Mantra 13
Sukta 8.15
Rishi: Unknown/uncertain (not supplied)
Devata: Indra
Chandas: Not specified in input (requires verification)
Samhita Patha (Devanagari)
अरं क्षयाय नो महे विश्वा रूपाण्याविशन् । इन्द्रं जैत्राय हर्षया शचीपतिम् ॥
Samhita Patha (IAST)
अरं॒ क्षया॑य नो म॒हे विश्वा॑ रू॒पाण्या॑वि॒शन् । इन्द्रं॒ जैत्रा॑य हर्षया॒ शची॒पति॑म् ॥
Transliteration
aráṃ kṣáyāya no mahé víśvā rūpā́ṇy ā́viśan | índraṃ jáitrāya harṣayā śacī́-pátim ||
Translation
మా మహత్తర వృద్ధి, నివాసార్థం తగినదిగా ఉండుగాక—సర్వరూప శక్తులు మాలో ప్రవేశించుగాక. విజయార్థం ఇంద్రుని హర్షింపజేయు—శచీపతి ఇంద్రుని, సాధన-సిద్ధి యొక్క యథార్థ బలానికి అధిపతిని.
Padapatha (Word Analysis)
अर॒म् । क्षया॑य । नः॒ । म॒हे । विश्वा॑ । रू॒पाणि॑ । आ॒ऽवि॒शन् । इन्द्र॑म् । जैत्रा॑य । ह॒र्ष॒य॒ । श॒ची॒ऽपति॑म् ॥अरम् । क्षयाय । नः । महे । विश्वा । रूपाणि । आविशन् । इन्द्रम् । जैत्राय । हर्षय । शचीपतिम् ॥aram | kṣayāya | naḥ | mahe | viśvā | rūpāṇi | āviśan | indram | jaitrāya | haṣarya | śacī-patim
Word by Word
अरम्duly, sufficiently, fittingly
अरम्:
Adhikaraṇa (manner/degree; adverbial qualifier)
TypeIndeclinable
Rootअरम् (avyaya-prātipadika)
क्षयायfor (our) dwelling/abode
क्षयाय:
Sampradāna (purpose/for)
TypeNoun
Rootक्षय (prātipadika; from √क्षि/क्षय ‘to dwell/abide; abode’)
नःof us, our
नः:
Sambandha (genitival relation)
TypePronoun
Rootअस्मद् (pronominal stem)
महेgreatly, abundantly
महे:
Adhikaraṇa (degree; ‘greatly’)
TypeAdjective
Rootमहि/मह (prātipadika ‘great’)
विश्वाall
विश्वा:
Karma (with ‘आविशन्’)
TypeAdjective
Rootविश्व (prātipadika ‘all’)
रूपाणिforms, shapes
रूपाणि:
Karma (object of ‘आविशन्’)
TypeNoun
Rootरूप (prātipadika)
आविशन्(they) entered, came into
आविशन्:
Kriyā (verbal action)
TypeVerb
Rootआ-√विश् (to enter)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma (object of ‘हर्षय’)
TypeNoun
Rootइन्द्र (prātipadika)
जैत्रायfor victory; for the victorious (end)
जैत्राय:
Sampradāna (purpose/for)
TypeAdjective (used substantively)
Rootजैत्र (prātipadika ‘victorious, winning’)
हर्षयgladden, exhilarate
हर्षय:
Kriyā (injunction)
TypeVerb
Root√हृष् (causative: हर्षयति ‘to gladden, exhilarate’)
शचीपतिम्the lord of Śacī (Indra)
शचीपतिम्:
Karma (apposition to ‘इन्द्रम्’)
TypeNoun (epithet)
Rootशचीपति (tatpuruṣa: शची + पति; prātipadika)