Adhyaya 20

Verse 1

सूत उवाच । अथ रुद्राक्षमाहात्म्यं वर्णयामि समासतः । सर्वपापक्षयकरं शृण्वतां पठतामपि

సూతుడు పలికెను—ఇప్పుడు నేను సంక్షేపంగా రుద్రాక్ష మహాత్మ్యాన్ని వర్ణిస్తాను. ఇది వినేవారికీ, పఠించేవారికీ కూడా సమస్త పాపక్షయాన్ని కలిగిస్తుంది.

Verse 2

अभक्तो वापि भक्तो वा नीचो नीचतरोपि वा । रुद्राक्षान्धारयेद्यस्तु मुच्यते सर्वपातकैः

అభక్తుడైనా భక్తుడైనా, నీచుడైనా మరింత నీచుడైనా—ఎవడు రుద్రాక్షలను ధరిస్తాడో, వాడు సమస్త మహాపాతకాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.

Verse 3

रुद्राक्षधारणं पुण्यं केन वा सदृशं भवेत् । महाव्रतमिदं प्राहुर्मुनयस्तत्त्वदर्शिनः

రుద్రాక్ష ధారణ పుణ్యం—దానికి సమానమైనది ఇంకేముంటుంది? తత్త్వదర్శి మునులు దీనిని ‘మహావ్రతం’ అని ప్రకటించారు.

Verse 4

सहस्रं धारयेद्यस्तु रुद्राक्षाणां धृतव्रतः । तं नमंति सुराः सर्वे यथा रुद्रस्तथैव सः

వ్రతనిష్ఠతో వెయ్యి రుద్రాక్షలను ధరిస్తే, సమస్త దేవతలు రుద్రునికి నమస్కరించినట్లే అతనికీ నమస్కరిస్తారు; అతడూ రుద్రసమానుడవుతాడు.

Verse 5

अभावे तु सहस्रस्य बाह्वोः षोडश षोडश । एकं शिखायां करयोर्द्वादश द्वादशैव हि

సహస్ర రుద్రాక్షలు లభించకపోతే, రెండు భుజాలపై పదహారు‑పదహారు ధరించాలి. శిఖలో ఒకటి, రెండు చేతులపై పన్నెండు‑పన్నెండు ధరించాలి.

Verse 6

द्वात्रिंशत्कंठदेशे तु चत्वारिंशत्तु मस्तके । एकैक कर्णयोः षट् षट् वक्षस्यष्टोत्तरं शतम् । यो धारयति रुद्राक्षान्रुद्रवत्सोपि पूज्यते

కంఠదేశంలో ముప్పై రెండు, మస్తకంపై నలభై; ప్రతి చెవిలో ఆరు‑ఆరు, వక్షస్థలంపై నూట ఎనిమిది రుద్రాక్షలు ధరించాలి. ఇలా ధరించేవాడు రుద్రునివలె పూజ్యుడవుతాడు.

Verse 7

मुक्ताप्रवालस्फटिकरौप्यवैदूर्यकांचनैः । समेतान्धारयेद्यस्तु रुद्राक्षान्स शिवो भवेत्

ముత్యాలు, ప్రవాళం, స్ఫటికం, వెండి, వైదూర్యము (లహసునియా), బంగారం వీటితో కలిసి రుద్రాక్షలను ధరించేవాడు శివభావాన్ని పొందుతాడు.

Verse 8

केवलानपि रुद्राक्षान्यथालाभं बिभर्ति यः । तं न स्पृशंति पापानि तमांसीव विभावसुम्

యథాశక్తి కేవలం రుద్రాక్షలనే ధరించినవానిని పాపాలు తాకవు—చీకటి సూర్యుని తాకనట్లే.

Verse 9

रुद्राक्षमालया जप्तो मंत्रोऽनंतफलप्रदः । अरुद्राक्षो जपः पुंसां तावन्मात्रफलप्रदः

రుద్రాక్షమాలతో చేసిన మంత్రజపం అనంత ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. రుద్రాక్షలేకుండా చేసే జపం మాత్రం పరిమిత ఫలమే ఇస్తుంది.

Verse 10

यस्यांगे नास्ति रुद्राक्ष एकोपि बहुपुण्यदः । तस्य जन्म निरर्थं स्यात्त्रिपुंड्ररहितं यदि

ఎవరి దేహంపై ఒక్క రుద్రాక్ష కూడా లేక—అది మహాపుణ్యప్రదమైనదైనా—త్రిపుణ్డ్రం (భస్మ త్రిరేఖలు) కూడా లేకుంటే, అతని జన్మ వ్యర్థమగును।

Verse 11

रुद्राक्षं मस्तके बद्ध्वा शिरःस्नानं करोति यः । गंगास्नानफलं तस्य जायते नात्र संशयः

మస్తకంపై రుద్రాక్ష కట్టి శిరస్స్నానం చేసే వానికి గంగాస్నానఫలం కలుగుతుంది; ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 12

रुद्राक्षं पूजयेद्यस्तु विना तोयाभिषेचनम् । यत्फलं लिंगपूजायास्तदेवाप्नोति निश्चितम्

