Rig Veda 8.19.24: Mandala 8, Sukta 19, Mantra 24
Sukta 8.19
Devata: Agni (as Hotṛ and inner priest)
Samhita Patha (Devanagari)
यो हव्यान्यैरयता मनुर्हितो देव आसा सुगन्धिना । विवासते वार्याणि स्वध्वरो होता देवो अमर्त्यः ॥
Transliteration
yó havyā́ny áirayata mā́nuṛ-hito devá āsā́ su-gandhínā | vívāsate vā́ryāṇi sv-adhvaró hótā devó amártyaḥ ||
Translation
హవ్యాలను ప్రవృత్తింపజేసేవాడు, మనువిచే స్థాపితుడు—సుగంధముఖుడైన దేవుడు—అతడు వరణీయ వరాలను ప్రకాశింపజేస్తాడు. స్వధ్వరుడు, సుమార్గిత యజమాని; హవిని సమర్పించే హోతా—ఆ అమర్త్య దేవుడు.
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हव्यानिoblations, offerings
हव्यानि:
कर्म
TypeNoun
Rootहव्य (√हू ‘आह्वाने’ से ‘हव्यम्’ ‘आहुत्य-योग्य’)
ऐरयतhe set in motion / he offered / he caused to go
ऐरयत:
क्रिया
TypeVerb
Root√ईर्/√इर् (प्रेरणे) ‘ईरयति’
मनुःManu
मनुः:
कर्तृ (यः के विशेषण/समनाधिकरण) अथवा कर्तृ-सम्बन्धी
TypeNoun (proper/ancestral name)
Rootमनु (प्रातिपदिक)
हितःwell-disposed / beneficial / set (in place)
हितः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective (past participle)
Root√धा (धारणे) → ‘हित’ (निहित/स्थापित/कल्याणकर) अथवा ‘हित’ (हित-प्रातिपदिक ‘हित/प्रिय’)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ (समनाधिकरण: यः…देवः) अथवा कर्तृ-विशेष्य
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
आसwas
आस:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (भुवि) ‘अस्ति’
सुगन्धिनाwith fragrance / with the fragrant (one)
सुगन्धिना:
करण (सह/उपकरण-भाव) अथवा विशेषण-तृतीया
TypeAdjective
Rootसुगन्धि (सु- + गन्धि)
विवासतेhe worships / he serves
विवासते:
क्रिया
TypeVerb
Root√वास् (उपसेवायाम्/निवासे) वैदिक ‘वि-वास्’ = ‘विवासते’ (पूजायाम्/सेवायाम्)
वार्याणिchoice gifts / excellent things
वार्याणि:
कर्म
TypeNoun/Adjective used substantively
Rootवार्य (प्रातिपदिक; ‘वरणीय/श्रेष्ठ/उत्तम’ अथवा ‘वारि-सम्बद्ध’)
स्वध्वरःhaving a good rite / of good sacrifice
स्वध्वरः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootस्वध्वर (सु- + अध्वर ‘यज्ञ’)
होताthe Hotṛ-priest
होता:
कर्तृ (समनाधिकरण: देवः…होता) अथवा कर्तृ-विशेष्य
TypeNoun
Rootहोतृ (√हू ‘आह्वाने’ से)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अमर्त्यःimmortal
अमर्त्यः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootअमर्त्य (अ- + मर्त्य)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.