Rig Veda 7.5.3: Mandala 7, Sukta 5, Mantra 3

Sukta 7.5

Rishi: Vasiṣṭha (Vāsiṣṭha tradition for Maṇḍala 7; specific attribution within 7.5 not provided in input)

Devata: Agni Vaiśvānara

Chandas: Triṣṭubh (probable; not explicitly provided in input)

Samhita Patha (Devanagari)

त्वद्भिया विश आयन्नसिक्नीरसमना जहतीर्भोजनानि । वैश्वानर पूरवे शोशुचानः पुरो यदग्ने दरयन्नदीदेः ॥

Recitation with translationRig Veda 7.5.3

Transliteration

tvád-bhiyā́ víśa ā́yan ásiknīr asamanā́ jahatī́r bhójanāni | vaiśvānara pūráve śóśucānaḥ púro yád agne daráyan ádīdeḥ ||

Translation

నీ భయంకర శక్తిచేత విశ్‌లు ముందుకు కదిలాయి; అసిక్నీ—అంధకారమయమైన, అసమనా—అసంగత శక్తులు తమ భోగ-భోజనాలను విడిచిపెట్టాయి. ఓ వైశ్వానరా! పూరువుకోసం జ్వలిస్తూ, ఓ అగ్నీ, నీవు పురాలను (దుర్గాలను) చీల్చినప్పుడు, నీవు దహనదీప్తితో ప్రకాశించావు—మార్గాన్ని శుద్ధి చేసి విశాలం చేస్తూ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वद्भियाः: from fear of you
• त्वद्भियाः: अपादान (भय-हेतु/कारण-रूपेण) / हेतु
• Type: Noun/Pronoun (compound sense)
• Root: त्वद् (युष्मद्-प्रत्ययान्त सर्वनाम-प्रातिपदिक) + भिया (√भी ‘भय’ से स्त्री. ‘भिया’)

• विशः: the clans/peoples
• विशः: कर्तृ (आयन् के) / कर्ता
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक ‘विś्’ = जन/प्रजा/कुल) अथवा ‘विś’ (people, clans)

• आयन्: came, approached
• आयन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √या (गमन) उपसर्ग ‘आ-’

• असिक्नीः: the dark (women/ones)
• असिक्नीः: कर्तृ/विशेष्य-सम्बन्ध (विशः का विशेषण) अथवा समन्वयेन ‘स्त्रियः’
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: असिक्नी (प्रातिपदिक; ‘कृष्णा/श्यामा’, ‘dark’)

• असमनाः: not of one mind, discordant
• असमनाः: विशेषण (असिक्नीः/विशः के) / कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: अ- + समन (प्रातिपदिक; ‘समन’ = समान-मनस्/एकचित्त) → ‘असमन’

• जहतिः: abandons/abandon
• जहतिः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √हा (त्याग)

• भोजनानि: provisions, enjoyments, goods
• भोजनानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: भोजन (प्रातिपदिक; ‘भुज्/भोज’ से ‘भोजन’ = भोजन/भोग्य/सम्पत्ति)

• वैश्वानर: O Vaiśvānara (Agni)
• वैश्वानर: सम्बोधन
• Type: Noun (proper epithet)
• Root: वैश्वानर (प्रातिपदिक; ‘विश्वानर’ = ‘all-men’s/for all people’; अग्नि का नाम)

• पूरवे: for Puru
• पूरवे: सम्प्रदान
• Type: Noun (proper name)
• Root: पूरु (प्रातिपदिक; Puru—वंश/राजा)

• शोशुचानः: blazing, shining intensely
• शोशुचानः: कर्तृ-विशेषण (अग्नेः) / कर्ता
• Type: Participle (verbal adjective)
• Root: √शुच् (दीप्ति/शोच्) — कृत्: शानच् (मध्यम/आत्मनेपदी वर्तमान कृदन्त) → ‘शोशुचान’ (intensive/reduplicated present participle, Vedic)

• पुरः: fortresses
• पुरः: कर्म
• Type: Noun
• Root: पुर्/पुर (प्रातिपदिक; ‘fortified place, stronghold’)

• यत्: when
• यत्: सम्बन्ध (काल/प्रसङ्ग) / अव्यय
• Type: Indeclinable/Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम; सम्बन्ध/यदा-तदा)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• दरयन्: splitting, cleaving
• दरयन्: कर्तृ-विशेषण (अग्नेः) / साधन-भाव
• Type: Participle
• Root: √दॄ/√दर् (विदारण/भेदन ‘to split, cleave’) — शतृ (वर्तमान कृदन्त) ‘दरयन्त्’

• अदीदेः: you have blazed, shone forth
• अदीदेः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √दीद्/√दी (दीप्ति ‘to shine, blaze’) — लिट् (perfect) वेदिक रूप ‘अदीदेः’