास्त्वमी

అప్పుడు వీరకుడు కరసంపుటి చేసి దేవునికి నమస్కరించి అన్నాడు—“హే మహేశానా! హిమాద్రి పురుషులు మిమ్మల్ని త్వరపడమని కోరుతున్నారు.”

Verse 22

इति श्रुत्वा वचो देवः शीघ्रमित्येव चाब्रवीत् । सप्त वारिधयस्तस्य चक्रुर्दर्पणदर्शनम्

ఆ మాటలు విని దేవుడు “శీఘ్రం” అని మాత్రమే పలికాడు. వెంటనే ఏడు సముద్రాలు ఆయనకు దర్పణసదృశ దర్శనాన్ని కలిగించాయి.

Verse 23

तत्रैक्षत महादेवः स्वरूपं स जगन्मयम् । ततो बद्धांजलिर्धीमान्स्थाणुं प्रोवाच केशवः

అక్కడ మహాదేవుడు తన జగన్మయ స్వరూపాన్నే దర్శించాడు. అప్పుడు ధీమంతుడైన కేశవుడు అంజలి బద్ధుడై స్థాణువు (అచల ప్రభువు)ను సంభోదించాడు.

Verse 24

देवदेव महादेव त्रिपुरांतक शंकर । शोभसेऽनेन रूपेण जगदानंददायिना

హే దేవదేవా, హే మహాదేవా, హే త్రిపురాంతక శంకరా! జగాలకు ఆనందం ప్రసాదించే ఈ రూపంతో మీరు ప్రకాశిస్తున్నారు.

Verse 25

महेश्वर यथा साक्षादपरस्त्वं महेश्वरः । ततः स्मयन्महादेवो जयेति भुवने श्रुतः

“హే మహేశ్వరా! మీరు సాక్షాత్ పరముడు; మీకు భిన్నుడు మరెవ్వరూ లేరు, హే మహేశ్వరా.” అప్పుడు మహాదేవుడు చిరునవ్వుతో ‘జయ’ అని పలికెను—ఆ ధ్వని లోకాలన్నింటిలో వినబడెను.

Verse 26

करमालंब्य विष्णोश्च वृषभं रुरुहेशनैः । ततश्च वसवो देवाः शूलं तस्य न्यवेदयन्

విష్ణువు చేతిని పట్టుకొని ఆయన నెమ్మదిగా వృషభంపై ఎక్కాడు. ఆపై వసు దేవతలు ఆయనకు త్రిశూలాన్ని సమర్పించారు.

Verse 27

धनदो निदिभिर्युक्तः समीपस्थस्ततोऽभवत् । स शूलपाणिर्विश्वात्मा संचचाल ततो हरः

అప్పుడు నిధులతో కూడిన ధనదుడు (కుబేరుడు) సమీపంలో నిలిచాడు. అనంతరం శూలపాణి, విశ్వాత్ముడైన హరుడు అక్కడి నుండి ప్రయాణమయ్యాడు.

Verse 28

देवदुंदुभिनादैश्च पुष्पासारैश्च गीतकैः । नृत्यद्भिरप्सरोभिश्च जयेति च महास्वनैः

దేవదుందుభుల గంభీర నాదాలతో, పుష్పవర్షాలతో, మధుర గీతాలతో, నర్తించే అప్సరసలతో, ‘జయ’ అనే మహానినాదాలతో దిక్కులు మార్మోగాయి।

Verse 29

सव्यदक्षिणसंस्थानौ ब्रह्मविष्णूतु जग्मतुः । हंसं च गरुडं चैव समारुह्य महाप्रभौ

ఎడమ, కుడి వైపుల నిలిచిన బ్రహ్మా విష్ణువులు—ఆ మహాప్రభువులు—హంసను, గరుడుని అధిరోహించి ముందుకు సాగారు।

Verse 30

अथादितिर्दितिः सा च दनुः कद्रूः सुपर्णजा । पौलोमी सुरसा चैव सिंहिका सुरभिर्मुनिः

ఆపై అదితి, దితి, దను, కద్రూ, సుపర్ణజా, పౌలోమీ, సురసా, సింహికా, సురభి మరియు మునులు కూడా అక్కడికి వచ్చారు।

Verse 31

सिद्धिर्माया क्षमा दुर्गा देवी स्वाहा स्वधा सुधा । सावित्री चैव गायत्री लक्ष्मीः सा दक्षिणा द्युतिः

