Rig Veda 9.81.1: Mandala 9, Sukta 81, Mantra 1

Sukta 9.81

Rishi: Not securely inferable from the excerpt alone.

Devata: Soma Pavamāna, oriented to Indra’s empowerment.

Chandas: Likely Triṣṭubh (requires verification).

Samhita Patha (Devanagari)

प्र सोमस्य पवमानस्योर्मय इन्द्रस्य यन्ति जठरं सुपेशसः । दध्ना यदीमुन्नीता यशसा गवां दानाय शूरमुदमन्दिषुः सुताः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 9.81.1

Transliteration

prá sómasya pavamānasyórmaya índrasya yanti jaṭháraṃ su-péśasaḥ | dadhnā́ yad ī́m unnī́tā yaśásā gávāṃ dānā́ya śū́ram úd amandiṣuḥ sutā́ḥ ||

Translation

పవమానంగా (శుద్ధమవుతూ) ప్రవహించే సోముని ఊర్ములు—సుపేశసః (సుందరరూపాలు)—ముందుకు దూసుకుపోతాయి; అవి ఇంద్రుని జఠరానికి చేరుతాయి. దధ్నా (దధి/పెరుగు)తో పైకి ఎత్తబడి, సుతాః (పిండిపారబడ్డ) అయినప్పుడు, యశస్సుతో అవి శూరుణ్ని ఉల్లాసపరుస్తాయి—గవాం (గోవులు/కిరణాలు) దానార్థం అతనిని పైకి లేపుతాయి.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग) / pra

• सोमस्य: of Soma
• सोमस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक) / soma

• पवमानस्य: of the purifying (Soma)
• पवमानस्य: सम्बन्ध
• Type: Adjective (epithet)
• Root: पवमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पू ‘to purify’/√पु ‘to cleanse’, पवते) / pavamāna

• ऊर्मयः: waves, billows
• ऊर्मयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: ऊर्मि (प्रातिपदिक) / ūrmi

• इन्द्रस्य: of Indra
• इन्द्रस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक) / indra

• यन्ति: go, move
• यन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √या (याति) / √yā

• जठरम्: belly, stomach
• जठरम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: जठर (प्रातिपदिक) / jaṭhara

• सुपेशसः: beautiful, well-formed
• सुपेशसः: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: सुपेशस् (सु- + पेशस् ‘form/beauty’) / supeśas

• दध्ना: with curdled milk, with curds
• दध्ना: करण
• Type: Noun
• Root: दधन्/दधि (प्रातिपदिक) / dadhan/dadhi

• यत्: when, as
• यत्: —
• Type: Indeclinable (relative) / Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / yad

• ईम्: him/it (emphatic particle)
• ईम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: ईम् (निपात) / īm

• उन्नीताः: raised up, led upward
• उन्नीताः: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Participle
• Root: उद्-√नी (नेति) → उन्नीत (PPP) / ud-√nī

• यशसा: with glory, by fame
• यशसा: करण
• Type: Noun
• Root: यशस् (प्रातिपदिक) / yaśas

• गवाम्: of cows
• गवाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक) / go

• दानाय: for giving, for a gift
• दानाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक) / dāna

• शूरम्: the hero (Indra)
• शूरम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: शूर (प्रातिपदिक) / śūra

• उद्: up, forth
• उद्: —
• Type: Indeclinable
• Root: उद् (उपसर्ग) / ud

• अमन्दिषुः: they exhilarated, they made (him) glad
• अमन्दिषुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √मन्द् (मन्दते/मन्दति; ‘to be glad, exhilarate’) with अ-augment? → अमन्दिषुः / √mand

• सुताः: pressed (Soma-draughts)
• सुताः: कर्तृ
• Type: Participle
• Root: सु (PPP ‘pressed’) from √सु/√सव् ‘to press (Soma)’ → सुत / √su