Rig Veda 9.61.16 — Mandala 9, Sukta 61, Mantra 16

Sukta 9.61

Rishi: Traditionally attributed within the Pavamāna Soma corpus (RV 9) to Soma-pavamāna seers; specific ṛṣi for 9.61 is transmitted in Anukramaṇī traditions (commonly within the Kaśyapa/others pavamāna attributions), but not recoverable from the provided input alone.

Devata: Soma Pavamāna (revealing Vaiśvānara Light/Agni-principle)

Chandas: Jagatī (typical for many RV 9 stanzas; exact meter should be verified against pada syllable count)

Samhita Patha (Devanagari)

पवमानो अजीजनद्दिवश्चित्रं न तन्यतुम् । ज्योतिर्वैश्वानरं बृहत् ॥

Transliteration

pavamā́no ajījanad diváś citráṃ na tanyatúm | jyótir vaiśvānaráṃ bṛhát ||

Translation

పవమానుడు (శుద్ధమవుతూ) దివి నుండి విచిత్రమైన మెరుపును జన్మింపజేశాడు; అలాగే మహత్తరమైన వైశ్వానర జ్యోతి—సర్వవ్యాపి అగ్ని‑ప్రకాశాన్ని—ప్రకటించాడు.

Word by Word

• पवमानः: the purifying (Soma), as he flows
• पवमानः: कर्तृ
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: पवमान- (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पू ‘पवने/शोधने’)

• अजीजनत्: generated, produced
• अजीजनत्: क्रिया (कर्तृ-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जन् (णिच्; causative)

• दिवः: of heaven
• दिवः: सम्बन्ध (genitive: ‘of/from heaven’)
• Type: Noun
• Root: दिव्-/द्यौ-

• चित्रम्: bright, wondrous
• चित्रम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: चित्र-

• न: like, as
• न: सम्बन्ध (उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: न

• तन्यतुम्: thunder
• तन्यतुम्: कर्म (उपमान-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: तन्यतु-

• ज्योतिः: light
• ज्योतिः: कर्म
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस्-

• वैश्वानरम्: Vaiśvānara (belonging to all men; universal)
• वैश्वानरम्: विशेषण (ज्योतिः-विशेषणम्)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: वैश्वानर-

• बृहत्: great, lofty
• बृहत्: विशेषण (ज्योतिः-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: बृहन्त्-