Rig Veda 8.96.11: Mandala 8, Sukta 96, Mantra 11

Sukta 8.96

Rishi: Pragātha/Indra-hymn tradition in Maṇḍala 8; specific r̥ṣi attribution for 8.96 is traditionally linked to the Kāṇva line (Kāṇva seers).

Devata: Indra (as uktha-vāha, vibhú; the power that carries the Word and effects the crossing)

Chandas: Triṣṭubh (dominant meter in this section; 4 pādas of ~11 syllables)

Samhita Patha (Devanagari)

उक्थवाहसे विभ्वे मनीषां द्रुणा न पारमीरया नदीनाम् । नि स्पृश धिया तन्वि श्रुतस्य जुष्टतरस्य कुविदङ्ग वेदत् ॥

Transliteration

ukthávāhase vibhvé manīṣā́m druṇā́ na pārám īraya nadī́nām | ní spṛśa dhiyā́ tanví śrutásya júṣṭatarasya kuvíd aṅgá védat ||

Translation

ఉక్థవాహసా, సర్వవ్యాపి విభూ, మా మనీషా (ప్రజ్ఞ) ను ప్రవహింపజేయుము—నదుల పరతీరానికి ద్రుణా (కాష్ఠపాత్ర) ను నడిపినట్లు. ధియా (చింతన-శక్తి) తో మా లోపలికి స్పర్శించుము—శ్రుతస్య (సత్య-శ్రవణ) యొక్క సూక్ష్మ తనువులో—అత్యంత జుష్టమైన (అత్యంత ప్రియ/అనుగృహీత) దానిని; కదాచిత్తు ఎవరో దానిని తెలిసికొందురు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उक्थवाहसे: to the hymn-bearing (one)
• उक्थवाहसे: सम्प्रदान
• Type: Noun (compound epithet)
• Root: उक्थ- (प्रातिपदिक) + वह् (धातु) → उक्थ-वाहस्-

• विभ्वे: to the all-pervading/mighty (one)
• विभ्वे: सम्प्रदान
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विभु- (प्रातिपदिक)

• मनीषाम्: insight, inspired thought
• मनीषाम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मनीषा- (प्रातिपदिक)

• द्रुणा: with/like a log (wood)
• द्रुणा: करण
• Type: Noun
• Root: द्रु- (प्रातिपदिक; ‘wood, tree’)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• पारम्: the far shore, the end
• पारम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पार- (प्रातिपदिक)

• ईरय: impel, set in motion
• ईरय: —
• Type: Verb
• Root: ईरय् (धातु; causative of √ईर/√इर् ‘to set in motion, impel’)

• नदीनाम्: of the rivers
• नदीनाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: नदी- (प्रातिपदिक)

• नि: down, in
• नि: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: नि (उपसर्ग/अव्यय)

• स्पृश: touch
• स्पृश: —
• Type: Verb
• Root: स्पृश् (धातु)

• धिया: with thought/insight
• धिया: करण
• Type: Noun
• Root: धी- (प्रातिपदिक)

• तन्वि: in the body/person
• तन्वि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: तनू- (प्रातिपदिक)

• श्रुतस्य: of the renowned/celebrated
• श्रुतस्य: सम्बन्ध
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: श्रुत- (कृदन्त; √श्रु ‘to hear’ → ‘heard, famed’)

• जुष्टतरस्य: of the more-pleasing/more-favored
• जुष्टतरस्य: सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: जुष्टतर- (कृदन्त/विशेषण; √जुष् ‘to enjoy, favor’ + comparative -तर)

• कुवित्: whether indeed?, perhaps
• कुवित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: कु + वित् (निपात; interrogative/particle)

• अङ्ग: pray, indeed
• अङ्ग: —
• Type: Indeclinable
• Root: अङ्ग (निपात)

• वेदत्: may he know / will he perceive
• वेदत्: —
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)