Rig Veda 9.14.6: Mandala 9, Sukta 14, Mantra 6

Sukta 9.14

Devata: Soma Pavamāna

Samhita Patha (Devanagari)

अति श्रिती तिरश्चता गव्या जिगात्यण्व्या । वग्नुमियर्ति यं विदे ॥

Transliteration

áti śritī́ tiraścátā gavyā́ jigāty áṇvyā | vágnúm iyarti yáṃ vidé ||

Translation

అతడు రెండు ఆధారాలను అతిక్రమించి, తిర్యక్‌గా కదులుతూ సాగుతాడు; కిరణపు సూక్ష్మ మార్గమున అతడు గమించును—తెలిసినవానికి అతడు గుప్త అగ్నిని (అంతఃప్రజ్వలనం) ప్రవర్తింపజేయును.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अति: beyond, over
• अति: —
• Type: Indeclinable
• Root: अति (उपसर्ग/अव्यय)

• श्रिती: (in) two tracks/lines; in a twofold course
• श्रिती: Adhikaraṇa (manner/way) / क्रियाविशेषण
• Type: Noun (dual form used adverbially) / Kṛdanta-base
• Root: श्रि (धातु) → श्रित (कृदन्त/प्रातिपदिक)

• तिरश्चता: crosswise, sideways
• तिरश्चता: Adhikaraṇa (manner) / क्रियाविशेषण
• Type: Adjective (used adverbially)
• Root: तिरश्च (प्रातिपदिक; ‘transverse, crosswise’)

• गव्या: with/through milk (cow’s produce)
• गव्या: Karaṇa
• Type: Noun/Adjective
• Root: गव्य (प्रातिपदिक; ‘pertaining to cows/milk’)

• जिगाति: goes, hastens
• जिगाति: — (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु; Vedic present with reduplication: जिगाति)

• अण्व्या: by a subtle/narrow (path/way)
• अण्व्या: Karaṇa
• Type: Adjective (f.)
• Root: अणु/अण्वि (प्रातिपदिक; ‘fine, subtle, narrow’)

• वग्नुम्: the crooked/bent one (as object)
• वग्नुम्: Karma
• Type: Noun (epithet) / Adjective used substantively
• Root: वग्नु (प्रातिपदिक; ‘crooked/bent one’; epithet)

• ईयर्ति: sets in motion, impels
• ईयर्ति: — (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ईर्/ईरय् (धातु; ‘to set in motion, impel’)

• यम्: whom/which
• यम्: Karma (relative object)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विदे: has found/knows
• विदे: — (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु; ‘to know, find’)