సిద్ధి, మాయ, క్షమా, దుర్గాదేవి, స్వాహా, స్వధా, సుధా; అలాగే సావిత్రి, గాయత్రి, లక్ష్మి, దక్షిణా, ద్యుతి కూడా అక్కడ ఉన్నారు।

Verse 32

स्पृहामतिर्धृतिर्बुद्धिर्मंथिरृद्धिः सरस्वती । राका कुहूः सिनीवाली देवी भानुमती तथा

స్పృహా, మతి, ధృతి, బుద్ధి, మంథి, ఋద్ధి, సరస్వతి; అలాగే రాకా, కుహూ, సినీవాలి మరియు దేవి భానుమతి కూడా వచ్చారు।

Verse 33

धरणी धारणी वेला राज्ञी चापि च रोहिणी । इत्येताश्चान्यदेवानां मातरः पत्नयस्तथा

ధరణీ, ధారణీ, వేళా, రాజ్ఞీ, రోహిణీ—ఇవీ మరియు ఇతర దేవతల మాతృరూపిణులూ, పత్నీరూపిణులూ అక్కడ సమాగమించారు।

Verse 34

उद्वाहं देवदेवस्य जग्मुः सर्वा मुदान्विताः । उरगा गरुडा यक्षा गंधर्वाः किंनरा नराः

దేవదేవుని వివాహానికి అందరూ ఆనందంతో వెళ్లారు—నాగులు, గరుడులు, యక్షులు, గంధర్వులు, కిన్నరులు, మనుష్యులూ।

Verse 35

सागरा गिरयो मेघा मासाः संवत्सरास्तथा । वेदा मंत्रास्तथा यज्ञाः श्रौता धर्माश्च सर्वशः

సముద్రాలు, పర్వతాలు, మేఘాలు, మాసాలు, సంవత్సరాలు; అలాగే వేదాలు, మంత్రాలు, యజ్ఞాలు, సమస్త శ్రౌతధర్మవిధానాలు కూడా అక్కడ ప్రకాశించాయి।

Verse 36

हुंकाराः प्रणवाश्चैव इतिहासाः सहस्रशः । कोटिशश्च तथा देवा महेंद्राद्याः सवाहनाः

అనేక హుంకారాలు, ప్రణవ ‘ఓం’ నాదం వినిపించింది; వేలాది ఇతిహాసపఠనాలు జరిగాయి। అలాగే మహేంద్రుడు (ఇంద్రుడు) మొదలైన దేవతలు కోట్ల సంఖ్యలో, తమ తమ వాహనాలతో వచ్చారు।

Verse 37

अनुजग्मुर्महादेवं कोटिशोऽर्बुदशश्च हि । गणाश्च पृष्ठतो जग्मुः शंखवर्णाश्च कोटिशः

మహాదేవుని అనుసరించి కోట్లలో—అర్బుదాలుగా—జనం సాగారు। ఆయన వెనుక శంఖవర్ణంగా తెల్లగా ప్రకాశించే గణాలు కూడా కోట్ల సంఖ్యలో నడిచారు।

Verse 38

दशभिः केकराख्याश्च विद्युतोऽष्टाभिरेव च । चतुःषष्ट्या विशाखाश्च नवभिः पारियात्रिकाः

కేకర అనే గణాలు పది పది దళాలుగా వచ్చారు; విద్యుత్ (మెరుపు) గణాలు ఎనిమిది ఎనిమిది దళాలుగా; విశాఖ గణాలు అరవై నాలుగు దళాలుగా; పారియాత్రిక గణాలు తొమ్మిది తొమ్మిది దళాలుగా వచ్చారు।

Verse 39

षड्भिः सर्वांतकः श्रीमांस्तथैव विकृताननः । ज्वालाकेशो द्वादशभिः कोटिभिः संवृतो ययौ

శ్రీమాన్ సర్వాంతకుడు ఆరు దళాలతో ముందుకు సాగాడు; అలాగే వికృతాననుడూ. జ్వాలాకేశుడు పన్నెండు కోట్లు అనుచరులతో చుట్టుముట్టబడి ప్రయాణమయ్యాడు।

Verse 40

सप्तभिः समदः श्रीमान्दुंदुभोष्ठाभिरेव च । पंचभिश्च कपालीशः षड्भिः संह्रादकः शुभः

శ్రీమాన్ సమదుడు ఏడు దళాలతో వచ్చాడు; దుందుభోష్టుడూ అలాగే. కపాలీశుడు ఐదు దళాలతో, శుభమైన సంహ్రాదకుడు ఆరు దళాలతో వచ్చాడు।