నీటితో అభిషేకం చేయకపోయినా రుద్రాక్షను పూజించే వాడు, నిశ్చయంగా శివలింగపూజ ఫలమే పొందుతాడు।

Verse 13

एकवक्त्राः पंचवक्त्रा एकादशमुखाः परे । चतुर्दशमुखाः केचिद्रुद्राक्षा लोकपूजिताः

కొన్ని రుద్రాక్షాలు ఏకముఖి, కొన్ని పంచముఖి, మరికొన్ని ఏకాదశముఖి; ఇంకా కొన్ని చతుర్దశముఖి—ఇవి లోకమంతా పూజించబడుతాయి।

Verse 14

भक्त्या संपूजितो नित्यं रुद्राक्षः शंकरात्मकः । दरिद्रं वापि कुरुते राजराजश्रियान्वितम्

శంకరస్వరూపమైన రుద్రాక్షను నిత్యం భక్తితో పూజిస్తే, అది దరిద్రునికూడా రాజరాజశ్రియుతో సమృద్ధుడిగా చేస్తుంది।

Verse 15

अत्रेदं पुण्यमाख्यानं वर्णयंति मनीषिणः । महापापक्षयकरं श्रवणात्कीर्त्तनादपि

ఇక్కడ మునీంద్రులు ఈ పుణ్యాఖ్యానాన్ని వర్ణిస్తారు—వినడమే గాని కీర్తించడమే గాని చేసినా మహాపాపక్షయాన్ని కలిగించేది।

Verse 16

राजा काश्मीरदेशस्य भद्रसेन इति श्रुतः । तस्य पुत्रो ऽभवद्धीमान्सुधर्मानाम वीर्यवान्

కాశ్మీర దేశంలో భద్రసేనుడని ప్రసిద్ధుడైన రాజు ఉండెను। అతనికి సుధర్మా అనే జ్ఞానవంతుడూ వీర్యవంతుడూ అయిన కుమారుడు కలిగెను।

Verse 17

तस्यामात्यसुतः कश्चित्तारको नाम सद्गुणः । बभूव राजपुत्रस्य सखा परमशोभनः

అతని ఒక అమాత్యుని కుమారుడు తారకుడని, సద్గుణసంపన్నుడు. అతడు రాజకుమారునికి అత్యంత శోభనమైన స్నేహితుడయ్యెను।

Verse 18

तावुभौ परमस्निग्धौ कुमारौ रूपसुन्दरौ । विद्याभ्यासपरौ बाल्ये सह क्रीडां प्रचक्रतुः

ఆ ఇద్దరు కుమారులు పరస్పరం పరమస్నేహితులు, రూపసుందరులు. బాల్యంలో కలిసి ఆడుతూ, విద్యాభ్యాసంలో నిమగ్నులై ఉండిరి।

Verse 19

तौ सदा सर्वगात्रेषु रुद्राक्षकृतभूषणौ । विचेरतुरुदारांगौ सततं भस्मधारिणौ

వారు ఎల్లప్పుడూ తమ సర్వాంగాలలో రుద్రాక్షాభరణాలు ధరించిరి. ఉదారదేహులు, నిత్యం భస్మధారులై సంచరించిరి।

Verse 20

हारकेयूरकटककुंडलादिविभूषणम् । हेमरत्नमयं त्यक्त्वा रुद्राक्षान्दधतुश्च तौ

హారం, కేయూరం, కటకం, కుండలం మొదలైన స్వర్ణరత్నమయ ఆభరణాలను విడిచి, ఆ ఇద్దరూ రుద్రాక్షలను ధరించారు.

Verse 21

रुद्राक्षमालितौ नित्यं रुद्राक्षकरकंकणौ । रुद्राक्षकंठाभरणौ सदा रुद्राक्षकुंडलौ

వారు నిత్యం రుద్రాక్షమాలతో అలంకృతులై, చేతులకు రుద్రాక్ష కంకణాలు, కంఠానికి రుద్రాక్షాభరణం, చెవులకు ఎల్లప్పుడూ రుద్రాక్ష కుండలాలు ధరించేవారు.

Verse 22

हेमरत्नाद्यलंकारे लोष्टपाषाणदर्शनौ । बोध्यमानावपि जनैर्न रुद्राक्षान्व्यमुंचताम्

స్వర్ణరత్నాల ఆభరణాలు వారికి మట్టి ముద్దలు, రాళ్లలాగా కనిపించాయి; జనులు ఎంత బోధించినా వారు రుద్రాక్షలను విడువలేదు.

Verse 23

तस्य काश्मीरराजस्य गृहं प्राप्तो यदृच्छया । पराशरो मुनिवरः साक्षादिव पितामहः

ఆ కాశ్మీర రాజుని గృహానికి యదృచ్ఛగా మునివరుడు పరాశరుడు వచ్చెను—సాక్షాత్తు పితామహుడు బ్రహ్మదేవుడే ప్రత్యక్షమైనట్లు.

