Rig Veda 7.16.6: Mandala 7, Sukta 16, Mantra 6

Sukta 7.16

Rishi: Vasiṣṭha (Vasiṣṭha family, Mandala 7)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 7.16; verse-level meter not exhaustively verified here)

Samhita Patha (Devanagari)

कृधि रत्नं यजमानाय सुक्रतो त्वं हि रत्नधा असि । आ न ऋते शिशीहि विश्वमृत्विजं सुशंसो यश्च दक्षते ॥

Transliteration

kṛdhí rátnam yajámānāya sukratō tváṃ hí ratnadhā́ ási | ā́ na ṛté śiśīhi víśvam ṛtv́ijaṃ suśáṃso yáś ca dákṣate ||

Translation

హే సుక్రతో, యజమానునికి రత్నం (ధనం/తేజస్సు) నిర్మించు; ఎందుకంటే నీవే రత్నధా (రత్నధారకుడు). నిన్ను లేక ఏదీ సిద్ధంగా తయారుకాదు; మా కొరకు సమస్త ఋత్విజ్-కార్యాన్ని పదును పెట్టు—సుశంసుడు (శుభస్తుతి గలవాడు) మరియు దక్షుడు (కుశలకర్త) అయినవానిని.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• कृधि: make; do (you)
• कृधि: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: कृ (√कृ)

• रत्नम्: a treasure; gift
• रत्नम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक)

• यजमानाय: for the sacrificer
• यजमानाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: यजमान (प्रातिपदिक; √यज से)

• सुक्रतो: O good-minded/strong-willed one
• सुक्रतो: (सम्बोधन)
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: सु-क्रतु (प्रातिपदिक)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हि: indeed; for
• हि: (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• रत्नधा: treasure-bestowing; treasure-holder
• रत्नधा: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective/Noun (epithet)
• Root: रत्न-धा (प्रातिपदिक; √धा ‘to place’)

• असि: you are
• असि: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: अस् (√अस्)

• आ: hither; towards
• आ: (दिशा/प्रवृत्ति)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• नः: of us; our
• नः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ऋते: in/according to ṛta (cosmic order)
• ऋते: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• शिशीहि: strengthen; make vigorous
• शिशीहि: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: शिश्/शिशी (√शिश् ‘to sharpen/strengthen’; intens./desid. sense in Vedic)

• विश्वम्: all; the whole
• विश्वम्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• ऋत्विजम्: the officiating priest
• ऋत्विजम्: कर्म (विश्वम् का विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: ऋत्विज् (प्रातिपदिक)

• सुशंसः: well-praising; of good praise
• सुशंसः: कर्तृ (विशेषण/अप्पोज़िशन)
• Type: Adjective/Noun
• Root: सु-शंस (प्रातिपदिक; √शंस ‘to praise’)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• च: and
• च: (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• दक्षते: is capable; accomplishes
• दक्षते: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: दक्ष् (√दक्ष् ‘to be able/competent; to accomplish’)