Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 72

Devanagari script

इति सा दृढनिर्बंधा वार्यमाणापि बंधुभिः । सत्यलोपभयान्नारी प्राणांस्त्यक्तुं मनो दधे

Transliteration

iti sā dṛḍhanirbaṃdhā vāryamāṇāpi baṃdhubhiḥ | satyalopabhayānnārī prāṇāṃstyaktuṃ mano dadhe

Translation

ఇట్లు, బంధువులు ఆపినప్పటికీ ఆమె దృఢనిశ్చయంతో నిలిచెను. సత్యలೋಪ భయముతో ఆ స్త్రీ ప్రాణత్యాగము చేయుటకు మనస్సు పెట్టెను।

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थ-अव्यय (quotative particle)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular (pronoun)

• दृढनिर्बन्धा: firmly resolved
• दृढनिर्बन्धा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दृढ (प्रातिपदिक) + निर्बन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular; विशेषणम्; ‘दृढः निर्बन्धः यस्याः सा’ (रूढ्या कर्मधारय)

• वार्यमाणा: being restrained
• वार्यमाणा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वारय् (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शानच्/मान), कर्मणि/आत्मनेपद-प्रयोगः; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Present passive participle ‘being restrained’

• अपि: even though
• अपि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: सम्भावन/अपि-निपात (concessive particle)

• बन्धुभिः: by (her) relatives
• बन्धुभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: बन्धु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; Instrumental plural

• सत्यलोपभयात्: from fear of losing truth (truthfulness)
• सत्यलोपभयात्: Hetu (Reason/हेतु)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक) + लोप (प्रातिपदिक) + भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; Ablative singular; सत्यस्य लोपः (षष्ठी) तस्मात् भयम् (तत्पुरुष), तस्मात् (पञ्चमी)

• नारी: the woman
• नारी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• प्राणान्: life-breaths, life
• प्राणान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; Accusative plural

• त्यक्तुम्: to give up
• त्यक्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), ‘to abandon’

• मनः: mind
• मनः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (object of ‘dā’)

• दधे: placed, set (her mind)
• दधे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन; Perfect 3rd singular (आत्मनेपद)

Speaker

Narrator (contextual; not explicitly named in this verse)

Visual Art Cues

Scene: Relatives reaching out to restrain a woman at the threshold of a fire-ritual space; her face shows sorrow yet unwavering resolve.

Characters & Entities

• Bandhu (relatives)
• Satya (Truth)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Satya is valued above even bodily life; unwavering commitment to truth is portrayed as the highest integrity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified in this verse; it advances the narrative of dharma and truth.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal ritual is given; the emphasis is on inner resolve (dṛḍha-niścaya) in upholding satya.