Adhyaya 159
అధ్యాయం ఆరంభంలో మార్కండేయుడు రాజుకు నర్మదా నదిలోని అరుదైన, అత్యంత పవిత్రమైన ‘నరకేశ్వర’ తీర్థాన్ని సూచిస్తాడు; అది భయంకరమైన ‘నరకద్వారం’ భావన నుండి రక్షణగా వర్ణించబడుతుంది. అనంతరం యుధిష్ఠిరుడు ప్రశ్నిస్తాడు—శుభాశుభ కర్మఫలాలను అనుభవించిన తరువాత జీవులు గుర్తించదగిన లక్షణాలతో ఎలా మళ్లీ జన్మిస్తారు? మార్కండేయుడు కర్మన్యాయాన్ని క్రమబద్ధంగా వివరిస్తాడు; నిర్దిష్ట అపరాధాలు, నైతిక వైఫల్యాలు—శరీరదోషాలు, దారిద్ర్యం, సామాజిక వంచన లేదా త్రియక్-యోని వంటి జన్మలతో ఎలా అనుసంధానమవుతాయో బోధాత్మక జాబితాగా చెబుతాడు. తరువాత గర్భవికాసం నెలనెలా ఎలా జరుగుతుందో, పంచభూతాల సమ్మేళనం, ఇంద్రియ-మనో-బుద్ధి వికాసం—దైవాధీన శరీరతత్త్వంగా వివరించబడుతుంది. ఉత్తరార్థంలో యమద్వారంలోని వైతరణీ నది భయానక స్వరూపం వర్ణించబడుతుంది—మలిన జలం, క్రూర జలచరాలు, పాపులకు తీవ్రమైన బాధ; ముఖ్యంగా తల్లి, ఆచార్యుడు, గురువును అవమానించే వారు, ఆశ్రితులకు హాని చేసే వారు, దానం-వాగ్దానాల్లో మోసం చేసే వారు, లైంగిక-సామాజిక ధర్మాలను అతిక్రమించే వారికి శిక్ష తీవ్రతరం అవుతుంది. దీనికి పరిహారంగా ‘వైతరణీ-ధేనూ’ దానవిధానం చెప్పబడుతుంది—విధిగా అలంకరించిన గోవును నిర్మించి మంత్రాలతో దానం చేసి ప్రదక్షిణ చేయడం వలన నది ‘సుఖవాహిని’గా మారి సులభంగా దాటించునని పేర్కొంటుంది. చివరగా ఆశ్వయుజ కృష్ణ చతుర్దశి వంటి కాలనిర్దేశంతో నర్మదాస్నానం, శ్రాద్ధం, రాత్రి జాగరణ, తర్పణం, దీపదానం, బ్రాహ్మణభోజనం, శివపూజలను ఆచరించమని చెప్పి, నరకనివృత్తి, ఉత్తమ పరలోకగతి మరియు తదుపరి శుభ మానవఫలాన్ని వాగ్దానం చేస్తుంది.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज तीर्थं परमपावनम् । नर्मदायां सुदुष्प्रापं सिद्धं ह्यनरकेश्वरम्
శ్రీమార్కండేయుడు పలికెను—తదనంతరం, ఓ మహారాజా, పరమపావనమైన తీర్థానికి వెళ్లవలెను. నర్మదానదిలో ఉన్న, దుర్లభప్రాప్యమైన, సిద్ధమైన అనరకేశ్వర తీర్థమది.
Verse 2
तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा पापकर्मापि भारत । न पश्यति महाघोरं नरकद्वारसंज्ञिकम्
హే భారతా, ఆ తీర్థంలో స్నానం చేసిన తరువాత పాపకర్మలతో కూడిన మనిషి కూడా ‘నరకద్వారం’ అని పిలువబడే అతి ఘోర స్థలాన్ని చూడడు.
Verse 3
युधिष्ठिर उवाच । शुभाशुभफलैस्तात भुक्तभोगा नरास्त्विह । जायन्ते लक्षणैर्यैस्तु तानि मे वद सत्तम
యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—హే తాత, ఇక్కడ మనుష్యులు శుభాశుభ ఫలాలను అనుభవించి ఏ ఏ లక్షణాలతో పునర్జన్మ పొందుతారో, హే సత్తమా, అవి నాకు చెప్పుము.
Verse 4
यथा निर्गच्छते जीवस्त्यक्त्वा देहं न पश्यति । तथा गच्छन्पुनर्देहं पञ्चभूतसमन्वितः
జీవుడు దేహాన్ని విడిచి వెళ్లి దానిని మరల చూడనట్లే, అలాగే అతడు పంచభూతసమన్వితుడై మరొక దేహాన్ని పొందుటకు గమనం చేస్తాడు.
Verse 5
त्वगस्थिमांसमेदोऽसृक्केशस्नायुशतैः सह । विण्मूत्ररेतःसङ्घाते का संज्ञा जायते नृणाम्
చర్మం, ఎముక, మాంసం, కొవ్వు, రక్తం, వెంట్రుకలు, వందల స్నాయువులు—మరియు మలం, మూత్రం, రేతస్సు గడ్డతో కూడిన ఈ దేహసంఘాతమునుండి మనుష్యులకు ఏ ‘సంజ్ఞ’ లేదా నిజమైన గుర్తింపు పుడుతుంది?
Verse 6
एवमुक्तः स मार्कण्डः कथयामास योगवित् । ध्यात्वा सनातनं सर्वं देवदेवं महेश्वरम्
ఇలా పలుకబడినప్పుడు యోగవేత్త మార్కండుడు దేవదేవుడు, సర్వస్వరూపుడైన సనాతన మహేశ్వరుని ధ్యానించి మాటలు ప్రారంభించాడు।
Verse 7
मार्कण्डेय उवाच । शृणु पार्थ महाप्रश्नं कथयामि यथाश्रुतम् । सकाशाद्ब्रह्मणः पूर्वमृषिदेवसमागमे
మార్కండేయుడు అన్నాడు—ఓ పార్థా, ఈ మహాప్రశ్నాన్ని విను. నేను ఎలా విన్నానో అలా చెబుతున్నాను—పూర్వం ఋషి-దేవ సమాగమంలో స్వయంగా బ్రహ్మ నుండి।
Verse 8
गुरुरात्मवतां शास्ता राजा शास्ता दुरात्मनाम् । इह प्रच्छन्नपापानां शास्ता वैवस्वतो यमः
ఆత్మనిగ్రహం కలవారికి గురువే శాసకుడు; దురాత్ములకు రాజే శాసకుడు. కానీ ఈ లోకంలో దాచిన పాపములవారికి వైవస్వత యముడే నిజమైన దండకర్త.