Verse 24

तमर्चयित्वा विधिवद्राजा धर्मभृतां वरः । प्रपच्छ सुखमासीनं त्रिकालज्ञं महामुनिम्

విధివిధానంగా ఆయనను ఆరాధించిన తరువాత, ధర్మాన్ని ధరించినవారిలో శ్రేష్ఠుడైన రాజు, సుఖాసీనుడై త్రికాలజ్ఞుడైన మహామునిని ప్రశ్నించాడు.

Verse 25

राजोवाच । भगवन्नेष पुत्रो मे सोपि मंत्रिसुतश्च मे । रुद्राक्षधारिणौ नित्यं रत्नाभरणनिःस्पृहौ

రాజు పలికెను—ఓ భగవన్! ఇతడు నా కుమారుడు, అతడు నా మంత్రిపుత్రుడు. ఇద్దరూ నిత్యం రుద్రాక్షలు ధరించి, రత్నాభరణాల పట్ల నిరాసక్తులై ఉంటారు.

Verse 26

शास्यमानावपि सदा रत्नाकल्पपरिग्रहे । विलंघितास्मद्वचनौ रुद्राक्षेष्वेव तत्परौ

రత్నాభరణాలు స్వీకరించమని ఎల్లప్పుడూ బోధింపబడినా, వారు నా మాటను లంఘించి రుద్రాక్షలలోనే పరమాసక్తులై నిలిచారు.

Verse 27

नोपदिष्टाविमौ बालौ कदाचिदपि केनचित् । एषा स्वाभाविकी वृत्तिः कथमासीत्कुमारयोः

ఈ ఇద్దరు బాలులకు ఎప్పుడూ ఎవ్వరూ ఉపదేశించలేదు; అయితే ఈ ఇద్దరు యువకుల్లో ఈ సహజ స్వభావం ఎలా కలిగింది?

Verse 28

पराशर उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि तव पुत्रस्य धीमतः । यथा त्वं मंत्रिपुत्रस्य प्राग्वृत्तं विस्मयावहम्

పరాశరుడు పలికెను—ఓ రాజా, వినుము. నీ బుద్ధిమంతుడైన కుమారుని పూర్వవృత్తాంతమును, అలాగే మంత్రిపుత్రుని ఆశ్చర్యకర గతిని కూడా నేను వివరిస్తాను.

Verse 29

नंदिग्रामे पुरा काचिन्महानंदेति विश्रुता । बभूव वारवनिता शृंगारललिताकृतिः

పూర్వకాలంలో నందిగ్రామంలో మహానందా అని ప్రసిద్ధి చెందిన ఒక వారవనిత ఉండెను; ఆమె శృంగారంలో నిపుణురాలు, రూపంలో లలితగా ఉండెను.

Verse 30

छत्रं पूर्णेंदुसंकाशं यानं स्वर्णविराजितम् । चामराणि सुदंडानि पादुके च हिरण्मये

పూర్ణచంద్రుని వలె ప్రకాశించే ఛత్రం, స్వర్ణవిరాజితమైన యానం, దృఢదండములతో చామరాలు, అలాగే హిరణ్మయ పాదుకలు—ఇవి ఆమె దివ్య వైభవసంపదలు.

Verse 31

अंबराणि विचित्राणि महार्हाणि द्युमंति च । चंद्ररश्मिनिभाः शय्या पर्यंकाश्च हिरण्मयाः

ఆమెకు నానావిధ చిత్రవస్త్రాలు—అత్యంత విలువైనవి, కాంతిమంతమైనవి; చంద్రకిరణసమానంగా మృదువుగా మెరిసే శయ్యలు, అలాగే స్వర్ణమయ పర్యంకాలు ఉండేవి.

Verse 32

गावो महिष्यः शतशो दासाश्च शतशस्तथा

వందల సంఖ్యలో ఆవులు, గేదెలు ఉండేవి; అలాగే వందల మంది దాసులు-సేవకులు కూడా ఉండేవారు.

Verse 33

सर्वाभरणदीप्तांग्यो दास्यश्च नवयौवना । भूषणानि परार्ध्याणि नवरत्नोज्ज्वलानि च

నవయౌవనంతో ఉన్న ఆమె దాసీలు సమస్త ఆభరణాలతో ప్రకాశించేవారు; అలాగే అత్యంత విలువైన, నవరత్నాలతో ఉజ్జ్వలమైన భూషణాలు కూడా ఉండేవి.

Verse 34

गन्धकुंकुमकस्तूरीकर्पूरागुरुलेपनम् । चित्रमाल्यावतंसश्च यथेष्टं मृष्टभोजनम्

సుగంధ ద్రవ్యాలు, లేపనాలు—కుంకుమ-చందనం, కస్తూరి, కర్పూరం, అగురు లేపనం—అలాగే చిత్రమాలలు, కేశావతంసాలు; ఇంకా కోరినంత మృష్టభోజనం అక్కడ ఉండేది.

