Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 25

Devanagari script

महेश्वर यथा साक्षादपरस्त्वं महेश्वरः । ततः स्मयन्महादेवो जयेति भुवने श्रुतः

Transliteration

maheśvara yathā sākṣādaparastvaṃ maheśvaraḥ | tataḥ smayanmahādevo jayeti bhuvane śrutaḥ

Translation

“హే మహేశ్వరా! మీరు సాక్షాత్ పరముడు; మీకు భిన్నుడు మరెవ్వరూ లేరు, హే మహేశ్వరా.” అప్పుడు మహాదేవుడు చిరునవ్వుతో ‘జయ’ అని పలికెను—ఆ ధ్వని లోకాలన్నింటిలో వినబడెను.

Word by Word

• महेश्वर: O Maheśvara
• महेश्वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समासः महा + ईश्वर (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रयोगः)

• यथा: as, just as
• यथा: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (उपमान/प्रकारवाचक: ‘as/just as’)

• साक्षात्: directly, in person
• साक्षात्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: साक्षात् (अव्यय)
• Form: अव्यय (प्रत्यक्षार्थक: ‘directly/in person’)

• अपरः: other, different
• अपरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; त्वम् इति सर्वनामस्य विशेषणम्

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; सर्वनाम

• महेश्वरः: Maheśvara
• महेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; समासः महा + ईश्वर

• ततः: then
• ततः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक: ‘then’)

• स्मयन्: smiling
• स्मयन्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: स्मि (धातु)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘smiling’

• महादेवः: Mahādeva
• महादेवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महादेव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः महा + देव

• जय: ‘Victory’ (the word jaya)
• जय: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; इति-शब्देन सह उक्तिवाचक (as the word ‘jaya’)

• इति: thus
• इति: Vacana-marker (Quotation/इति-प्रयोग)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय (उक्तिवाचक particle/quotative)

• भुवने: in the world
• भुवने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन

• श्रुतः: was heard / became renowned
• श्रुतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: भूतकाले क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘heard/renowned’

Speaker

Keśava (first line, praise); narrative voice reports Mahādeva’s response

Visual Art Cues

Scene: Viṣṇu declares Śiva as the direct Supreme; Śiva responds with a gentle smile and a thunderous yet auspicious ‘Jaya!’ that echoes through the worlds—suggesting waves of sound across cosmic layers.

Characters & Entities

• Keśava (Viṣṇu)
• Mahādeva (Śiva)
• Maheśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Supremacy is expressed as non-duality—seeing no ‘other’ beyond the Lord culminates in auspicious victory (jaya) for dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No explicit tīrtha is named; the verse universalizes Śiva’s victory as resounding through all realms.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it conveys theological affirmation and the auspicious proclamation of victory.