Verse 41

कोटिकोटिभिरेवैकः कुंडकः कुंभकस्तथा । विष्टंभोऽष्टाभिरेवेह गणपः सर्वसत्तमः

కుండకుడు ఒక్కడే కోటి కోటి అనుచరులతో వచ్చాడు; అలాగే కుంభకుడూ. ఇక్కడ సర్వసత్తమ గణపుడు విష్టంభుడు ఎనిమిది దళాలతో వచ్చాడు।

Verse 42

पिप्पलश्च सहस्रेण सन्नादश्च तथा बली । आवेशनस्तथाष्टाभिः सप्तभिश्चंद्रतापनः

పిప్పలుడు వెయ్యిమందితో వచ్చాడు; బలవంతుడైన సన్నాదుడూ అలాగే. ఆవేశనుడు ఎనిమిది దళాలతో, చంద్రతాపనుడు ఏడు దళాలతో వచ్చాడు।

Verse 43

महाकेशः सहस्रेण नंदिर्द्वादशभिस्तथा । नगः कालः करालश्च महाकालः शतेन च

మహాకేశుడు వెయ్యి గణములతో వచ్చెను; నందీ కూడా పన్నెండు గణములతో వచ్చెను. నాగుడు, కాలుడు, కరాళుడును వచ్చిరి; మహాకాలుడు వంద గణములతో వచ్చెను.

Verse 44

अग्निकः शतकोट्या वै कोट्याग्निमुख एव च । आदित्यमूर्धा कोट्या च कोट्या चैव धनावहः

అగ్నికుడు శతకోటి గణములతో వచ్చెను; అగ్నిముఖుడు కూడా ఒక కోటి గణములతో వచ్చెను. ఆదిత్యమూర్ధా ఒక కోటి తో వచ్చెను; ధనావహుడు కూడా ఒక కోటి తో వచ్చెను.

Verse 45

सन्नागश्च शतेनैव कुमुदः कोटिभिस्त्रिभिः । अमोघः कोकिलश्चैव कोटिकोट्या सुमंत्रकः

సన్నాగుడు వంద గణములతో వచ్చెను; కుముదుడు మూడు కోటి గణములతో వచ్చెను. అమోఘుడు, కోకిలుడును కూడా వచ్చిరి; సుమంత్రకుడు కోటి-కోట్ల గణములతో వచ్చెను.

Verse 46

काकपादस्तता षष्ट्या षष्ट्या संतानको गणः । महाबलश्च नवभिर्मधुपिंगश्च पिंगलः

కాకపాదుడు, తతా, సంతానక గణుడు—ప్రతివాడూ అరవై గణములతో వచ్చెను. మహాబలుడు తొమ్మిదితో వచ్చెను; మధుపింగుడు పింగలుడుతో కలిసి వచ్చెను.

Verse 47

नीलो नवत्या सप्तत्या चतुर्वक्त्रश्च पूर्वपात् । वीरभद्रश्चश्चतुःषष्ट्या करणो बालकस्तथा

నీలుడు తొంభై గణములతో వచ్చెను; మరొకడు డెబ్బై గణములతో వచ్చెను. చతుర్వక్త్రుడు తూర్పు దిశ నుండి వచ్చెను. వీరభద్రుడు అరవై నాలుగుతో వచ్చెను; కరణుడు, బాలకుడూ అలాగే వచ్చిరి.

Verse 48

पंचाक्षः शतमन्युश्च मेघमन्युश्च विंशतिः । काष्ठकोटिश्चतुःषष्ट्या सुकोशो वृषभस्तथा

పంచాక్షుడు, శతమన్యుడు, మేఘమన్యుడు (ఇరవై మందితో) అక్కడికి వచ్చారు. కాష్ఠకోటి అరవై నాలుగుతో వచ్చెను; అలాగే సుకోశుడు, వృషభుడూ వచ్చారు.

Verse 49

विश्वरूपस्तालकेतुः पंचाशच्च सिताननः । ईशानो वृद्धदेवश्च दीप्तात्मा मृत्युहा तथा

విశ్వరూపుడు, తాలకేతువు వచ్చారు; సితాననుడు యాభై మందితో వచ్చెను. ఈశానుడు, వృద్ధదేవుడు, దీప్తాత్ముడు, మృత్యుహా కూడా అక్కడికి చేరారు.

