Rig Veda 8.16.6: Mandala 8, Sukta 16, Mantra 6
Sukta 8.16
Rishi: Kāṇva tradition (ascription for Mandala 8; precise rishi for 8.16 not provided in input)
Devata: Indra
Chandas: Unknown (not inferable securely from provided excerpt alone)
Samhita Patha (Devanagari)
तमिच्च्यौत्नैरार्यन्ति तं कृतेभिश्चर्षणयः । एष इन्द्रो वरिवस्कृत् ॥
Transliteration
tám íc cyautnáir ā́ryanti tám kṛtébhis carṣáṇayaḥ | eṣá índro varivás-kṛt ||
Translation
అతనినే యత్నశీల శక్తులు తమ ప్రయత్నాలతో పొందుతాయి; అతనినే మానవ గణాలు తమ సిద్ధకర్మలతో స్థిరపరుస్తాయి. ఇతడే ఇంద్రుడు—వరివస్కృత్; మనకు విస్తారమైన అవకాశం (వరివస్) కల్పించేవాడు.
Word by Word
तम्him / that one
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
च्यौत्नैःwith efforts / with exertions
च्यौत्नैः:
करण
TypeNoun
Rootच्यौत्/च्यौत्न (प्रातिपदिक; ‘प्रयत्न/वीर्य/उद्यम’)
आर्यन्तिthey reach / attain
आर्यन्ति:
—
TypeVerb
Rootऋ (धातु; ‘गच्छति/प्राप्नोति/याति’ → आर्यति)
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कृतेभिःwith deeds / by works
कृतेभिः:
करण
TypeNoun (verbal noun)
Rootकृत (कृ-धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; ‘कृत/कर्म’)
चर्षणयःmen, peoples
चर्षणयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootचर्षणि (प्रातिपदिक; ‘जन/मनुष्य/लोक’)
एषःthis (one)
एषः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वरिवस्कृत्the benefactor; maker of wide room (helper)
वरिवस्कृत्:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective (agent-noun)
Rootवरिवस् (प्रातिपदिक ‘विस्तार/अवकाश/उपकार’) + कृ (धातु) → वरिवस्-कृत् (कृदन्त, ‘करनेवाला’)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