Verse 9
अचीर्णप्रायश्चित्तानां यमलोके ह्यनेकधा । यातनाभिर्वियुक्तानामनेकां जीवसन्ततिम्
ప్రాయశ్చిత్తం ఆచరించని వారు యమలోకంలో అనేక విధాలైన యాతనలను అనుభవిస్తారు; ఆ బాధల నుండి విడిపడి, వారు అనేక జీవసంతతులుగా—జన్మజన్మాంతర ప్రవాహాలుగా—సాగుతారు।
Verse 10
गत्वा मनुष्यभावे तु पापचिह्ना भवन्ति ते । तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमना नृप
వారు మళ్లీ మనుష్యభావంలోకి వచ్చినప్పుడు పాపలక్షణాలు వారిలో కనిపిస్తాయి. ఓ నృపా! ఆ చిహ్నాలను నేను ఇప్పుడు వివరిస్తాను—ఏకాగ్రచిత్తంతో వినుము.
Verse 11
सहित्वा यातनां सर्वां गत्वा वैवस्वतक्षयम् । विस्तीर्णयातना ये तु लोकमायान्ति चिह्निताः
సర్వ యాతనలను సహించి వైవస్వతుడు (యముడు) నివాసానికి చేరి, దీర్ఘ శిక్షలు అనుభవించినవారు చిహ్నితులై మళ్లీ లోకానికి వస్తారు.
Verse 12
गद्गदोऽनृतवादी स्यान्मूकश्चैव गवानृते । ब्रह्महा जायते कुष्ठी श्यावदन्तस्तु मद्यपः
అసత్యం పలికేవాడు తడబడుతూ మాట్లాడేవాడవుతాడు; గోవిషయంలో అబద్ధం చెప్పేవాడు మూగవుతాడు. బ్రాహ్మణహంతకుడు కుష్ఠురోగిగా జన్మిస్తాడు; మద్యపుడు నల్లబడిన పళ్లతో ఉంటాడు.
Verse 13
कुनखी स्वर्णहरणाद्दुःश्चर्मा गुरुतल्पगः । संयोगी हीनयोनिः स्याद्दरिद्रोऽदत्तदानतः
బంగారం దొంగతనం చేస్తే వంకర గోర్లు కలుగుతాయి; గురుపత్నీగమనుడు ఘోర చర్మరోగిగా అవుతాడు. నిషిద్ధ సంగమం చేసేవాడు హీన యోనిలో జన్మిస్తాడు; ఇవ్వవలసిన దానం ఇవ్వనివాడు దరిద్రుడవుతాడు.
Verse 14
ग्रामशूकरतां याति ह्ययाज्ययाजको नृप । खरो वै बहुयाजी स्याच्छ्वानिमन्त्रितभोजनात्
ఓ నృపా! అయాజ్యునికి యజ్ఞం చేయించేవాడు గ్రామశూకరమవుతాడు. మరియు అనేక యజ్ఞాలు చేసినవాడైనా శ్వాన-నిమంత్రణలోని అపవిత్ర భోజనం తింటే గాడిదగా అవుతాడు.
Verse 15
अपरीक्षितभोजी स्याद्वानरो विजने वने । वितर्जकोऽथ मार्जारः खद्योतः कक्षदाहतः
పరిశీలించకుండా భోజనం చేసే వాడు నిర్జన అరణ్యంలో వానరుడవుతాడు. దూషించే వాడు పిల్లిగా జన్మిస్తాడు; పొదలకు నిప్పు పెట్టేవాడు ఖద్యోతమై (జ్యోతి పురుగై) అవతరిస్తాడు.
Verse 16
अविद्यां यः प्रयच्छेत बलीवर्दो भवेद्धि सः । अन्नं पर्युषितं विप्रे ददानः क्लीबतां व्रजेत्
అవిద్యను బోధించే వాడు నిజంగా ఎద్దుగా అవతరిస్తాడు. బ్రాహ్మణునికి పాతబడ్డ అన్నం ఇచ్చేవాడు నపుంసకత్వాన్ని పొందుతాడు.
Verse 17
मात्सर्यादथ जात्यन्धो जन्मान्धः पुस्तकं हरन् । फलान्याहरतोऽपत्यं म्रियते नात्र संशयः
అసూయ వల్ల మనిషి జన్మాంధుడవుతాడు. పుస్తకం దొంగిలించినవాడు అంధుడిగా పుడతాడు. ఫలాలను అపహరించినవాడి సంతానం నిశ్చయంగా మరణిస్తుంది.
Verse 18
मृतो वानरतां याति तन्मुक्तोऽथ गलाडवान् । अदत्त्वा भक्षयंस्तानि ह्यनपत्यो भवेन्नरः
అతడు మరణించి వానరత్వాన్ని పొందుతాడు; దానినుంచి విముక్తుడైన తరువాత గొంతు వ్యాధితో బాధపడతాడు. ఇవ్వకుండా (భాగం/అనుమతి లేకుండా) ఆ ఫలాలను తినేవాడు సంతానహీనుడవుతాడు.
Verse 19
हरन्वस्त्रं भवेद्गोधा गरदः पवनाशनः । प्रव्राजी गमनाद्राजन् भवेन्मरुपिशाचकः
వస్త్రాన్ని దొంగిలించినవాడు గోదాగా జన్మిస్తాడు. విషం పెట్టేవాడు వాయుభోజిగా (గాలినే ఆహారంగా చేసుకునేవాడిగా) అవతరిస్తాడు. ఓ రాజా, ప్రవ్రజ్యను విడిచి కుపథంలో తిరిగేవాడు మరుపిశాచమవుతాడు.
Verse 20
वातको जलहर्ता च धान्यहर्ता च मूषकः । अप्राप्तयौवनां गच्छन् भवेत्सर्प इति श्रुतिः
పరదోషాలను చెప్పి చాడీ చెప్పేవాడు, అలాగే నీటిని దొంగిలించేవాడు వాతరోగపీడితుడవుతాడు. ధాన్యాన్ని దొంగిలించేవాడు ఎలుకగా జన్మిస్తాడు. యౌవనం రాని కన్యను సమీపించేవాడు సర్పమవుతాడని శ్రుతి చెబుతుంది.