Verse 50

विषादो यमहा चैव गणो भृंगरिटिस्तथा । अशनी हासकश्चैव चतुःषष्ट्या सहस्रपात्

విషాదుడు, యమహా, భృంగరిటి అనే గణుడూ వచ్చారు. అశనీ, హాసకులు వచ్చారు; సహస్రపాతుడు అరవై నాలుగుతో కూడ వచ్చెను.

Verse 51

एते चान्ये च गणपा असंख्याता महाबलाः । सर्वे सहस्रहस्ताश्च जटामुकुटधारीणः

ఇవీ మరెన్నో గణపతులు—అసంఖ్యాకులు, మహాబలవంతులు—అక్కడ సమాగమమయ్యారు. వారందరూ సహస్రహస్తులు, జటాముకుటధారులు.

Verse 52

चंद्रलेखावतंसाश्च नीलकंठास्त्रिलोचनाः । हारकुंडलकेयूरमुकुटाद्यैरलंकृताः

వారు చంద్రలేఖను అవతంసంలా ధరించి, నీలకంఠులు, త్రిలోచనులు. హారాలు, కుండలాలు, కేయూరాలు, ముకుటాది ఆభరణాలతో అలంకృతులై ఉన్నారు.

Verse 53

अणिमादिगुणैर्युक्ताः शक्ताः शापप्रसादयोः । सूर्यकोटिप्रतीकाशास्तत्राजग्मुर्गणेश्वराः

అణిమాది సిద్ధులతో యుక్తులై, శాపమూ ప్రసాదమూ ఇవ్వగల శక్తిమంతులైన, కోటి సూర్యుల వలె ప్రకాశించే గణేశ్వరులు అక్కడికి వచ్చారు।

Verse 54

पातालांबरभूमिस्थाः सर्वलोकनिवासिनः । तुंबुरुर्नारदो हाहा हूहूश्चैव तु सामगाः

పాతాళం, ఆకాశం, భూమి—అంటే సమస్త లోకాల నుంచీ—అన్ని లోకాల నివాసులు వచ్చారు; సామగానులు తుంబురు, నారదుడు, హాహా, హూహూ కూడా వచ్చారు।

Verse 55

तंत्रीमादाय वाद्यांश्चाऽवादयञ्छंकरोत्सवे । ऋषयः कृत्स्नशश्चैव वेदगीतांस्तपोधनाः

తంత్రి మొదలైన వాద్యాలను తీసుకొని వారు శంకరుని ఉత్సవంలో మధురంగా వాయించారు; తపోధనులైన ఋషులు సంపూర్ణంగా వేదగీతాలను పఠించి గానంచేశారు।

Verse 56

पुण्यान्वैवाहिकान्मंत्राञ्जेषुः संहृष्टमानसाः । एवं प्रतस्थेगिरिशो वीज्यमानश्च गंगया

ఆనందభరిత హృదయాలతో వారు వివాహానికి సంబంధించిన పుణ్యమంగళ మంత్రాలను జపించారు. ఇలా గిరీశుడు (శివుడు) ప్రయాణమయ్యాడు; గంగాదేవి చామరం ఊపుతూ సేవించింది।

Verse 57

तथा यमुनया चापांपतिना धृतच्छत्रया । स्त्रीभिर्नानाविधालापैलाजाभिश्चानुमोदितः

అలాగే యమునా దేవి మరియు జలాధిపతి వరుణుడు రాజఛత్రాన్ని ధరించారు. నానావిధ మంగళ వాక్యాలు పలికే స్త్రీలు, అలాగే లాజాలు (వేపిన ధాన్యం) అర్పణలతో ఆయనను అభినందించారు।

Verse 58

महोत्सवेन देवेशो गिरिस्थानं विवेश सः । प्रभासत्स्वर्णकलशं तोरणानां शतैर्युतम्

మహోత్సవ సమయంలో దేవేశ్వరుడు ఆ గిరిస్థానంలో ప్రవేశించాడు. ప్రకాశించే స్వర్ణకలశాలతో శతశః తోరణాలు అలంకరించినది అది।

Verse 59

वैडूर्यबद्धभूमिस्थं रत्नजैश्च गृहैर्युतम् । तत्प्रविश्य स्तूयमानो द्वारमभ्याससाद ह

అక్కడి ప్రాంగణం వైడూర్యమణులతో బద్ధమై, రత్ననిర్మిత గృహాలతో నిండియుండెను. అందులో ప్రవేశించి, చుట్టూ స్తుతింపబడుతూ, ఆయన ద్వారానికి సమీపించాడు.