Verse 35

नानाचित्रवितानाढ्यं नानाधान्यमयं गृहम् । बहुरत्नसहस्राढ्यं कोटिसंख्याधिकं धनम्

ఆమె గృహము నానావర్ణ చిత్రవితానములతో సమృద్ధిగా, నానావిధ ధాన్యములతో పరిపూర్ణంగా ఉండెను. అనేక రత్నసహస్రములతో నిండినది; ధనం కోటి సంఖ్యకన్నా అధికముగా ఉండెను.

Verse 36

एवं विभवसंपन्ना वेश्या कामविहारिणी । शिवपूजारता नित्यं सत्यधर्मपरायणा

ఇట్లు మహావిభవసంపన్నమైన ఆ వేశ్య, కామవిహారిణి అయినప్పటికీ, నిత్యము శివపూజలో రతమై, సత్యధర్మములయందు దృఢపరాయణగా ఉండెను.

Verse 37

सदाशिवकथासक्ता शिवनामकथोत्सुका । शिवभक्तांघ्र्यवनता शिवभक्तिरतानिशम्

ఆమె సదాశివకథలయందు ఆసక్తురాలై, శివనామకథలను వినుటకు ఎల్లప్పుడూ ఉత్సుకురాలై ఉండెను. శివభక్తుల పాదములకు వంగి నమస్కరించి, దినరాత్రులు శివభక్తిలోనే రమించెను.

Verse 38

विनोदहेतोः सा वेश्या नाट्यमण्डपमध्यतः । रुद्राक्षैभूषयित्वैकं मर्कटं चैव कुक्कुटम्

వినోదార్థము ఆ వేశ్య నాట్యమండపమధ్యమునుండి రుద్రాక్షములతో ఒక కోతిని మరియు ఒక కోడిని అలంకరించెను.

Verse 39

करतालैश्च गीतैश्च सदा नर्तयति स्वयम् । पुनश्च विहसंत्युच्चैः सखीभिः परिवारिता

కరతాళముల తాళముతోను గీతములతోను ఆమె స్వయంగా వారిని ఎల్లప్పుడూ నర్తింపజేసెను. తరువాత సఖీమండలితో చుట్టుముట్టబడి, ఆమె మళ్లీ మళ్లీ గట్టిగా నవ్వెను.

Verse 40

युग्मम् । रुद्राक्षैः कृतकेयूरकर्णाभरणभूषणः । मर्कटः शिक्षया तस्याः सदा नृत्यति बालवत्

రుద్రాక్షమణులతో చేసిన కేయూరాలు, కర్ణాభరణాలు ధరించిన ఆ కోతి; ఆమె శిక్షణవల్ల ఎల్లప్పుడూ బాలుడిలా నర్తించేది.

Verse 41

शिखायां बद्धरुद्राक्षः कुक्कुटः कपिना सह । चिरं नृत्यति नृत्यज्ञः पश्यतां चित्रमावहन्

శిఖలో రుద్రాక్ష కట్టుకున్న ఆ కోడి కోతితో కలిసి; నృత్యనిపుణుడై చాలాసేపు నర్తించి చూసేవారికి ఆశ్చర్య దృశ్యాన్ని కలిగించేది.

Verse 42

एकदा भवनं तस्याः कश्चिद्वैश्यः शिवव्रती । आजगाम सरुद्राक्षस्त्रिपुंड्री निर्ममः कृती

ఒకసారి శివవ్రతనిష్ఠుడైన ఒక వైశ్యుడు ఆమె ఇంటికి వచ్చాడు—రుద్రాక్షలు ధరించి, త్రిపుండ్రంతో గుర్తింపబడి, మమకారరహితుడై, నియమశీలుడై.

Verse 43

स बिभ्रद्भस्म विशदे प्रकोष्ठे वरकंकणम् । महारत्नपरिस्तीर्णं ज्वलंतं तरुणार्कवत्

అతడు ప్రకాశించే శుద్ధ విభూతిని ధరించాడు; అలాగే అతని మోచేతి భాగంలో శ్రేష్ఠ కంకణం—మహారత్నాలతో పొదిగినది, ఉదయసూర్యునిలా జ్వలించేది.

Verse 44

तमागतं सा गणिका संपूज्य परया मुदा । तत्प्रकोष्ठगतं वीक्ष्य कंकणं प्राह विस्मिता

అతడు రాగానే ఆ గణిక పరమానందంతో అతనికి ఆతిథ్యసత్కారాలు చేసి పూజించింది; తరువాత అతని మోచేతిపై ఉన్న కంకణాన్ని చూసి ఆశ్చర్యంతో పలికింది.

Verse 45

महारत्नमयः सोऽयं कंकणस्त्वत्करे स्थितः । मनो हरति मे साधौ दिव्यस्त्रीभूषणोचितः

మహారత్నమయమైన ఈ కంకణము నీ చేతిలో నిలిచి శోభిస్తోంది. ఓ సాధ్వీ, ఇది దివ్య స్త్రీభూషణమునకు తగినది; నా మనసును ఆకర్షిస్తోంది.