Verse 21
गुरुदाराभिलाषी च कृकलासो भवेच्चिरम् । जलप्रस्रवणं यस्तु भिन्द्यान्मत्स्यो भवेन्नरः
గురుపత్నిని కోరేవాడు దీర్ఘకాలం బల్లి (కృకలాసం) అవుతాడు. నీటి ప్రవాహ మార్గం/నిష్క్రమణను పగులగొట్టేవాడు మనిషి చేపగా జన్మిస్తాడు.
Verse 22
अविक्रेयान् विक्रयन् वै विकटाक्षो भवेन्नरः । अयोनिगो वृको हि स्यादुलूकः क्रयवञ्चनात्
అమ్మకూడని వస్తువులను అమ్మేవాడు వికటాక్షుడు (వికారమైన కళ్లతో) అవుతాడు. అనుచితంగా స్త్రీలను సమీపించేవాడు తోడేలు అవుతాడు; కొనుగోలు-అమ్మకాల్లో మోసం చేసేవాడు గుడ్లగూబ అవుతాడు.
Verse 23
मृतस्यैकादशाहे तु भुञ्जानः श्वोपजायते । प्रतिश्रुत्य द्विजायार्थमददन्मधुको भवेत्
మరణానంతర ఏకాదశాహంలో భోజనం చేసేవాడు కుక్కగా జన్మిస్తాడు. ద్విజునికి ధర్మార్థంగా దానం ఇస్తానని మాట ఇచ్చి ఇవ్వనివాడు తేనెటీగగా అవుతాడు.
Verse 24
राज्ञीगमाद्भवेद्दुष्टतस्करो विड्वराहकः । परिवादी द्विजातीनां लभते काच्छपीं तनुम्
రాణితో అక్రమసంబంధం కలిగినవాడు దుష్ట దొంగగా మారి మలభక్షక వరాహంగా జన్మిస్తాడు. ద్విజాతులను దూషించేవాడు కచ్ఛప శరీరాన్ని పొందుతాడు.
Verse 25
व्रजेद्देवलको राजन्योनिं चाण्डालसंज्ञिताम् । दुर्भगः फलविक्रेता वृश्चिको वृषलीपतिः
హే రాజా, దేవాలయ సేవకుడు అనుచిత సేవచేసి జీవించితే చాండాలసంజ్ఞిత రాజన్యయోనిలో పడతాడు. ఫలాలు అమ్మేవాడు దుర్భాగ్యుడవుతాడు; వృషలిని భార్యగా చేసుకున్నవాడు వృశ్చికయోనిని పొందుతాడు.
Verse 26
मार्जारोऽग्निं पदा स्पृष्ट्वा रोगवान्परमांसभुक् । सोदर्यागमनात्षण्ढो दुर्गन्धश्च सुगन्धहृत्
పాదంతో అగ్నిని తాకినవాడు పిల్లి-యోనిలో పుడతాడు—రోగగ్రస్తుడై మాంసభక్షకుడవుతాడు. స్వసోదరిని సమీపించడం వల్ల షణ్ఢ-యోని కలుగుతుంది; సుగంధాన్ని దొంగిలించినవాడు దుర్గంధుడవుతాడు.
Verse 27
ग्रामभट्टो दिवाकीर्तिर्दैवज्ञो गर्दभो भवेत् । कुपण्डितः स्यान्मार्जारो भषणो व्यास एव च
గ్రామంలో చాపలూసుడు, పగలు మాత్రమే కీర్తి పొందినవాడు, అలాగే దైవజ్ఞుడు (జ్యోతిష్కుడు)—ఇవన్నీ గాడిద-యోనిలో పుడతారు. కుపండితుడు పిల్లిగా అవుతాడు; ‘వ్యాస’ అని పేరుపెట్టుకున్న బకబకాడూ అదే గతి పొందుతాడు.
Verse 28
स एव दृश्यते राजन्प्रकाशात्परमर्मणाम् । यद्वा तद्वापि पारक्यं स्वल्पं वा यदि वा बहु
హే రాజా, హృదయంలోని పరమ రహస్యాలు వెలుగులోకి వచ్చినప్పుడు అవే లక్షణాలు కనిపిస్తాయి—అది పరాయిదైనా, తక్కువైనా, ఎక్కువైనా.
Verse 29
कृत्वा वै योनिमाप्नोति तैरश्चीं नात्र संशयः । एवमादीनि चान्यानि चिह्नानि नृपसत्तम
ఇలా చేసినవాడు నిశ్చయంగా తిర్యక్-యోని (పశు-జన్మ)ను పొందుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు. హే నృపశ్రేష్ఠా, ఇలాంటి మరెన్నో లక్షణాలు కూడా ఉన్నాయి.
Verse 30
स्वकर्मविहितान्येव दृश्यन्ते यैस्तु मानवाः । ततो जन्म ततो मृत्युः सर्वजन्तुषु भारत
మనుష్యులు తమ స్వకర్మవిధిత ఫలాలనే అనుభవిస్తూ కనిపిస్తారు. దానివల్లనే జననం, దానివల్లనే మరణం—హే భారత, సమస్త ప్రాణులలో।
Verse 31
जायते नात्र सन्देहः समीभूते शुभाशुभे । स्त्रीपुंसोः सम्प्रयोगेण विषुद्धे शुक्रशोणिते
ఇందులో సందేహం లేదు—శుభాశుభ కర్మఫలాలు పరిపక్వమైనప్పుడు జననం జరుగుతుంది. స్త్రీ-పురుషుల సంయోగంలో, శుద్ధమైన శుక్ర-శోణితం ఉన్నప్పుడు।
Verse 32
पञ्चभूतसमोपेतः सषष्ठः परमेश्वरः । इन्द्रियाणि मनः प्राणा ज्ञानमायुः सुखं धृतिः
పంచమహాభూతాలతో యుక్తుడై, వాటికి అతీతమైన ‘షష్ఠ’ పరమేశ్వరుడు దేహధారిలో ఇంద్రియాలు, మనస్సు, ప్రాణాలు, జ్ఞానం, ఆయువు, సుఖం, ధృతి ఏర్పరుస్తాడు।
Verse 33
धारणं प्रेरणं दुःखमिच्छाहङ्कार एव च । प्रयत्न आकृतिर्वर्णः स्वरद्वेषौ भवाभवौ
