Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 23

Devanagari script

तस्य काश्मीरराजस्य गृहं प्राप्तो यदृच्छया । पराशरो मुनिवरः साक्षादिव पितामहः

Transliteration

tasya kāśmīrarājasya gṛhaṃ prāpto yadṛcchayā | parāśaro munivaraḥ sākṣādiva pitāmahaḥ

Translation

ఆ కాశ్మీర రాజుని గృహానికి యదృచ్ఛగా మునివరుడు పరాశరుడు వచ్చెను—సాక్షాత్తు పితామహుడు బ్రహ్మదేవుడే ప్రత్యక్షమైనట్లు.

Word by Word

• तस्य: of him/of that
• तस्य: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (gen., sg.; pronoun)

• काश्मीर: Kashmir
• काश्मीर: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: काश्मीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/षष्ठी, एकवचन (m., nom./gen., sg.; in compound member)

• राजस्य: of the king of Kashmir
• राजस्य: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (m., gen., sg.); समासः—काश्मीर-राजस्य (of the king of Kashmir)

• गृहम्: house
• गृहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (n., acc., sg.)

• प्राप्तः: having arrived
• प्राप्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (m., nom., sg.)

• यदृच्छया: by chance
• यदृच्छया: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यदृच्छा (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावे तृतीया-एकवचनरूपेण अव्ययवत्; क्रियाविशेषण (adverbial instr.: ‘by chance’)

• पराशरः: Parāśara
• पराशरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पराशर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (m., nom., sg.)

• मुनिवरः: the best of sages
• मुनिवरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि + वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (m., nom., sg.); समासः—मुनि-वरः (best of sages)

• साक्षात्: directly, as if present
• साक्षात्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: साक्षात् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (indecl. ‘directly/manifestly’)

• इव: as if
• इव: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक अव्यय (particle of comparison)

• पितामहः: the Grandfather (Brahmā)
• पितामहः: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: पितामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (m., nom., sg.)

Speaker

Narrator (contextual; prior speaker not explicit in this verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśmīra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A radiant elderly sage (Parāśara) arrives unannounced at a Kashmiri king’s palace gate; attendants pause; the king rises in reverence; the sage’s aura is likened to Brahmā (Pitāmaha).

Characters & Entities

• Kāśmīra
• Parāśara
• Pitāmaha (Brahmā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The arrival of a realized sage is a form of grace, bringing dharmic clarification to rulers and households.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśmīra is mentioned as a realm; no particular tīrtha is praised in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it sets the narrative stage for instruction through a sage’s visit.