Verse 46

इति तां वररत्नाढ्य सस्पृहां करभूषणे । वाक्ष्योदारमतिर्वैश्यः सस्मितं समभाषत

ఇలా ఉత్తమ రత్నాలతో సమృద్ధిగా, చేతి ఆభరణంపై ఆశతో ఉన్న ఆమెను చూసి, ఉదారమనస్సు గల వైశ్యుడు చిరునవ్వుతో ఆమెను సంభోదించాడు.

Verse 47

वैश्य उवाच । अस्मिन्रत्नवरे दिव्ये यदि ते सस्पृहं मनः । तमेवादत्स्व सुप्रीता मौल्यमस्य ददासि किम्

వైశ్యుడు అన్నాడు—ఈ దివ్యమైన శ్రేష్ఠ రత్నంపై నీ మనసుకు ఆశ ఉంటే, సంతోషంగా ఇదే తీసుకో. దీనికి నీవు ఏ మూల్యం ఇస్తావు?

Verse 48

वेश्यो वाच । वयं तु स्वैरचारिण्यो वेश्यास्तु न पतिव्रताः । अस्मत्कुलोचितो धर्मो व्यभिचारो न संशयः

వేశ్య చెప్పింది—మేము స్వేచ్ఛాచారిణులం; వేశ్యలు పతివ్రతలు కారు. మా కులాచార ధర్మం వివాహబాహ్య సంబంధమే; ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 49

यद्येतद्रत्नखचितं ददासि करभूषणम् । दिनत्रयमहोरात्रं तव पत्नी भवाम्यहम्

నీవు ఈ రత్నఖచితమైన చేతి ఆభరణాన్ని ఇస్తే, మూడు దినములు మూడు రాత్రులు నేను నీ భార్యగా ఉంటాను.

Verse 50

वैश्य उवाच । तथास्तु यदि ते सत्यं वचनं वारवल्लभे । ददामि रत्नवलयं त्रिरात्रं भव मद्वधूः

వైశ్యుడు అన్నాడు—“తథాస్తు; ఓ వారవల్లభే, నీ మాట సత్యమైతే. నేను రత్నవలయం ఇస్తాను; మూడు రాత్రులు నా భార్యగా ఉండు.”

Verse 51

एतस्मिन्व्यवहारे तु प्रमाणं शशिभास्करौ । त्रिवारं सत्यमित्युक्त्वा हृदयं मे स्पृश प्रिये

“ఈ వ్యవహారంలో చంద్రుడు, సూర్యుడు సాక్ష్యాలు. ‘సత్యం’ అని మూడు సార్లు చెప్పి, ప్రియే, నా హృదయాన్ని తాకు.”

Verse 52

वेश्योवाच । दिनत्रयमहोरात्रं पत्नी भूत्वा तव प्रभो । सहधर्मं चरामीति सा तद्धृदयमस्पृशत्

వేశ్య చెప్పింది—“ప్రభో, మూడు దినములు రాత్రులు నీ భార్యగా ఉండి, నీతో సహధర్మం ఆచరిస్తాను.” అని చెప్పి ఆమె అతని హృదయాన్ని తాకింది.

Verse 53

अथ तस्यै स वैश्यस्तु प्रददौ रत्नकङ्कणम् । लिंगं रत्नमयं चास्या हस्ते दत्त्वेदमब्रवीत्

అప్పుడు ఆ వైశ్యుడు ఆమెకు రత్నకంకణం ఇచ్చాడు; అలాగే రత్నమయ లింగాన్ని ఆమె చేతిలో ఉంచి ఇలా అన్నాడు.

Verse 54

इदं रत्नमयं शैवं लिंगं मत्प्राणसंनिभम् । रक्षणीयं त्वया कांते तस्य हानिर्मृतिर्मम

“ఈ రత్నమయ శైవ లింగం నా ప్రాణాలంత ప్రియమైనది. ఓ కాంతే, దీనిని నీవే రక్షించాలి; దీని నష్టం నాకు మరణసమానం.”

Verse 55

एवमस्त्विति सा कांता लिंगमादाय रत्नजम् । नाट्यमण्डपिकास्तंभे निधाय प्राविशद्गृहम्

“ఏవమస్తు” అని ప్రియా రత్నసంభవ లింగాన్ని తీసుకొని నాట్యమండపిక స్తంభంలో నిధానించి తరువాత గృహంలో ప్రవేశించింది।

Verse 56

सा तेन संगता रात्रौ वैश्येन विटधर्मिणा । सुखं सुष्वाप पर्यंके मृदुतल्पोपशोभिते

ఆ రాత్రి ఆమె విటధర్మి అయిన ఆ వైశ్యునితో సంగమించి, మృదుతల్పంతో అలంకరించిన పరియంకపై సుఖంగా నిద్రించింది।

Verse 57

ततो निशीथसमये नाट्यमण्डपिकांतरे । अकस्मादुत्थितो वह्निस्तमेव सहसावृणोत्

తర్వాత నిశీథ సమయంలో నాట్యమండపిక అంతరంలో అకస్మాత్తుగా అగ్ని లేచి, దానిని వేగంగా ఆవరించింది।