ఆయనే ధారణ, ప్రేరణ, దుఃఖం, ఇచ్ఛా, అహంకారం; ప్రయత్నం, దేహాకృతి, వర్ణం; అలాగే రాగద్వేషాలు, భవాభవ స్థితులను కూడా కలిగిస్తాడు।
Verse 34
तस्येदमात्मनः सर्वमनादेरादिमिच्छतः । प्रथमे मासि स क्लेदभूतो धातुविमूर्छितः
ఇది అంతా ఆ ఆత్మకే చెందింది—అనాది అయినప్పటికీ ఆది కావాలని సంకల్పించేది. మొదటి నెలలో గర్భం తేమగల గడ్డగా మారుతుంది; ధాతువులు అప్పటికి ఇంకా అస్పష్టంగా, అవికసితంగా ఉంటాయి।
Verse 35
मास्यर्बुदं द्वितीये तु तृतीये चेन्द्रियैर्युतः । आकाशाल्लाघवं सौक्ष्म्यं शब्दं श्रोत्रबलादिकम् । वायोस्तु स्पर्शनं चेष्टां दहनं रौक्ष्यमेव च
రెండవ నెలలో గర్భము అర్బుదమువలె గడ్డగా అవుతుంది; మూడవ నెలలో ఇంద్రియములతో యుక్తమగుతుంది. ఆకాశతత్త్వమునుండి లాఘవము, సూక్ష్మత, శబ్దము, శ్రవణబలములు మొదలైనవి పుడతాయి; వాయుతత్త్వమునుండి స్పర్శ, చలనం, రూక్షత ఉద్భవిస్తాయి।
Verse 36
पित्तात्तु दर्शनं पक्तिमौष्ण्यं रूपं प्रकाशनम् । सलिलाद्रसनां शैत्यं स्नेहं क्लेदं समार्दवम्
పిత్తతత్త్వమునుండి దర్శనశక్తి, పాకము (జీర్ణక్రియ), ఉష్ణత, రూపము మరియు ప్రకాశము ఉద్భవిస్తాయి. జలతత్త్వమునుండి రసన (రుచి), శీతలత, స్నిగ్ధత, క్లేదము (ఆర్ద్రత) మరియు మృదుత్వము కలుగుతాయి।
Verse 37
भूमेर्गन्धं तथा घ्राणं गौरवं मूर्तिमेव च । आत्मा गृह्णात्यजः पूर्वं तृतीये स्पन्दते च सः
పృథివీతత్త్వమునుండి గంధము, ఘ్రాణేంద్రియము, గౌరవము మరియు స్థూలమూర్తి ఉద్భవిస్తాయి. అజుడైన ఆత్మ మొదట ఇవి గ్రహించును; మూడవ నెలలో అతడు స్పందించి చలించుట మొదలుపెడతాడు।
Verse 38
दौर्हृदस्याप्रदानेन गर्भो दोषमवाप्नुयात् । वैरूप्यं मरणं वापि तस्मात्कार्यं प्रियं स्त्रियाः
దౌర్హృదము (గర్భిణి హృదయాకాంక్ష) నెరవేర్చకపోతే గర్భము దోషమును పొందవచ్చు—వికారరూపము గాని మరణము గాని సంభవించవచ్చు. కనుక స్త్రీకి ప్రియమూ హితమూ అయినదాన్ని యథాశక్తి సమకూర్చవలెను।
Verse 39
स्थैर्यं चतुर्थे त्वङ्गानां पञ्चमे शोणितोद्भवः । षष्ठे बलं च वर्णश्च नखरोम्णां च सम्भवः
నాల్గవ నెలలో అవయవములకు స్థైర్యము కలుగుతుంది; ఐదవ నెలలో శోణితము (రక్తము) ఉద్భవిస్తుంది. ఆరవ నెలలో బలము మరియు వర్ణము (కాంతి) ప్రదర్శితమగును; అలాగే నఖములు, రోమములు కూడా పుట్టుకొస్తాయి।
Verse 40
मनसा चेतनायुक्तो नखरोमशतावृतः । सप्तमे चाष्टमे चैव त्वचावान् स्मृतिवानपि
మనస్సు మరియు చైతన్యంతో యుక్తుడై, వందల నఖాలు రోమాలతో ఆవృతుడైన ఆ గర్భము ఏడవ, ఎనిమిదవ నెలలలో చర్మమును పొందుతూ స్మృతిని కూడా పొందును.
Verse 41
पुनर्गर्भं पुनर्धात्रीमेनस्तस्य प्रधावति । अष्टमे मास्यतो गर्भो जातः प्राणैर्वियुज्यते
పాపము మళ్లీ మళ్లీ గర్భమునకు, దానిని ధరించే తల్లికీ దూసుకొనివస్తుంది. అందువల్ల ఎనిమిదవ నెలలో పుట్టిన శిశువు ప్రాణవాయువుల నుండి వేరుపడి నిలువలేడు.
Verse 42
नवमे दशमे वापि प्रबलैः सूतिमारुतैः । निर्गच्छते बाण इव यन्त्रच्छिद्रेण सज्वरः
తొమ్మిదవ లేదా పదవ నెలలో, ప్రసవపు బలమైన వాయువుల ప్రేరణతో, యంత్రంలోని రంధ్రం గుండా విడిచిన బాణంలా శిశువు బయటకు వస్తాడు—జ్వరంతో కూడిన వ్యథతో.
Verse 43
शरीरावयवैर्युक्तो ह्यङ्गप्रत्यङ्गसंयुतः । अष्टोत्तरं मर्मशतं तत्रास्था तु शतत्रयम्
అంగప్రత్యంగాలతో కూడిన శరీరావయవములు కలిగిన (మానవదేహములో) నూట ఎనిమిది మర్మస్థానములు ఉంటాయి; అందులో మూడు వందల ఎముకలు ఉన్నట్లు చెప్పబడింది.
Verse 44
सप्त शिरःकपालानि विहितानि स्वयम्भुवा । तिस्रः कोट्योऽर्धकोटी च रोम्णामङ्गेषु भारत
స్వయంభూ (సృష్టికర్త) ఏడు శిరఃకపాలములను నియమించాడు; మరియు ఓ భారతా, అవయవాలలో రోమముల సంఖ్య మూడున్నర కోట్లు అని చెప్పబడింది.
