Rig Veda 7.103.9: Mandala 7, Sukta 103, Mantra 9

Sukta 7.103

Rishi: Vasiṣṭha (traditional)

Devata: Ṛta/Time-order; Waters/monsoon as instrument; frogs as sign

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

देवहितिं जुगुपुर्द्वादशस्य ऋतुं नरो न प्र मिनन्त्येते । संवत्सरे प्रावृष्यागतायां तप्ता घर्मा अश्नुवते विसर्गम् ॥

Transliteration

deváhitiṃ jugupur dvādaśásya ṛtúṃ náro ná prá mínanty eté | saṃvatsaré prāvṛ́ṣy ā́gatāyāṃ taptā́ gharmā́ aśnuvate visargám ||

Translation

వారు దేవనియతమైన వ్యవస్థను కాపాడుతారు; ఈ నరులు ద్వాదశచక్ర ఋతుక్రమాన్ని అతిక్రమించరు. సంభత్సరంలో ప్రావృట్ (వర్షాకాలాగమనం) వచ్చినప్పుడు, తప్తమైన ఘర్మశక్తులు విసర్గం—విముక్తి—ను పొందుతాయి; దాచిన శక్తులు సరైన సమయంలో విడుదలవుతాయి.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• देवहितिम्: the divine ordinance/benefit (lit. ‘god-placed arrangement’)
• देवहितिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: देव-हिति (प्रातिपदिक; √धा/√हि ‘स्थापयति/हित’ से ‘हित’)

• जुगुपुः: they have guarded/protected
• जुगुपुः: कर्तृ (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गुप् (गोपायति ‘रक्षति’)

• द्वादशस्य: of the twelve
• द्वादशस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective (numeral)
• Root: द्वादश (संख्याप्रातिपदिक)

• ऋतुम्: the season/appointed time
• ऋतुम्: कर्म (उपमान-आधारित)
• Type: Noun
• Root: ऋतु (प्रातिपदिक)

• नरः: the men (heroes)
• नरः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)

• न: like/as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• प्र: forth, forward (intensifier)
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र

• मिनन्ति: they diminish/violate
• मिनन्ति: कर्तृ (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √मि (हिंसायाम्/क्षये ‘to diminish, injure’)

• एते: these (ones)
• एते: कर्तृ (मिनन्ति इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• संवत्सरे: in the year
• संवत्सरे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: संवत्सर (प्रातिपदिक)

• प्रावृषि: in the rainy season
• प्रावृषि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: प्रावृष् (प्रातिपदिक; वर्षा-ऋतु)

• आगतायाम्: when it has come/arrived
• आगतायाम्: अधिकरण (सप्तमी-सम्बन्धः: ‘आगतायाम् [प्रावृषि]’)
• Type: Participle (adjectival)
• Root: आ-√गम् → आगत (कृदन्त)

• तप्ताः: heated, hot
• तप्ताः: कर्तृ (अश्नुवते इत्यस्य)
• Type: Participle (adjectival)
• Root: तप्-त (कृदन्त; √तप् ‘to heat’)

• घर्माः: hot drinks/gharma-offerings (heated libations)
• घर्माः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: घर्म (प्रातिपदिक)

• अश्नुवते: they attain/reach
• अश्नुवते: कर्तृ (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अश् (अश्नुते ‘to reach, attain’)

• विसर्गम्: release/discharge; sending forth
• विसर्गम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: विसर्ग (प्रातिपदिक)