Verse 58

मण्डपे दह्यमाने तु सहसोत्थाय संभ्रमात् । सा वेश्या मर्कटं तत्र मोचयामास बंधनात्

మండపం దహించబడుతుండగా ఆమె వేశ్య భ్రమతో అకస్మాత్తుగా లేచి, అక్కడ ఉన్న కోతిని బంధనంనుండి విడిపించింది।

Verse 59

स मर्कटो मुक्तबंधः कुक्कुटेन सहामुना । भीतो दूरं प्रदुद्राव विधूयाग्निकणान्बहून्

బంధనముక్తుడైన ఆ కోతి ఆ కోడితో కలిసి భయంతో దూరంగా పరుగెత్తి, అనేక అగ్నికణాలను విదూయించాడు।

Verse 60

स्तंभेन सह निर्दग्धं तल्लिंगं शकलीकृतम् । दृष्ट्वा वेश्या च वैश्यश्च दुरंतं दुःखमापतुः

స్తంభంతో కూడ దగ్ధమై ముక్కలైన ఆ లింగాన్ని చూచి వేశ్యయు వైశ్యుడును భరించలేని దుఃఖంలో మునిగిపోయిరి.

Verse 61

दृष्ट्वा प्राणसमं लिंगं दग्धं वैश्यपतिस्तथा । स्वयमप्याप्तनिर्वेदो मरणाय मतिं दधौ

ప్రాణసమంగా ప్రియమైన ఆ లింగం దగ్ధమైందని చూచి, ఆ వైశ్యనాయకుడు గాఢ నిర్వేదంతో మరణానికి సంకల్పించెను.

Verse 62

निर्वेददान्नितरां खेदाद्वैश्यस्तामाह दुःखिताम् । शिवलिंगे तु निर्भिन्ने नाहं जीवितुमुत्सहे

నిర్వేదముతోను మరింత ఖేదముతోను వైశ్యుడు ఆ దుఃఖితురాలితో అన్నాడు—“శివలింగం విరిగినప్పుడు నేను ఇక జీవించలేను.”

Verse 63

चितां कारय मे भद्रे तव भृत्यैर्बलाधिकैः । शिवे मनः समावेश्य प्रविशामि हुताशनम्

“భద్రే, నీ బలవంతులైన భృతులతో నాకు చితి చేయించు. శివునందు మనస్సు నిలిపి నేను హుతాశనంలో ప్రవేశిస్తాను.”

Verse 64

यदि ब्रह्मेंद्रविष्ण्वाद्या वारयेयुः समेत्य माम् । तथाप्यस्मिन्क्षणे धीरः प्रविश्याग्निं त्यजाम्यसून्

“బ్రహ్మ, ఇంద్ర, విష్ణు మొదలైనవారు అందరూ కలిసి నన్ను ఆపినా, అయినా ఈ క్షణమే ధైర్యంగా అగ్నిలో ప్రవేశించి ప్రాణాలను విడిచెదను.”

Verse 65

तमेवं दृढबंधं सा विज्ञाय बहुदुःखिता । स्वभृत्यैः कारयामास चितां स्वनगराद्बहिः

అతడు ఈ విధంగా దృఢనిశ్చయుడని తెలిసి ఆమె మహాశోకగ్రస్తురాలైంది. తన సేవకులతో నగరానికి వెలుపల చితను నిర్మింపజేసింది.

Verse 66

ततः स वैश्यः शिवभक्तिपूतः प्रदक्षिणीकृत्य समिद्धमग्निम् । विवेश पश्यत्सु जनेषु धीरः सा चानुतापं युवती प्रपेदे

అప్పుడు శివభక్తిచేత పవిత్రుడైన ఆ వైశ్యుడు మండుతున్న అగ్నిని ప్రదక్షిణ చేసి, జనులు చూస్తుండగా ధైర్యంగా అందులో ప్రవేశించాడు; ఆ యువతి దహించే పశ్చాత్తాపానికి లోనైంది.

Verse 67

अथ सा दुःखिता नारी स्मृत्वा धर्मं सुनिर्मलम् । सर्वान्बन्धून्समीक्ष्यैव बभाषे करुणं वचः

అప్పుడు దుఃఖితురాలైన ఆ స్త్రీ నిర్మలమైన ధర్మాన్ని స్మరించింది. సమస్త బంధువులను చూసి కరుణామయమైన మాటలు పలికింది.

Verse 68

रत्नकंकणमादाय मया सत्यमुदाहृतम् । दिनत्रयमहं पत्नी वैश्यस्यामुष्य संमता

రత్నకంకణాన్ని తీసుకొని నేను సత్యమే పలికాను—మూడు దినాలు నేను ఆ వైశ్యుని భార్యగా అంగీకరింపబడ్డాను.

Verse 69

कर्मणा मत्कृतेनायं मृतो वैश्यः शिवव्रती । तस्मादहं प्रवेक्ष्यामि सहानेन हुताशनम् । सधर्मचारिणीत्युक्तं सत्यमेतद्धि पश्यथ

నా చేత జరిగిన కర్మ కారణంగా ఈ శివవ్రతధారి వైశ్యుడు మరణించాడు. అందుచేత నేను ఇతనితో కలిసి హుతాశనంలో ప్రవేశిస్తాను. ‘సధర్మచారిణి’ అని చెప్పినది సత్యమే; ఈ సత్యాన్ని చూడండి.

