Rig Veda 9.97.24: Mandala 9, Sukta 97, Mantra 24

Sukta 9.97

Rishi: Soma Pavamāna seers

Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Jagatī (likely; confirm metrically)

Samhita Patha (Devanagari)

पवित्रेभिः पवमानो नृचक्षा राजा देवानामुत मर्त्यानाम् । द्विता भुवद्रयिपती रयीणामृतं भरत्सुभृतं चार्विन्दुः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 9.97.24

Transliteration

pavitrébhíḥ pavamā́no nṛ-cákṣā rājā́ devā́nām utá mártyānām | dvitā́ bhuvad rayi-pátī rayīṇā́m ṛtáṃ bharat su-bhṛtáṃ cā́rv índuḥ ||

Translation

పవిత్రముల (వడపోతల) ద్వారా పవమానుడు, నరచక్షా (మనుష్యుల ద్రష్ట)గా ఉండి, దేవులకును మర్త్యులకును రాజుగా అవుతాడు. అతడు ద్వివిధంగా రయి/సంపదల అధిపతిగా అవుతాడు; మనోహరుడు అయిన ఇందు మనలో సుభృతమైన ఋతం (సత్య-నియమం)ను మోసుకొని వస్తాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पवित्रेभिः: with/through the strainers (purifiers)
• पवित्रेभिः: करण
• Type: Noun
• Root: पवित्र (प्रातिपदिक) < पू (धातु, ‘शोधने/पवने’) + -त्र (करणे)

• पवमानः: being purified; flowing (Soma)
• पवमानः: कर्तृ
• Type: Adjective/Participle
• Root: पू (धातु, ‘शोधने/पवने’) → पवमान (वर्तमानकृदन्त)

• नृचक्षाः: man-seeing; having men as his gaze (i.e., watching over men)
• नृचक्षाः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: नृ + चक्षस् (प्रातिपदिक) (बहुव्रीहि)

• राजा: king
• राजा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• उत: and; also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• मर्त्यानाम्: of mortals
• मर्त्यानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)

• द्विता: a second time; again; in twofold manner
• द्विता: —
• Type: Indeclinable
• Root: द्विता (अव्यय)

• भुवत्: became; came to be
• भुवत्: —
• Type: Verb
• Root: भू (धातु, ‘सत्तायाम्’) → भूवत् (लुङ्/आर्ष-आदेश; injunctive/aorist-like)

• रयिपती: lord of wealth
• रयिपती: कर्तृ (भुवत् इत्यस्य)
• Type: Noun (title) / Adjective
• Root: रयि + पति (प्रातिपदिक; तत्पुरुष)

• रयीणाम्: of riches
• रयीणाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: रयि (प्रातिपदिक)

• ऋतम्: ṛta; truth/cosmic order
• ऋतम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• भरत्: bears; brings
• भरत्: —
• Type: Verb
• Root: भृ (धातु, ‘भरणे’) → भरत् (वर्तमान/इंजंक्टिव-प्रयोग)

• सुभृतम्: well-borne; well-supported
• सुभृतम्: कर्म (ऋतम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सु- + भृत (कृदन्त/प्रातिपदिक) < भृ ‘to bear’

• चारु: beautiful; pleasing
• चारु: कर्तृ (इन्दुः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: चारु (प्रातिपदिक)

• इन्दुः: the Soma drop
• इन्दुः: कर्तृ (भरत् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: इन्दु (प्रातिपदिक) ‘Soma-drop’