Verse 45
द्वासप्ततिसहस्राणि हृदयादभिनिसृताः । हितानाम हि ता नाड्यस्तासां मध्ये शशिप्रभा
హృదయమునుండి డెబ్బై రెండు వేల నాడులు బయలుదేరుతాయి. అవే ‘హితా’ నాడులని ప్రసిద్ధి; వాటిలో చంద్రప్రభవలె ప్రకాశించే ఒక నాడి విశేషంగా ఉంటుంది।
Verse 46
एवं प्रवर्तते चक्रं भूतग्रामे चतुर्विधे । उत्पत्तिश्च विनाशश्च भवतः सर्वदेहिनाम्
ఇలా చతుర్విధ భూతసమూహములో చక్రం ప్రవహిస్తుంది. సమస్త దేహధారులకూ జననం మరియు నాశనం—రెండూ—ఇదే విధంగా సంభవిస్తాయి।
Verse 47
गतिरूर्ध्वा च धर्मेण ह्यधर्मेण त्वधोगतिः । जायते सर्ववर्णानां स्वधर्मचलनान्नृप
ధర్మముచేత గతి పైకి; అధర్మముచేత గతి కిందికి. ఓ నృపా! సమస్త వర్ణాలకు ఈ ఫలితం స్వధర్మం నుండి చలించుట వలననే కలుగుతుంది।
Verse 48
देवत्वे मानवत्वे च दानभोगादिकाः क्रियाः । दृश्यन्ते या महाराज तत्सर्वं कर्मजं फलम्
దేవత్వములోనైనా మానవత్వములోనైనా—దానం, భోగం మొదలైన క్రియలు కనిపిస్తాయి; ఓ మహారాజా, అవన్నీ కర్మజన్య ఫలమే।
Verse 49
स्वकर्म विहिते घोरे कामक्सोधार्जिते शुभे । निमज्जेन्नरके घोरे यस्योत्तारो न विद्यते
తన కర్మలు భయంకరమైపోతే—‘శుభం’గా కనిపించినా, కామక్రోధాలతో సంపాదితమైనవైతే—మనిషి ఆ ఘోర నరకంలో మునిగిపోతాడు; అక్కడి నుండి ఉద్ధారం లేదు।
Verse 50
उत्तारणाय जन्तूनां नर्मदातटसंस्थितम् । एवमेतन्महातीर्थं नरकेश्वरमुत्तमम्
జీవుల ఉద్ధరణార్థం నర్మదా తీరమున నిలిచిన ఈ మహాతీర్థము. ఈ విధముగా పరమోత్తమమైన ‘నరకేశ్వర’ తీర్థము శ్రేష్ఠమని ప్రకటించబడింది.
Verse 51
नरकापहं महापुण्यं महापातकनाशनम् । तत्तीर्थं सर्वतीर्थानामुत्तमं भुवि दुर्लभम्
ఆ తీర్థము నరకాన్ని తొలగించేది, మహాపుణ్యాన్ని ప్రసాదించేది, మహాపాతకాలను నశింపజేసేది. భూమిపై దుర్లభమైనది, సమస్త తీర్థాలలో శ్రేష్ఠమైనది.
Verse 52
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत महेश्वरम् । महापातकयुक्तोऽपि नरकं नैव पश्यति
ఆ తీర్థమున స్నానమాచరించి మహేశ్వరుని పూజించువాడు, మహాపాతకములతో కూడినవాడైనా నరకాన్ని ఎప్పుడూ చూడడు.
Verse 53
तत्र तीर्थे तु यो दद्याद्धेनुं वैतरणीं शुभाम् । स मुच्यते सुखेनैव वैतरण्यां न संशयः
ఆ తీర్థమున శుభమైన ‘వైతరణీ ధేనువు’ను దానం చేయువాడు సులభముగా విముక్తి పొందును; వైతరణీ విషయమున సందేహమే లేదు.
Verse 54
युधिष्ठिर उवाच । यमद्वारे महाघोरे या सा वैतरणी नदी । किंरूपा किंप्रमाणा सा कथं सा वहति द्विज
యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—ఓ ద్విజా! యముని మహాఘోర ద్వారమున ఉన్న ‘వైతరణీ’ నది ఏ రూపమైంది, దాని ప్రమాణం ఎంత, అది ఎలా ప్రవహిస్తుంది?
Verse 55
कथं तस्याः प्रमुच्यन्ते केषां वासस्तु संततम् । केषां तु सानुकूला सा ह्येतद्विस्तरतो वद
దానినుండి జీవులు ఎలా విముక్తి పొందుతారు? అక్కడ ఎవరికీ నిత్యవాసం కలుగుతుంది? అది ఎవరికీ అనుకూలమై ఉంటుంది? ఇవన్నీ నాకు విస్తారంగా చెప్పుము।
Verse 56
श्रीमार्कण्डेय उवाच । धर्मपुत्र महाबाहो शृणु सर्वं मयोदितम् । या सा वैतरणी नाम यमद्वारे महासरित्
శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—ధర్మపుత్రా, మహాబాహో! నేను చెప్పునది అంతా వినుము. యమద్వారమున ఉన్న ఆ మహానది ‘వైతరణీ’ అని ప్రసిద్ధి।
Verse 57
अगाधा पाररहिता दृष्टमात्रा भयावहा । पूयशोणिततोया सा मांसकर्दमनिर्मिता
ఆది అగాధము, అవతలి తీరం లేనిది; చూడగానే భయంకరము. దాని జలము పుయ్యము మరియు రక్తము; అది మాంసకర్దమముతో నిర్మితము।
Verse 58
तत्तोयं भ्रमते तूर्णं तापीमध्ये घृतं यथा । कृमिभिः सङ्कुलं पूयं वज्रतुण्डैरयोमुखैः
ఆ ద్రవము వేగంగా తిరుగుచున్నది, తీవ్రమైన తాపమధ్య ఘృతము వలె. అక్కడి పుయ్యము కృములతో నిండినది—ఇనుము ముఖములు, వజ్రతుండములు కలవి।
Verse 59
शिशुमारैश्च मकरैर्वज्रकर्तरिसंयुतैः । अन्यैश्च जलजीवैः सा सुहिंस्रैर्मर्मभेदिभिः
ఆది శిశుమారములు, మకరములు—వజ్రకర్తరులతో యుక్తమై—నిండియున్నది; ఇంకా ఇతర జలజీవులు కూడా—అతిహింసకులు, మర్మభేదకులు।
Verse 60
तपन्ति द्वादशादित्याः प्रलयान्त इवोल्बणाः । पतन्ति तत्र वै मर्त्याः क्रन्दन्तो भृशदारुणम्
అక్కడ ద్వాదశ ఆదిత్యులు ప్రళయాంతకాలంలా ఉగ్రంగా దహిస్తారు; అక్కడ మానవులు అత్యంత భయంకర వేదనతో విలపిస్తూ పడిపోతారు।
Verse 61
हा भ्रातः पुत्र हा मातः प्रलपन्ति मुहुर्मुहुः । असिपत्त्रवने घोरे पतन्तं योऽभिरक्षति
‘హా సోదరా! హా కుమారా! హా మాతా!’ అని వారు మళ్లీ మళ్లీ విలపిస్తారు. భయంకరమైన అసిపత్రవనంలో పడిపోతున్నవానిని ఎవడు రక్షిస్తాడో…
Verse 62
प्रतरन्ति निमज्जन्ति ग्लानिं गच्छन्ति जन्तवः । चतुर्विधैः प्राणिगणैर्द्रष्टव्या सा महानदी
జీవులు దాటుతారు, మునుగుతారు, అలసటకూ లోనవుతారు; అయినా ఆ మహానది చతుర్విధ ప్రాణిసమూహముచే దర్శనీయము.