Verse 60

ततो हिमाचलस्तत्र दृश्यते व्याकुलाकुलः । आदिशदात्मभृत्यानां महादेव उपस्थिते

అప్పుడు అక్కడ హిమాచలుడు వ్యాకులుడై కలవరపడుతూ కనిపించాడు. మహాదేవుడు సమక్షంలో ఉండగా, తన సేవకులకు ఆజ్ఞలు ఇవ్వడం ప్రారంభించాడు.

Verse 61

ततो ब्रह्माणमचलो गुरुत्वे प्रार्थयत्तदा । कृत्यानां सर्वभारेषु वासुदेवं च बुद्धिमान्

అప్పుడు బుద్ధిమంతుడైన అచలుడు బ్రహ్మదేవుని గురుత్వంగా—అధ్యక్షుడిగా—ఉండమని ప్రార్థించాడు; అలాగే సమస్త కృత్యభారాన్ని వహించమని వాసుదేవునికీ వినతిచేశాడు.

Verse 62

प्रत्याह च विवाहऽस्मिन्कुमारीभ्रातरं विना । भविष्यति कथं विष्णो लाजहोमादिकर्मसु

అతడు ప్రత్యుత్తరమిచ్చెను—“హే విష్ణో! ఈ వివాహంలో కన్యాభ్రాత లేకుండా లాజాహోమాది కర్మలు ఎలా జరుగును?”

Verse 63

सुतो हि मम मैनाकः स प्रविष्टोऽर्णवे स्थितः । इति चिंताविषण्णं तं विष्णुराहमहामतिः

“నా కుమారుడు మైనాకుడు సముద్రంలో ప్రవేశించి అక్కడే నిలిచిపోయాడు।” అని చింతతో విషణ్ణుడైన అతనిని చూచి మహామతి విష్ణువు ఇలా పలికెను।

Verse 64

अत्र चिंता न कर्तव्या गिरिराज कथंचन । अहं भ्राता जगन्मातुरेतदे वं च नान्यथा

“ఇక్కడ ఏ విధమైన చింత చేయవలసిన అవసరం లేదు, ఓ గిరిరాజా. నేనే జగన్మాతకు సోదరుడను—ఇది సత్యం, వేరేలా కాదు।”

Verse 65

ततः प्रमुदितः शैलः पार्वतीं च स्वलंकृताम् । सखीभिः कोटिसंख्याभिर्वृतां प्रवेशयत्सदः

అనంతరం ఆనందంతో నిండిన గిరిరాజుడు, తన స్వశోభతో అలంకృతమైన పార్వతీదేవిని, కోటి సంఖ్యలో సఖులతో చుట్టుముట్టబడి, సభామందిరంలో ప్రవేశింపజేశాడు।

Verse 66

ततो नीलमयस्तंभं ज्वलत्कांचनकुट्टिमम् । मुक्ताजालपरिष्कारं ज्वलितौ षधिदीपितम्

తదుపరి నీలవర్ణ స్తంభాలతో కూడిన, జ్వలించే స్వర్ణపరివేశంతో పాతిన నేలగల, ముత్యాల జాలాలతో అలంకృతమైన, ప్రకాశించే ఔషధుల దీప్తితో వెలిగే వివాహమండపాన్ని చూచెను।

Verse 67

रत्नासनसहस्राढ्यं शतयोजनविस्तृतम् । विवाहमंडपं शर्वो विवेशानुचरावृतः

వేల రత్నాసనాలతో సమృద్ధిగా, శతయోజనాల విస్తీర్ణంగా ఉన్న ఆ వివాహమండపంలో, అనుచరులతో చుట్టుముట్టబడి శర్వుడు (శివుడు) ప్రవేశించాడు।

Verse 68

ततः शैलः सपत्नीकः पादौ प्रक्षाल्य हर्षितः । भवस्य तेन तोयेन सिषिचे स्वं जगत्तथा

అనంతరం శైలుడు (హిమాలయుడు) భార్యతో కూడి హర్షంతో భవుడు (శివుడు) పాదాలను ప్రక్షాళన చేసి, ఆ పాదోదకంతోనే తన జగత్తంతటిని సింఛించి ఆశీర్వదించాడు।

Verse 69

पाद्यमाचमनं दत्त्वा मधुपर्कं च गां तथा । प्रदानस्य प्रयोगं च संचिंतयंति ब्राह्मणाः

