Rig Veda 8.42.3: Mandala 8, Sukta 42, Mantra 3

Sukta 8.42

Devata: Varuṇa

Samhita Patha (Devanagari)

इमां धियं शिक्षमाणस्य देव क्रतुं दक्षं वरुण सं शिशाधि । ययाति विश्वा दुरिता तरेम सुतर्माणमधि नावं रुहेम ॥

Recitation with translationRig Veda 8.42.3

Transliteration

imā́ṃ dhíyaṃ śíkṣamāṇasya deva krátuṃ dákṣaṃ varuṇa sáṃ śiśādhi | yayā́ti víśvā duritā́ tárema su-tarmā́ṇam ádhi nā́vaṃ ruhéma ||

Translation

హే దేవ వరుణా! నేర్చుకుంటున్న నా ఈ ధియలో—నా క్రతు (సంకల్పం) మరియు దక్ష (నైపుణ్యం)లను సమ్యక్ క్రమంలో స్థాపించి, తీక్ష్ణం చేయుము. దానివల్ల మేము సమస్త దురితాలను దాటి పోవుదుము; సుతర్మాణ (సురక్షితంగా కాపాడే) నావపై ఎక్కుదుము.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इमाम्: this (acc. sg. f.)
• इमाम्: कर्म (धियं विशेषयति)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• धियम्: thought, prayer, hymn
• धियम्: कर्म (शिशाधि—‘instruct/strengthen’ का विषय)
• Type: Noun
• Root: धी (प्रातिपदिक)

• शिक्षमाणस्य: of (him) who is learning/being instructed
• शिक्षमाणस्य: सम्बन्ध (देवस्य—‘of the god who is teaching/being taught’)
• Type: Participle
• Root: √शिक्ष् (धातु) → शिक्षमाण (वर्तमान-कृदन्त, शतृ/शानच्)

• देव: O god
• देव: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• क्रतुम्: resolve, sacred will, power of intention
• क्रतुम्: कर्म (शिशाधि—जिसे ‘set/strengthen’ किया जाए)
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक)

• दक्षम्: skill, competence; the capable power
• दक्षम्: कर्म (क्रतुं के साथ समुच्चित)
• Type: Noun/Adjective
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक)

• वरुण: O Varuṇa
• वरुण: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• शिशाधि: instruct, strengthen, set in order
• शिशाधि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √शाध् (धातु; वेद. ‘शिशाधि’ = आज्ञार्थ/लोट्)

• ययाति: goes, proceeds
• ययाति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √या (धातु) + ययाति (वेद. पुनरुक्त/इंटेन्सिव्-प्रयोगः ‘goes, drives on’)

• विश्वा: all
• विश्वा: कर्म (तरेम—‘all’ what? ‘all evils’)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• दुरितानि: evils, misfortunes, sins
• दुरितानि: कर्म (तरेम)
• Type: Noun
• Root: दुरित (प्रातिपदिक)

• तरेम: may we cross over
• तरेम: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √तॄ (धातु)

• सुतर्माणम्: well-protecting, giving good passage
• सुतर्माणम्: कर्म (रुहेम—जिस पर चढ़ें)
• Type: Adjective (as epithet)
• Root: सु-तर्मन् (प्रातिपदिक; ‘good-protection/ good-shelter’)

• अधि: upon, onto
• अधि: —
• Type: Indeclinable (preverb/preposition)
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय)

• नावम्: boat
• नावम्: अधिकरण/कर्म (अधि + रुहेम: ‘onto the boat’)
• Type: Noun
• Root: नौ (प्रातिपदिक)

• रुहेम: may we mount, may we board
• रुहेम: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √रुह् (धातु)