Verse 63
तरन्ति तस्यां सद्दानैरन्यथा तु पतन्ति ते । मातरं ये न मन्यन्ते ह्याचार्यं गुरुमेव च
ఆమెలో సద్దానములచే (ధర్మదానములచే) వారు దాటుతారు; లేకపోతే పడిపోతారు. తల్లిని, అలాగే ఆచార్యుడిని గురువును గౌరవించని వారు సురక్షితంగా దాటలేరు।
Verse 64
अवजानन्ति मूढा ये तेषां वासस्तु संततम् । पतिव्रतां साधुशीलामूढां धर्मेषु निश्चलाम्
ఆమెను అవమానించే మూర్ఖులకు నిరంతరంగా (దుఃఖంలో) నివాసం కలుగుతుంది. వారు పతివ్రత, సాధుశీల, ధర్మంలో అచలమైన స్త్రీని తృణీకరిస్తారు।
Verse 65
परित्यजन्ति ये पापाः संततं तु वसन्ति ते । विश्वासप्रतिपन्नानां स्वामिमित्रतपस्विनाम्
విశ్వాసం ఉంచిన స్వామి, మిత్రుడు, తపస్వులను విడిచి ద్రోహం చేసే పాపులు ఆ దండస్థితిలో నిత్యం నివసిస్తారు।
Verse 66
स्त्रीबालवृद्धदीनानां छिद्रमन्वेषयन्ति ये । पच्यन्ते तत्र मध्ये वै क्रन्दमानाः सुपापिनः
స్త్రీలు, పిల్లలు, వృద్ధులు, దీనులలో లోపం వెతికేవారు ఆ మహాపాపులు అక్కడ మధ్యలో విలపిస్తూ దహింపబడతారు।
Verse 67
श्रान्तं बुभुक्षितं विप्रं यो विघ्नयति दुर्मतिः । कृमिभिर्भक्ष्यते तत्र यावत्कल्पशतत्रयम्
కుమతి గలవాడు అలసిన, ఆకలిగొన్న బ్రాహ్మణునికి అడ్డుపడితే, అతడు అక్కడ మూడు వందల కల్పాల వరకు పురుగులచే భక్షింపబడతాడు।
Verse 68
ब्राह्मणाय प्रतिश्रुत्य यो दानं न प्रयच्छति । आहूय नास्ति यो ब्रूते तस्य वासस्तु संततम्
బ్రాహ్మణునికి దానం ఇస్తానని మాట ఇచ్చి ఇవ్వనివాడు, అలాగే పిలిచి ‘ఏమీలేదు’ అని చెప్పేవాడు—వాడికి అక్కడ నిత్య నివాసం కలుగుతుంది।
Verse 69
अग्निदो गरदश्चैव राजगामी च पैशुनी । कथाभङ्गकरश्चैव कूटसाक्षी च मद्यपः
అగ్ని పెట్టేవాడు, విషమిచ్చేవాడు, రాజుని వద్దకు దుష్టబుద్ధితో వెళ్లేవాడు, నిందకుడు; మాట తప్పేవాడు, కూటసాక్షి, మద్యపుడు—ఇవన్నీ దండనార్హులు।
Verse 70
वज्रविध्वंसकश्चैव स्वयंदत्तापहारकः । सुक्षेत्रसेतुभेदी च परदारप्रधर्षकः
సరిహద్దు-చిహ్నాలను ధ్వంసం చేసేవాడు, తానే ఇచ్చిన దానిని మళ్లీ అపహరించేవాడు, మంచి పొలాల కట్టలను/మెట్లను పగలగొట్టేవాడు, పరస్త్రీని దూషించేవాడు—ఇలాంటి వారు నింద్య పాపులు।
Verse 71
ब्राह्मणो रसविक्रेता वृषलीपतिरेव च । गोकुलस्य तृषार्तस्य पालीभेदं करोति यः
‘రస’ (మత్తు/భోగపానీయాలు) అమ్మే బ్రాహ్మణుడు, శూద్రస్త్రీని భార్యగా చేసుకునేవాడు, అలాగే దాహంతో బాధపడే గోకులపు కంచె/కట్టను పగలగొట్టేవాడు—ఇవి నింద్య కర్మలు।
Verse 72
कन्याभिदूषकश्चैव दानं दत्त्वा तु तापकः । शूद्रस्तु कपिलापानी ब्राह्मणो मांसभोजनी
కన్యాశీలాన్ని భంగం చేసినవాడు, దానం ఇచ్చినా బాధ కలిగించినవాడు—వారూ శాంతిని పొందుతారు। అలాగే కపిలా-మద్యపానానికి అలవాటైన శూద్రుడు, మాంసభోజనంతో జీవించే బ్రాహ్మణుడు—ఈ దానంతో శుద్ధి పొందుతారు।
Verse 73
एते वसन्ति सततं मा विचारं कृथा नृप । सानुकूला भवेद्येन तच्छृणुष्व नराधिप
వారు అక్కడ ఎల్లప్పుడూ నివసిస్తారు—ఓ రాజా, సందేహించకు। ఓ నరాధిపా, అది (తీర్థ-తరణం) నీకు అనుకూలంగా అయ్యే విధానాన్ని విను।
Verse 74
अयने विषुवे चैव व्यतीपाते दिनक्षये । अन्येषु पुण्यकालेषु दीयते दानमुत्तमम्
అయనాలు, విషువత్తులు, వ్యతీపాతం, దినాంతం మరియు ఇతర పుణ్యకాలాలలో—ఉత్తమ దానాన్ని ఇవ్వాలి।
Verse 75
कृष्णां वा पाटलां वापि कुर्याद्वैतरणीं शुभाम् । स्वर्णशृङ्गीं रूप्यखुरां कांस्यपात्रस्य दोहिनीम्
కృష్ణవర్ణముగానీ పాటలవర్ణముగానీ శుభమైన ‘వైతరణీ’ ధేనువును నిర్మించాలి; స్వర్ణశృంగములు, రజతఖురములు కలిగి, కాంస్యపాత్రంలో దోహనార్థం ఏర్పాటు చేయాలి.
