Rig Veda 7.95.2: Mandala 7, Sukta 95, Mantra 2

Sukta 7.95

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Sarasvatī

Chandas: Jagatī (probable; confirm by syllable count)

Samhita Patha (Devanagari)

एकाचेतत्सरस्वती नदीनां शुचिर्यती गिरिभ्य आ समुद्रात् । रायश्चेतन्ती भुवनस्य भूरेर्घृतं पयो दुदुहे नाहुषाय ॥

Sanskrit recitationRig Veda 7.95.2

Transliteration

ékā acetat sárasvatī nadī́nāṃ śúcir yatī́ giríbhyā́ samudrā́t | rā́yaś cetántī bhúvanasya bhū́rer ghṛtáṃ páyo duduhe nā́huṣāya ||

Translation

ఆమె సరస్వతి—నదులలో ఏకైక చైతన్యవతి—పర్వతాల నుంచి సముద్రం వరకు శుచిగతితో ప్రవహిస్తుంది. విశాల జగత్తు యొక్క సంపదలను తెలిసిన ఆమె, నాహుష (మానవ సాధకుడు) కొరకు ఘృతం మరియు పయః—ఆనందమయ తేజస్సు, పోషక పరిపూర్ణత—దోహించి ప్రసాదిస్తుంది.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एकाचेतत्: single-minded / of one intent
• एकाचेतत्: Kartā (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक- (संख्या/प्रातिपदिक) + चेतत् (√चित् ‘चेतयति/चेतति’ से कृत्-रूप) अथवा समास-विशेषण

• सरस्वती: Sarasvatī
• सरस्वती: Kartā
• Type: Noun
• Root: सरस्वती- (प्रातिपदिक; नदी-देवी का नाम)

• नदीनाम्: of the rivers
• नदीनाम्: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: नदी- (प्रातिपदिक)

• शुचिः: pure, bright
• शुचिः: Kartā (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुचि- (प्रातिपदिक)

• यती: going, flowing
• यती: Kartā (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यती- (प्रातिपदिक; √या ‘गच्छति’ से ‘यत्/यती’ ‘going’)

• गिरिभ्यः: from the mountains
• गिरिभ्यः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: गिरि- (प्रातिपदिक)

• आ: towards, forth
• आ: (क्रिया-विशेषक; गत्यर्थ-प्रवृत्ति)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• समुद्रात्: from the sea/ocean
• समुद्रात्: Apādāna
• Type: Noun
• Root: समुद्र- (प्रातिपदिक)

• रायः: of wealth
• रायः: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: राय्/रायि- (प्रातिपदिक ‘धन, संपत्ति’)

• चेतन्ती: noticing, mindful of
• चेतन्ती: Kartā (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √चित् (चेतयति/चेतति) + शतृ (वर्तमान कृदन्त)

• भुवनस्य: of the world
• भुवनस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: भुवन- (प्रातिपदिक)

• भूरेः: of abundance, of the great (store)
• भूरेः: सम्बन्ध
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: भूरि- (प्रातिपदिक ‘बहु, प्रचुर’)

• घृतम्: ghee, clarified butter
• घृतम्: Karma
• Type: Noun
• Root: घृत- (प्रातिपदिक)

• पयः: milk, nourishing fluid
• पयः: Karma
• Type: Noun
• Root: पयस्- (प्रातिपदिक)

• दुदुहे: she milked/drew forth
• दुदुहे: (क्रिया) — कर्ता: सरस्वती; कर्म: घृतम्, पयः
• Type: Verb
• Root: √दुह् ‘दोहति’

• नाहुषाय: for Nāhuṣa
• नाहुषाय: Sampradāna
• Type: Noun (proper) / Recipient
• Root: नाहुष- (प्रातिपदिक; नहुष-वंशज/नाहुष नाम)