Rig Veda 9.89.2: Mandala 9, Sukta 89, Mantra 2

Sukta 9.89

Devata: Soma Pavamāna

Samhita Patha (Devanagari)

राजा सिन्धूनामवसिष्ट वास ऋतस्य नावमारुहद्रजिष्ठाम् । अप्सु द्रप्सो वावृधे श्येनजूतो दुह ईं पिता दुह ईं पितुर्जाम् ॥

Recitation with translationRig Veda 9.89.2

Transliteration

rājā́ síndhūnām avasiṣṭa vā́sa ṛtásya nā́vam ā́ruhad rájiṣṭhām | apsú drapsó vāvṛdhe śyená-jūto dúha īm pitā́ dúha īm pitúr jām ||

Translation

వసిష్ఠా! నదుల రాజైన అతడు తన వస్త్రాన్ని ధరించాడు; ఋత యొక్క అత్యంత వేగమైన నావపై ఎక్కాడు. అప్సు—జలాలలో—ఆ బిందువు పెరిగింది, శ్యేన (గద్ద)-ప్రేరణతో నడిపింపబడింది; తండ్రి అతనిని దోహుతాడు, అతడూ తండ్రి యొక్క జాతి/బంధుత్వాన్ని దోహించి వెలికి తీస్తాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• राजा: king (sovereign)
• राजा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक) < √राज्

• सिन्धूनाम्: of the rivers/streams
• सिन्धूनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सिन्धु (प्रातिपदिक)

• अवसिष्ट: O most excellent/most helpful (epithet)
• अवसिष्ट: सम्बोधन
• Type: Noun/Adjective (vocative epithet)
• Root: अवसिष्ट (सम्बोधन-रूप; प्रातिपदिक अवसिष्ट)

• वासः: dwelling, abode (seat)
• वासः: कर्तृ (समनाधिकरण/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: वासस्/वास (प्रातिपदिक)

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order/truth)
• ऋतस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• नावम्: boat, ship
• नावम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: नौ/नाव् (प्रातिपदिक)

• आरुहत्: mounted, ascended
• आरुहत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: आ-√रुह्

• रजिष्ठाम्: the swiftest/most rapid
• रजिष्ठाम्: कर्म (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रजिष्ठ (प्रातिपदिक; अतिशय-तमत्)

• अप्सु: in the waters
• अप्सु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• द्रप्सः: drop; Soma-drop
• द्रप्सः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: द्रप्स (प्रातिपदिक)

• वावृधे: has grown, has increased
• वावृधे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वृध् (वर्धने) [वावृध्- (परिपूर्ण/आवृत्त-रूप)]

• श्येनजूतः: sped like a falcon / falcon-driven
• श्येनजूतः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective (compound epithet)
• Root: श्येन-जूत (समास: श्येन + जूत < √जु/√जव् ‘to speed/impel’)

• दुहः: milker, one who milks
• दुहः: कर्तृ
• Type: Agent noun (participle-like)
• Root: दुह् (प्रातिपदिक/कृदन्त: √दुह् + कर्तरि -अः)

• ईम्: indeed, just
• ईम्: (निपात; क्रियाविशेषण/प्रयोग-बल)
• Type: Indeclinable
• Root: ईम् (निपात/अव्यय)

• पिता: father
• पिता: कर्तृ (समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• दुहः: milker
• दुहः: कर्तृ
• Type: Agent noun (participle-like)
• Root: दुह् (कृदन्त: √दुह् + कर्तरि -अः)

• ईम्: indeed
• ईम्: (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: ईम् (अव्यय)

• पितुः: of the father
• पितुः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• जाम्: offspring/kin; (here) the child/lineage
• जाम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: जा/जामि (प्रातिपदिक; ‘kin/offspring/lineage’)