Rig Veda 9.54.1: Mandala 9, Sukta 54, Mantra 1

Sukta 9.54

Devata: Soma Pavamāna

Samhita Patha (Devanagari)

अस्य प्रत्नामनु द्युतं शुक्रं दुदुह्रे अह्रयः । पयः सहस्रसामृषिम् ॥

Recitation with translationRig Veda 9.54.1

Transliteration

ásya pratnā́m ánu dyútam śukráṃ duduhre áhrayaḥ | páyaḥ sahasra-sā́m ṛ́ṣim ||

Translation

అతని ప్రాచీన దీప్తిని అనుసరించి, అలసటలేని వారు ప్రకాశమయమైన పాలు—పయః—ను దోహించారు; సహస్ర-గీతముల రుషి—సోముడు—దీప్త సమృద్ధి యొక్క రుషి-శక్తి.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अस्य: of this (him/it)
• अस्य: सम्बन्ध (Genitival relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य (षष्ठी)

• प्रत्नाम्: the ancient (one/stream)
• प्रत्नाम्: कर्म (object of अनु)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: प्रत्न (प्रातिपदिक)

• अनु: along, after
• अनु: (क्रियाविशेषण/उपसर्ग) — ‘along/after’
• Type: Indeclinable (preverb/adverb)
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• द्युतम्: splendour, shining
• द्युतम्: कर्म (object governed with अनु) / लक्ष्य
• Type: Noun
• Root: द्युत् (स्त्री/पुं प्रातिपदिक; ‘splendour, shining’)

• शुक्रम्: bright, pure
• शुक्रम्: विशेषण (of द्युतम्) / कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)

• दुदुह्रे: they milked/drew out
• दुदुह्रे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √दुह् (दुह् ‘to milk, draw out’)

• अह्रयः: the unwearied (ones)
• अह्रयः: कर्तृ (agents of दुदुह्रे)
• Type: Adjective (used as noun)
• Root: अह्रि (प्रातिपदिक; ‘unwearied, eager/active’)

• पयः: milk; sap; (Soma-)juice
• पयः: कर्म (what is milked/drawn)
• Type: Noun
• Root: पयस् (नपुंसक प्रातिपदिक)

• सहस्रसाम्: (the) thousand-sāman(-chanting)
• सहस्रसाम्: विशेषण (of ऋषिम्)
• Type: Adjective
• Root: सहस्र + सामन् (समास: बहुव्रीहि/तत्पुरुष-प्राय; ‘having a thousand sāman-chants’ / ‘of a thousand sāmans’)

• ऋषिम्: seer; ṛṣi
• ऋषिम्: कर्म (apposition/object with पयः; goal of offering)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)