Rig Veda 9.64.10: Mandala 9, Sukta 64, Mantra 10
Sukta 9.64
Rishi: Soma Pavamāna seer-tradition.
Devata: Soma/Indu Pavamāna.
Chandas: Likely Triṣṭubh (needs verification).
Samhita Patha (Devanagari)
इन्दुः पविष्ट चेतनः प्रियः कवीनां मती । सृजदश्वं रथीरिव ॥
Transliteration
índuḥ paviṣṭa cétanaḥ priyáḥ kavīnā́ṃ matī́ | sṛjád áśvaṃ rathī́r iva ||
Translation
ఇందుః (సోముడు) పరమంగా శుద్ధుడై, చైతన్యాన్ని జాగృతం చేసే చేతనుడవుతాడు; కవుల మతి-చింతనకు ప్రియుడు. రథికుడు గుర్రాన్ని విడిచినట్లు, శక్తి-అశ్వాన్ని విడిచి ముందుకు ప్రవహింపజేస్తాడు.
Word by Word
इन्दुःthe Soma (drop)
इन्दुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्दु- (प्रातिपदिक)
पविष्टpurified; having been purified
पविष्ट:
कर्तृ (इन्दोः विशेषण/विधेय)
TypeVerb (participial form used predicatively)
Root√पू (पवते) / √पु (पूयते) → पविष्ट- (कृदन्त, भूतकृदन्त/परिपूर्णार्थक)
चेतनःconscious; discerning
चेतनः:
कर्तृ (इन्दोः विशेषण)
TypeAdjective
Rootचेतन- (प्रातिपदिक; √चित् ‘to perceive/think’ से)
प्रियःdear; beloved
प्रियः:
कर्तृ (इन्दोः विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रिय- (प्रातिपदिक)
कवीनाम्of the seers/poets
कवीनाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootकवि- (प्रातिपदिक)
मतीthought; inspiration
मती:
कर्तृ/विधेय (इन्दोः समासार्थे/अप्पोजिशन)
TypeNoun
Rootमती- (प्रातिपदिक; √मन् ‘to think’ से)
सृजत्releasing; sending forth
सृजत्:
कर्तृ (इन्दोः विशेषण; ‘creating/releasing’)
TypeVerb (present participle)
Root√सृज् (सृजति)
अश्वम्a horse
अश्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअश्व- (प्रातिपदिक)
रथीःa charioteer
रथीः:
कर्तृ (उपमान-कर्तृ in इव-उपमा)
TypeNoun
Rootरथिन्-/रथी- (प्रातिपदिक; ‘charioteer/one with a chariot’)
इवlike; as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