Verse 76
कृष्णवस्त्रयुगाच्छन्नां सप्तधान्यसमन्विताम् । कुर्यात्सद्रोणशिखर आसीनां ताम्रभाजने
రెండు నల్ల వస్త్రాలతో కప్పి, సప్తధాన్యాలతో సమన్వితం చేసి, ద్రోణమాన శిఖరాన్ని ఏర్పరచి, తామ్రపాత్రంపై ఆసీనంగా విధివిధానంగా స్థాపించాలి.
Verse 77
यमं हैमं प्रकुर्वीत लोहदण्डसमन्वितम् । इक्षुदण्डमयं बद्ध्वा ह्युडुपं पट्टबन्धनैः
ఇనుప దండంతో కూడిన స్వర్ణమయ యముని ప్రతిమను సిద్ధం చేయాలి; అలాగే ఇక్షుదండాలతో చిన్న ఉడుపం (పడవ/తెప్ప) తయారు చేసి వస్త్రపట్టీలతో బంధించాలి.
Verse 78
उडुपोपरि तां धेनुं सूर्यदेहसमुद्भवाम् । कृत्वा प्रकल्पयेद्विद्वाञ्छत्त्रोपानद्युगान्विताम्
ఆ ఉడుపం (తెప్ప) మీద సూర్యదేహమునుండి పుట్టినట్లుగా కాంతిమంతమైన ధేనువును ఉంచాలి; పండితుడు ఆమెకు ఛత్రం మరియు ఉపానహల (పాదరక్షల) జంటను జోడించి విధిగా సిద్ధం చేయాలి.
Verse 79
अङ्गुलीयकवासांसि ब्राह्मणाय निवेदयेत् । इममुच्चारयेन्मन्त्रं संगृह्यास्याश्च पुच्छकम्
ఉంగరం మరియు వస్త్రాలను బ్రాహ్మణునికి సమర్పించాలి; తరువాత ధేనువు తోకను పట్టుకొని ఈ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి.
Verse 80
ॐ यमद्वारे महाघोरे या सा वैतरणी नदी । तर्तुकामो ददाम्येनां तुभ्यं वैतरणि नमः । इत्यधिवासनमन्त्रः
ॐ యమద్వారమున ఉన్న ఆ మహాభయంకరమైన వైతరణీ నదిని దాటాలని కోరుతూ నేను ఈ (దానం/ధేనువు) నీకు సమర్పిస్తున్నాను. ఓ వైతరణీ, నీకు నమస్కారం।—ఇది అధివాసన మంత్రం।
Verse 81
गावो मे चाग्रतः सन्तु गावो मे सन्तु पृष्ठतः । गावो मे हृदये सन्तु गवां मध्ये वसाम्यहम्
గోవులు నా ముందుండుగాక, గోవులు నా వెనుకుండుగాక। గోవులు నా హృదయంలో నివసించుగాక; నేను గోవుల మధ్య నివసించుదును।
Verse 82
ॐ विष्णुरूप द्विजश्रेष्ठ भूदेव पङ्क्तिपावन । सदक्षिणा मया दत्ता तुभ्यं वैतरणि नमः । इति दानमन्त्रः
ॐ విష్ణురూపుడవైన ద్విజశ్రేష్ఠా, భూదేవా, పంక్తిపావనా! యథోచిత దక్షిణతో కూడిన ఈ దానాన్ని నేను మీకు ఇచ్చితిని. ఓ వైతరణీ, నీకు నమస్కారం।—ఇది దాన మంత్రం।
Verse 83
ब्राह्मणं धर्मराजं च धेनुं वैतरणीं शिवाम् । सर्वं प्रदक्षिणीकृत्य ब्राह्मणाय निवेदयेत्
బ్రాహ్మణుని, ధర్మరాజుని, శుభమైన వైతరణీ ధేనువును—ఇవన్నీ ప్రదక్షిణ చేసి, అనంతరం సమస్తాన్ని బ్రాహ్మణునికి నివేదించాలి।
Verse 84
पुच्छं संगृह्य सुरभेरग्रे कृत्वा द्विजं ततः
ఆపై సురభి (ధేనువు) తోకను పట్టుకొని, బ్రాహ్మణుని ఆమె ముందుగా నిలుపాలి।
Verse 85
धेनुके त्वं प्रतीक्षस्व यमद्वारे महाभये । उत्तितीर्षुरहं धेनो वैतरण्यै नमोऽस्तु ते । इत्यनुव्रजमन्त्रः
హే ధేనువా! మహాభయమయిన యమద్వారమున నన్ను వేచియుండుము. హే ధేనూ! నేను వైతరణిని దాటదలచితిని; హే వైతరణీ, నీకు నమస్కారము—ఇది ‘అనువ్రజ’ మంత్రం.
Verse 86
अनुव्रजेत गच्छन्तं सर्वं तस्य गृहं नयेत् । एवं कृते महीपाल सरित्स्यात्सुखवाहिनी
వెళ్తున్నవానిని అనుసరించి వెళ్లి, దానద్రవ్యమంతటిని అతని గృహమునకు చేర్చవలెను. ఇలా చేసినచో, హే రాజా, ఆ నది సుఖవాహినిగా మారును.
Verse 87
तारयते तया धेन्वा सा सरिज्जलवाहिनी । सर्वान्कामानवाप्नोति ये दिव्या ये च मानुषाः
ఆ ధేనువలన ఆ నది జలప్రవాహినిగా మారి తరింపజేయును. దివ్యమైనవీ, మానుషమైనవీ—అన్ని కోరికలు పొందును.
Verse 88
रोगी रोगाद्विमुक्तः स्याच्छाम्यन्ति परमापदः । स्वस्थे सहस्रगुणितमातुरे शतसंमितम्
రోగి రోగమునుండి విముక్తుడగును, ఘోర ఆపదలు శమించును. ఆరోగ్యస్థితిలో చేస్తే పుణ్యం సహస్రగుణం; ఆతురస్థితిలో చేస్తే శతగుణమని చెప్పబడింది.