పాద్యము, ఆచమనీయ జలము, మధుపర్కము మరియు గోవును సమర్పించిన తరువాత బ్రాహ్మణులు దానక్రియ యొక్క యథావిధి ప్రయోగాన్ని ఆలోచించసాగారు।

Verse 70

दौहित्रीं कव्यवाहानां दद्मि पुत्रीं स्वकामहम् । इत्युक्त्वा तस्थिवाञ्छैलो न जानाति हरस्य सः

“కవ్యవాహనుల (అగ్నిదేవుల) దౌహిత్రి అయిన నా కుమార్తెను నేను స్వేచ్ఛతో ఇస్తున్నాను” అని చెప్పి శైలుడు నిలిచెను; కాని హరుడు (శివుడు) యొక్క నిజస్థితిని అతడు ఎరుగలేదు।

Verse 71

ततः सर्वानपृच्छत्स कुलं कोऽपि न वेद तत् । ततो विष्णुरिदं प्राह पृछ्यंतेऽन्ये किमर्थतः

అప్పుడు అతడు అందరినీ (వరుని) వంశం గురించి అడిగెను; కాని ఎవరికీ అది తెలియలేదు। అప్పుడు విష్ణువు ఇలా అన్నాడు: “ఇతరులను అడగడం ఎందుకు, దాని ప్రయోజనం ఏమిటి?”

Verse 72

अज्ञातकुलतां तस्य पृछ्यतामयमेव च । अहिरेव अहेः पादान्वेत्ति नान्यो हिमाचल

అతని తెలియని వంశం గురించి ఈయననే అడగాలి; ఎందుకంటే సర్పపు అడుగుజాడను సర్పమే తెలుసును, మరెవ్వరూ కాదు—ఓ హిమాచల।

Verse 73

स्वगोत्रं यदि न ब्रूते न देया भगिनी मम । ततो हासस्तदा जज्ञे सर्वेषां सुमहास्वनः

అతడు తన గోత్రాన్ని చెప్పకపోతే నా సోదరిని ఇవ్వకూడదు. అప్పుడు అందరిలో గొప్ప ధ్వనితో మహా నవ్వు పుట్టింది.

Verse 74

निवृत्तश्च क्षणाद्भूयः किं वक्ष्यति हरस्त्विति । ततो विमृश्य बहुधा किंचिद्भीताननो यता

క్షణంలోనే నవ్వు ఆగిపోయింది; మళ్లీ వారు “హరుడు ఏమంటాడు?” అని ఆలోచించారు. అప్పుడు అనేక విధాలుగా విచారించి, కొద్దిగా భయమున్న ముఖంతో (ఒకడు) దగ్గరకు వెళ్లాడు.

Verse 75

लज्जाजडः स्मितं चक्रे ततः पार्थ स वै हरः । ततो विशिष्टा ब्रुवति शीघ्रं कालोऽतिवर्तते

అప్పుడు, ఓ పార్థా, లజ్జతో స్థంభించిన హరుడు (శివుడు) కేవలం చిరునవ్వు నవ్వాడు. అప్పుడు ఒక విశిష్ట స్త్రీ—“త్వరగా, కాలం గడిచిపోతోంది” అని చెప్పింది.

Verse 76

हरिः प्राह महेशानं बिभ्यदावेद्मयहं तव । मातामहं च पितरं प्रयोगं श्रृणु भूधर

హరి మహేశానునితో అన్నాడు—“భక్తి-భయంతో ఇది మీకు నివేదిస్తున్నాను. ఓ భూధరా, విధానాన్ని విను; ఈ కర్మలో నేను మాతామహుడిగాను, తండ్రిగాను వ్యవహరిస్తాను.”

Verse 77

आत्मपुत्राय ते शंभो आत्मदौहित्रकाय ते । इत्युक्ते विष्णुना सर्वे साधुसाध्विति ते जगुः

విష్ణువు “ఓ శంభో, ఇది నీ స్వపుత్రునికే, నీ స్వదౌహిత్రునికే” అని చెప్పగానే అందరూ “సాధు! సాధు!” అని పలికారు.