Verse 70

सत्येन प्रीतिमायांति देवास्त्रिभुवनेश्वराः । सत्यासक्तिः परो धर्मः सत्ये सर्वं प्रतिष्ठितम्

సత్యముచేత త్రిభువనాధిపతులైన దేవతలు ప్రసన్నులగుదురు. సత్యాసక్తియే పరమధర్మము; సత్యమందే సమస్తము స్థిరమై నిలిచియున్నది।

Verse 71

सत्येन स्वर्गमोक्षौ च नासत्येन परा गतिः । तस्मासत्यं समाश्रित्य प्रवेक्ष्यामि हुताशनम्

సత్యముచేత స్వర్గమూ మోక్షమూ లభించును; అసత్యముచేత పరమగతి లేదు. అందుచేత సత్యాన్ని ఆశ్రయించి నేను హుతాశనములో (అగ్నిలో) ప్రవేశించెదను।

Verse 72

इति सा दृढनिर्बंधा वार्यमाणापि बंधुभिः । सत्यलोपभयान्नारी प्राणांस्त्यक्तुं मनो दधे

ఇట్లు, బంధువులు ఆపినప్పటికీ ఆమె దృఢనిశ్చయంతో నిలిచెను. సత్యలೋಪ భయముతో ఆ స్త్రీ ప్రాణత్యాగము చేయుటకు మనస్సు పెట్టెను।

Verse 73

सर्वस्वं शिवभक्तेभ्यो दत्त्वा ध्यात्वा सदाशिवम् । तमग्निं त्रिः परिक्रम्य प्रदेशाभिमुखी स्थिता

శివభక్తులకు తన సర్వస్వమును దానమిచ్చి, సదాశివుని ధ్యానించి, ఆ అగ్నిని మూడుసార్లు ప్రదక్షిణ చేసి, దాని ఎదురుగా నిలిచెను।

Verse 74

तां पतंतीं समिद्धेऽग्नौ स्वपदार्पितमानसाम् । वारयामास विश्वात्मा प्रादुर्भूतः शिवः स्वयम्

ఆమె ప్రదీప్తమైన అగ్నిలో పడబోతుండగా, ఆమె మనస్సు ఆయన పాదములకు అర్పితమై యుండెను; అప్పుడు విశ్వాత్ముడైన శివుడు స్వయంగా ప్రాదుర్భవించి ఆమెను ఆపెను।

Verse 75

सा तं विलोक्याखिलदेव देवं त्रिलोचनं चन्द्रकलावतंसम् । शशांकसूर्यानलकोटिभासं स्तब्धेव भीतेव तथैव तस्थौ

ఆయనను చూచి—సర్వదేవాధిదేవుడు, త్రినేత్రుడు, చంద్రకళావతంసధారి, కోటి కోటి చంద్ర-సూర్య-అగ్ని సమాన తేజస్సుతో ప్రకాశించువాడు—ఆమె స్థంభించినట్లుగా, భయపడినట్లుగా, అలాగే నిలిచిపోయింది।

Verse 76

तां विह्वलां परित्रस्तां वेपमानां जडी कृताम् । समाश्वास्य गलद्बाष्पां करे गृह्याब्रवीद्वचः

ఆమె వ్యాకులంగా, భయంతో వణుకుతూ, జడమైపోయినట్లు ఉన్నదని చూసి ఆయన ఆమెను ఓదార్చాడు; కన్నీళ్లు జారుతుండగా ఆమె చేతిని పట్టుకొని ఈ మాటలు పలికాడు।

Verse 77

शिव उवाच । सत्यं धर्मं च ते धैर्यं भक्तिं च मयि निश्चलाम् । निरीक्षितुं त्वत्सकाशं वैश्यो भूत्वाहमागतः

శివుడు పలికెను—నీ సత్యం, ధర్మం, ధైర్యం మరియు నాపై అచంచల భక్తిని పరిశీలించుటకై నేను వైశ్యరూపం ధరించి నీ సమీపమునకు వచ్చితిని।

Verse 78

माययाग्निं समुत्थाप्य दग्धवान्नाट्यमंडपम् । दग्धं कृत्वा रत्नलिंगं प्रवृष्टोस्मि हुताशनम्

నా మాయచేత అగ్నిని ఉద్భవింపజేసి నాట్యమండపాన్ని దహించితిని। రత్నలింగాన్ని దగ్ధమైనట్లు చేసి చూపించి, నేనే హుతాశనంలో ప్రవేశించితిని।

Verse 79

वेश्याः कैतवकारिण्यः स्वैरिण्यो जनवंचकाः । सा त्वं सत्यमनुस्मृत्य प्रविष्टाग्निं मया सह

వేశ్యలు సాధారణంగా కపటకారిణులు, స్వైరిణులు, జనులను మోసగించువారు; కానీ నీవు సత్యాన్ని స్మరించి నాతో కలిసి అగ్నిలో ప్రవేశించితివి।

Verse 80

अतस्ते संप्रदास्यामि भोगांस्त्रिदशदुर्लभान् । आयुश्च परमं दीर्घमारोग्यं च प्रजोन्नतिम् । यद्यदिच्छसि सुश्रोणि तत्तदेव ददामि ते

అందుచేత దేవతలకైనా దుర్లభమైన భోగాలను నీకు ప్రసాదిస్తాను—అత్యంత దీర్ఘాయుష్షు, నిరోగత్వం, సంతానసమృద్ధి. ఓ సుశ్రోణీ, నీవు ఏది కోరితే అదే నీకు ఇస్తాను.

