Rig Veda 8.103.7: Mandala 8, Sukta 103, Mantra 7

Sukta 8.103

Devata: Agni (as Viśpati)

Samhita Patha (Devanagari)

अश्वं न गीर्भी रथ्यं सुदानवो मर्मृज्यन्ते देवयवः । उभे तोके तनये दस्म विश्पते पर्षि राधो मघोनाम् ॥

Recitation with translationRig Veda 8.103.7

Transliteration

aśváṃ ná gī́rbhī ráthyaṃ su-dā́navo marmṛ́jyante deva-yávaḥ | ubhé tókē tánaye dasma viśpate párṣi rā́dho maghónām ||

Translation

గీతాలతో రథ్య అశ్వాన్ని అలంకరించి మెరిపించునట్లు, దేవయవః (దేవాన్వేషులు) సుదానవః (సుదాతలు) స్తుతులతో నిన్ను మర్మరింపజేస్తారు. ఓ దస్మ విశ్పతే (అద్భుత కులనాథా), మఘోనాం (ఉదారుల) ‘రాధః’ (దాన-సంపద)ను మా కోసం అవతలికి చేర్చుము—ఉభయంగా, ‘తోక’ (ఆత్మిక సంతానం)కూ ‘తనయ’ (దేహజ సంతానం)కూ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अश्वम्: horse
• अश्वम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• गीर्भिः: with hymns, with songs of praise
• गीर्भिः: करण
• Type: Noun
• Root: गीर्/गिर् (प्रातिपदिक) < √गॄ/गॢ (गिरति/गिर्: ‘स्तुति-वचन’)

• रथ्यम्: fit for the chariot, chariot-going
• रथ्यम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: रथ्य (प्रातिपदिक) < रथ

• सुदानवः: the good givers, generous ones
• सुदानवः: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: सुदानु (प्रातिपदिक) = सु- + दानु (‘दानशील’)

• मर्मृज्यन्ते: they polish/clean (for themselves); they make bright
• मर्मृज्यन्ते: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: √मृज् (मार्जने ‘to wipe/clean/polish’), (वेद. पुनरुक्ति-आधारित धातुरूप: मर्मृज्)

• देवयवः: god-seeking worshippers, devotees
• देवयवः: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: देवयु (प्रातिपदिक) = देव + यु (‘देव-याजन/देव-सेवक’)

• उभे: both
• उभे: कर्म
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: उभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तोके: in offspring, in progeny
• तोके: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: तोक (प्रातिपदिक)

• तनये: in descendants/sonhood, in children
• तनये: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: तनय (प्रातिपदिक)

• दस्म: O wondrous one, O marvelous
• दस्म: सम्बोधन
• Type: Adjective (vocative)
• Root: दस्म (प्रातिपदिक)

• विश्पते: O lord of the clan/people
• विश्पते: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: विश्पति (प्रातिपदिक) = विश् ‘कुल/जन’ + पति

• पर्षि: carry across; grant; bestow
• पर्षि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √पॄ/पॢ (परणे/पूरणे/तरणे; वेद. ‘to bring across, to bestow, to carry through’)

• राधः: bounty, wealth, gift
• राधः: कर्म
• Type: Noun
• Root: राधस् (प्रातिपदिक)

• मघोनाम्: of the bountiful ones, of the generous
• मघोनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun/Adjective
• Root: मघवन् (प्रातिपदिक) ‘दानशील/समृद्ध’