Verse 78

देवोऽप्युदाहरेद्वुद्धिं सर्वेभ्योऽप्यधिकां वराम् । ततः शैलस्तथा चोक्त्वा दत्त्वा देवीं च सोदकम्

దేవుడు (విష్ణువు) కూడా అందరిలోకెల్లా శ్రేష్ఠమైన ఉత్తమ బుద్ధిని ప్రకటించాడు. ఆపై హిమవంత పర్వతుడు అలాగే చెప్పి దేవిని సోదకంగా (విధిజలంతో) దానమిచ్చెను.

Verse 79

आत्मानं चापि देवाय प्रददौ सोदकं नगः । ततः सर्वे तुष्टुवुस्तं विवाहं विस्मयान्विताः

ఆ పర్వతుడు సోదకంతో కూడ తనను తాను కూడా దేవునికి సమర్పించాడు. అప్పుడు అందరూ ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయి ఆ వివాహాన్ని స్తుతించారు.

Verse 80

दाता महीभृतां नाथो होता देवश्चतुर्मुखः । वरः पशुपतिः साक्षात्कन्या विश्वरणिस्तथा

దాతగా పర్వతాధిపతి హిమవంతుడు; హోతగా చతుర్ముఖ దేవుడు బ్రహ్మ. వరుడు సాక్షాత్ పశుపతి, కన్యా విశ్వరాణి (పార్వతి) యే.

Verse 81

ततः स्तुवत्सु मुनिषु पुष्पवर्षे महत्यपि । नदत्सु देवतूर्येषु करं जग्राह त्र्यम्बकः

అప్పుడు మునులు స్తోత్రాలు పాడుతుండగా, మహా పుష్పవర్షం కురుస్తుండగా, దేవతూర్యాలు మ్రోగుతుండగా—త్ర్యంబకుడు ఆమె చేతిని గ్రహించాడు.

Verse 82

देवो देवीं समालोक्य सलज्जां हिमशैलजाम् । न तृप्यति न चाह्लादत्सा च देवां वृषध्वजम्

ప్రభువు లజ్జతో ఉన్న హిమశైలజ దేవిని దర్శించి తృప్తి చెందలేదు, ఆనందం తగ్గలేదు; ఆమె కూడా వృషధ్వజుడైన దేవుని చూచి పరవశించింది.

Verse 83

तत्र ब्रह्मादिमुनयो देवीमद्भुतरूपिणीम् । पश्यंतः शरणं जग्मुर्मनसा परमेश्वरम्

అక్కడ బ్రహ్మాది మునులు దేవి యొక్క అద్భుతరూపాన్ని దర్శించి, మనస్సులోనే పరమేశ్వరుని శరణు పొందారు।

Verse 84

मा मुह्याम पार्वतीं च यथा नारदपर्वतौ । ततस्तथैव तच्चक्रे सर्वेषामीप्सितं वचः

“నారదుడు, పర్వతుడు పార్వతీ విషయంలో ఎలా మోహితులయ్యారో, అలా మనం మోహపడకూడదు.” ఆపై అతడు అందరికీ ఇష్టమైన మాటను అలాగే నెరవేర్చాడు।

Verse 85

ततो देवैश्च मुनिभिः संस्तुतः परमेश्वरः । प्रविवेश शुभां वेदीं मूर्तिमज्ज्वलनाश्रिताम्

అప్పుడు దేవులు, మునులు స్తుతించిన పరమేశ్వరుడు, మూర్తిమంతమైన పవిత్ర అగ్నిలో ఆశ్రయమై, ఆ శుభ వేదికలో ప్రవేశించాడు।

Verse 86

वेधाः श्रुतीरितैर्मं त्रैर्मूर्तिमद्भिरुपस्थितैः । मूर्तमग्निं जुहाव त्रिः परिक्रम्य च तं हरः

అప్పుడు వేదోక్త మూర్తిమంతమైన మంత్రాలు సమీపించి ఉండగా, వేదః (బ్రహ్మ) ప్రత్యక్ష అగ్నిలో మూడు సార్లు ఆహుతులు సమర్పించాడు; హరుడు (శివుడు) కూడా ఆ అగ్నిని మూడు సార్లు ప్రదక్షిణ చేశాడు।

Verse 87

लाजाहोम उमाभ्राता प्राह तं सस्मितं हरिः । बहवो मिलिताः संति लोकाः संमर्द ईश्वर

లాజా-హోమ సమయంలో హరి (విష్ణువు) చిరునవ్వుతో ఉమా భ్రాత (శివుడు)తో అన్నాడు— “ఓ ఈశ్వరా, అనేక లోకాలు ఇక్కడ చేరాయి; ఘనమైన గుంపు ఉంది.”