Verse 89
मृतस्यैव तु यद्दानं परोक्षे तत्समं स्मृतम् । स्वहस्तेन ततो देयं मृते कः कस्य दास्यति । इति मत्वा महाराज स्वदत्तं स्यान्महाफलम्
మృతునికై అతని అనుపస్థితిలో చేయబడిన దానం సమమే (పరిమితమే) అని చెప్పబడింది. అందుచేత స్వహస్తముతోనే దానం చేయవలెను—మరణానంతరం ఎవరు ఎవరికీ ఇస్తారు? అని భావించి, హే మహారాజా, స్వయంగా ఇచ్చిన దానం మహాఫలమును ఇస్తుంది.
Verse 90
इत्येवमुक्तं तव धर्मसूनो दानं मया वैतरणीसमुत्थम् । शृणोति भक्त्या पठतीह सम्यक्स याति विष्णोः पदमप्रमेयम्
ధర్మసూనో! వైతరణీ-సంబంధమైన ఈ దానవిధిని నేను నీకు ఇలా ప్రకటించాను. ఎవడు భక్తితో విని, లేదా సక్రమంగా పఠిస్తాడో, వాడు విష్ణువின் అప్రమేయ ధామాన్ని పొందుతాడు.
Verse 91
श्रीमार्कण्डेय उवाच । प्राप्ते चाश्वयुजे मासि तस्मिन्कृष्णा चतुर्दशी । स्नात्वा कृत्वा ततः श्राद्धं सम्पूज्य च महेश्वरम्
శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—ఆశ్వయుజ మాసం వచ్చినప్పుడు కృష్ణపక్ష చతుర్దశినాడు స్నానం చేసి, తరువాత శ్రాద్ధం నిర్వహించి, మహేశ్వరుడు (శివుడు)ను విధిగా పూజించాలి.
Verse 92
पितृभ्यो दीयते दानं भक्तिश्रद्धासमन्वितैः । पश्चाज्जागरणं कुर्यात्सत्कथाश्रवणादिभिः
భక్తి, శ్రద్ధలతో పితృదేవతలకు దానం ఇవ్వాలి. అనంతరం సత్కథా శ్రవణం మొదలైన పుణ్యాచరణలతో జాగరణ చేయాలి.
Verse 93
ततः प्रभातसमये स्नात्वा वै नर्मदाजले । तर्पणं विधिवत्कृत्वा पित्ःणां देवपूर्वकम्
తర్వాత ఉదయకాలంలో నర్మదా జలంలో స్నానం చేసి, విధిపూర్వకంగా తర్పణం చేయాలి—ముందుగా దేవతలకు, ఆపై పితృులకు.
Verse 94
सौवर्णे घृतसंयुक्तं दीपं दद्याद्द्विजातये । पश्चात्संभोजयेद्विप्रान् स्वयं चैव विमत्सरः
బంగారు పాత్రలో నెయ్యితో కూడిన దీపాన్ని ద్విజునికి దానం చేయాలి. తరువాత అసూయలేకుండా బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టి, తానూ వినయంతో ప్రసాదం స్వీకరించాలి.
Verse 95
एवं कृते नरश्रेष्ठ न जन्तुर्नरकं व्रजेत् । अवश्यमेव मनुजैर्द्रष्टव्या नारकी स्थितिः
హే నరశ్రేష్ఠా! ఈ విధంగా కృతం చేసినచో ఏ జీవుడూ నరకానికి పోడు. అయినా మానవులకు నరకస్థితి దర్శనం తప్పనిసరి—భయబోధకముగా, ధర్మశిక్షార్థముగా.
Verse 96
अनेन विधिना कृत्वा न पश्येन्नरकान्नरः । तत्र तीर्थे मृतानां तु नराणां विधिना नृप
ఈ విధానంతో కర్మ చేసినవాడు నరకాలను చూడడు. హే నృపా! ఆ తీర్థంలో మరణించిన పురుషులకు కూడా నియమబద్ధమైన విధి ప్రకారమే ఫలితం కలుగుతుంది.
Verse 97
मन्वन्तरं शिवे लोके वासो भवति दुर्लभे । विमानेनार्कवर्णेन किंकिणीशतशोभिना
పూర్తి మన్వంతరం పాటు దుర్లభమైన శివలోకంలో నివాసం లభిస్తుంది—సూర్యవర్ణ విమానంలో, వందల కింకిణీల శోభతో అలంకృతమై ప్రయాణిస్తూ.
Verse 98
स गच्छति महाभाग सेव्यमानोऽप्सरोगणैः । भुनक्ति विविधान्भोगानुक्तकालं न संशयः
హే మహాభాగా! అతడు అప్సరాగణాల సేవతో ఆ లోకానికి వెళ్లి, చెప్పబడిన కాలం వరకు వివిధ భోగాలను అనుభవిస్తాడు—సందేహం లేదు.
Verse 99
पूर्णे चैव ततः काल इह मानुष्यतां गतः । सर्वव्याधिविनिर्मुक्तो जीवेच्च शरदां शतम्
నియతకాలం పూర్తైన తరువాత అతడు ఇక్కడ మళ్లీ మానవజన్మను పొందుతాడు. అన్ని వ్యాధుల నుండి విముక్తుడై శత శరదులు—అంటే వంద సంవత్సరాలు—జీవిస్తాడు.
Verse 100
प्राप्य चाश्वयुजे मासि कृष्णपक्षे चतुर्दशीम् । अहोरात्रोषितो भूत्वा पूजयित्वा महेश्वरम् । महापातकयुक्तोऽपि मुच्यते नात्र संशयः
ఆశ్వయుజ మాసం కృష్ణపక్ష చతుర్దశి నాడు అక్కడికి చేరి, పగలు-రాత్రి అక్కడే నివసించి మహేశ్వరుని పూజిస్తే, మహాపాతకభారంతో ఉన్నవాడైనా నిస్సందేహంగా విముక్తి పొందుతాడు।
Verse 101
अष्टाविंशतिकोट्यो वै नरकाणां युधिष्ठिर । विमुक्ता नरकैर्दुःखैः शिवलोकं व्रजन्ति ते
ఓ యుధిష్ఠిరా! నరకాలు నిజంగా ఇరవై ఎనిమిది కోట్లు ఉన్నాయి. ఆ నరకదుఃఖాల నుండి విముక్తులై వారు శివలోకానికి వెళ్తారు।
Verse 102
तत्र भुक्त्वा महाभोगान्दिव्यैश्वर्यसमन्वितान् । लभन्ते मानुषं जन्म दुर्लभं भुवि मानवाः
అక్కడ దివ్య ఐశ్వర్యంతో కూడిన మహాభోగాలను అనుభవించిన తరువాత, మనుష్యులు భూమిపై దుర్లభమైన మానవ జన్మను పొందుతారు।