Verse 81

सूत उवाच । इति ब्रुवति गौरीशे सा वेश्या प्रत्यभाषत

సూతుడు పలికెను—గౌరీశుడు ఇలా పలికినప్పుడు ఆ వేశ్య ప్రత్యుత్తరం చెప్పింది.

Verse 82

वेश्योवाच । न मे वांछास्ति भोगेषु भूमौ स्वर्गे रसातले । तव पादांबुजस्पर्शादन्यत्किंचिन्न वै वृणे

వేశ్య పలికింది—భూమిలోనైనా, స్వర్గంలోనైనా, రసాతలంలోనైనా నాకు భోగాలపై కోరిక లేదు. మీ పాదపద్మస్పర్శం తప్ప మరేదీ నేను కోరను.

Verse 83

एते भृत्याश्च दास्यश्च ये चान्ये मम बांधवाः । सर्वे त्वदर्चनपरास्त्वयि संन्यस्तवृत्तयः

ఈ సేవకులు, దాసీలు మరియు నా ఇతర బంధువులు—వారందరూ మీ ఆరాధనలో నిమగ్నులై, తమ జీవనవృత్తిని మీకే సమర్పించుగాక.

Verse 84

सर्वानेतान्मया सार्धं नीत्वा तव परं पदम् । पुनर्जन्मभयं घोरं विमोचय नमोस्तु ते

ఇవన్నీ నాతో కలిసి మీ పరమపదానికి చేర్చి, మమ్మల్ని పునర్జన్మ అనే ఘోరభయంనుండి విమోచించండి. మీకు నమస్కారం.

Verse 85

तथेति तस्या वचनं प्रतिनंद्य महेश्वरः । तान्सर्वांश्च तया सार्धं निनाय परमं पदम्

“తథాస్తు” అని మహేశ్వరుడు ఆమె వాక్యాన్ని అనుమోదించి, ఆమెతో కలిసి వారందరినీ పరమపదానికి నడిపించాడు।

Verse 86

पराशर उवाच । नाट्यमंडपिकादाहे यौ दूरं विद्रुतौ पुरा । तत्रावशिष्टौ तावेव कुक्कुटो मर्कटस्तथा

పరాశరుడు అన్నాడు—పూర్వం చిన్న నాట్యమండపిక దగ్ధమవుతుండగా ఇద్దరు దూరంగా పారిపోయారు; అయినా అక్కడే వారు ఇద్దరే మిగిలారు—కుక్కుటుడు మరియు మర్కటుడూ.

Verse 87

कालेन निधनं यातो यस्तस्या नाट्यमर्कटः । सोभूत्तव कुमारोऽसौ कुवकुटो मंत्रिणः सुतः

కాలక్రమంలో ఆ నాట్యమర్కటుడు మరణించాడు; అతడే నీ కుమారుడయ్యాడు, మరియు ఆ కుక్కుటుడు మంత్రికి కుమారుడయ్యాడు।

Verse 88

रुद्राक्षधारणोद्भूतात्पुण्यात्पूर्वभवार्जितात् । कुले महति संजातौ वर्तेते बालकाविमौ

రుద్రాక్షధారణ వల్ల కలిగిన, పూర్వజన్మలో సంపాదించిన పుణ్యఫలంతో ఈ ఇద్దరు బాలురు మహత్తర కులంలో జన్మించి అందులోనే జీవిస్తున్నారు।

Verse 89

पूर्वाभ्यासेन रुद्राक्षान्दधाते शुद्धमानसौ । अस्मिञ्जन्मनि तं लोकं शिवं संपूज्य यास्य तः

పూర్వాభ్యాస బలంతో శుద్ధమనస్సులైన వారు రుద్రాక్షలను ధరిస్తున్నారు; ఈ జన్మలో శివుని సంపూర్ణంగా పూజించి వారు ఆ శివలోకానికి చేరుకుంటారు।

Verse 90

एषा प्रवृत्तिस्त्वनयोर्बालयोः समुदाहृता । कथा च शिवभक्ताया किमन्यत्प्रष्टुमिच्छसि

ఈ విధంగా ఆ ఇద్దరు బాలుల వృత్తాంతం పూర్తిగా చెప్పబడింది; శివభక్తురాలైన ఆమె కథ కూడా చెప్పబడింది. ఇక నీవు మరేమి ప్రశ్నించదలచుకున్నావు?