Verse 88

सावधानेन रक्ष्याणि भूषणानि त्वया हर । ततो हरश्च तं प्राह स्वजने माऽतिगोपय

హే హరా! ఈ ఆభరణాలను అత్యంత జాగ్రత్తగా కాపాడవలెను. అప్పుడు హరుడు అతనితో—స్వజనుల నుండి దీనిని అతిగా దాచవద్దు—అని పలికెను.

Verse 89

किंचित्प्रार्थय दास्यामि प्राह विष्णुस्ततो वरम् । त्वयि भक्तिर्दृढा मेऽस्तु स च तद्दुर्लभं ददौ

అప్పుడు విష్ణువు పలికెను—ఏదైనా కోరుము, నేను వరమిచ్చెదను. అతడు—మీపై నా భక్తి దృఢంగా ఉండుగాక—అని కోరెను. విష్ణువు ఆ దుర్లభ వరాన్ని ప్రసాదించెను.

Verse 90

ददतुः सृष्टिसंरक्षां ब्रह्मणे दक्षिणामुभौ । अग्नये यज्ञभागांश्च प्रीतौ हरजनार्दनौ

ప్రీతితో హరుడు, జనార్దనుడు ఇద్దరూ బ్రహ్మకు దక్షిణగా సృష్టి-సంరక్షణ బాధ్యతను ఇచ్చిరి; అగ్నికి యజ్ఞభాగాలను యథోచితంగా ప్రసాదించిరి.

Verse 91

भृग्वादीनां ततो दत्त्वा श्रुतिरक्षणदक्षिणाम् । ततो गीतैश्च नृत्यैश्च भोजनैश्च यथेप्सितैः

తదుపరి భృగువు మొదలైన ఋషులకు శ్రుతి-రక్షణ దక్షిణను ఇచ్చి, ఆపై గీతాలు, నృత్యాలు, కోరినట్లైన భోజనాలను ఏర్పాటు చేసిరి.

Verse 92

महोत्सवैरनेकैश्च विस्मयं समपद्यत । विसृज्य लोकं तं सर्वं किमिच्छादानकैर्भवः

అనేక మహోత్సవాలతో అందరూ ఆశ్చర్యంలో మునిగిరి. ఆ సమస్త లోకసమూహాన్ని వీడబెట్టి, భవుడు (శివుడు) కోరినదానికి తగినట్లు దానాలు ప్రసాదించుచుండెను.

Verse 93

सरस्वत्या च पितरौ देव्याश्चाऽश्वास्य दुःखितौ । आमंत्र्य हिमशैलेंद्रं ब्रह्मणं च सकेशवम्

సరస్వతి దేవి శోకంతో ఉన్న దేవ్య తల్లిదండ్రులను ఓదార్చింది; తరువాత హిమాలయాన్ని, బ్రహ్మను, కేశవుని (విష్ణువును) వీడ్కోలు చెప్పి వారు ప్రయాణానికి సిద్ధమయ్యారు।

Verse 94

जगाम मंदरगिरिं गिरिणा यानुगोर्चितः

పర్వతుడు (హిమాలయం) అనుసరించి గౌరవిస్తూ ఉండగా, ఆయన మందరగిరికి వెళ్లాడు।

Verse 95

ततो गते भगवति नीललोहिते सहोमया गिरिममलं हि भूधरः । सबांधवो रुदिति हि कस्य नो मनो विसंष्ठंलं जगति हि कन्यकापितुः

భగవాన్ నీలలోహితుడు (శివుడు) ఉమతో కలిసి వెళ్లిన తరువాత, పర్వతరాజు హిమాలయం తన నిర్మల పర్వతంపై బంధువులతో కూడి విలపిస్తూ ఏడ్చాడు। కుమార్తె తండ్రి దుఃఖం చూసి ఈ లోకంలో ఎవరి హృదయం కదలదు?

Verse 96

इमं विवाहं गिरिराजपुत्र्याः श्रृणोति चाध्येति च यो नरः शुचिः । विशेषतश्चापि विवाहमंगले स मंगलं वृद्धिमवाप्नुते चिरम्

గిరిరాజకుమార్తె (పార్వతి) వివాహకథను శుద్ధమనస్సుతో ఎవడు వింటాడో, చదువుతాడో—ప్రత్యేకంగా వివాహ మంగళదినంలో—అతడు దీర్ఘకాలం మంగళం, సమృద్ధి, అభివృద్ధిని పొందుతాడు।