Rig Veda 7.1.18 — Mandala 7, Sukta 1, Mantra 18

Sukta 7.1

Rishi: Vasiṣṭha (Vasiṣṭha Maitrāvaruṇi) (traditional attribution for Maṇḍala 7)

Devata: Agni (as Hotṛ and inner Guide); with an implicit ‘devatāti’ (company of gods) invoked through Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 7.1; verse-level confirmation may vary by recension)

Samhita Patha (Devanagari)

इमो अग्ने वीततमानि हव्याजस्रो वक्षि देवतातिमच्छ । प्रति न ईं सुरभीणि व्यन्तु ॥

Transliteration

imó agne vītátamāni havyā́jasro vakṣi devátātim íccha | práti na īṃ surabhī́ṇi vyantu ||

Translation

అగ్నీ, ఈ హవ్యాలు—అత్యంత భోగ్యమైనవి—వాటిని నిరంతరం మోసుకొనివచ్చి; దేవతాగణాన్ని అన్వేషించి మాకు దారి చూపి తీసుకురా. ప్రతిగా, సురభి (ఆనందదాయక) ధారలు మా వైపు శ్వాసలా విరియుగాక.

Word by Word

• इ॒मे: these
• इ॒मे: कर्म (हव्याणि इति विशेष्यस्य विशेषणम्)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (sarvanāma-prātipadika)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (prātipadika)

• वीततमाणि: well-extended / duly spread (out)
• वीततमाणि: कर्म (हव्याणि इति विशेष्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (participle-derived)
• Root: √तन् (tan, ‘to stretch/extend’) + वि- (upasarga); kṛdanta: वीततम (PPP/adj.)

• हव्याः: oblations
• हव्याः: कर्म
• Type: Noun
• Root: हव्य (prātipadika; from √हु ‘to offer’)

• अजस्रः: unceasing
• अजस्रः: कर्तृ (वक्षि इत्यस्य कर्ता—अग्निः)
• Type: Adjective
• Root: अजस्र (prātipadika)

• वक्षि: convey / carry
• वक्षि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वह् (vah, ‘to carry/convey’), Vedic present stem वक्ष-

• देवतातीम्: the host of the gods
• देवतातीम्: कर्म (वक्षि—कां? देवतातीम्)
• Type: Noun
• Root: देवताती (prātipadika; ‘company/host of gods’, from देवता + -ती)

• अच्छ: towards
• अच्छ: अधिकारण/दिशा (गत्यर्थे—‘towards’)
• Type: Indeclinable
• Root: अच्छ (avyaya)

• प्रति: towards / in response to
• प्रति: सम्बन्ध/दिशा (प्रत्यभिमुख्ये)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (avyaya)

• नः: of us / for us
• नः: सम्प्रदान (हितसम्बन्धे—‘for us’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (sarvanāma-prātipadika)

• ईम्: indeed / just
• ईम्: (निपात; अर्थबल/अनुवृत्ति)
• Type: Indeclinable
• Root: ईम् (avyaya; enclitic particle)

• सुरभीणि: fragrant
• सुरभीणि: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: सुरभि (prātipadika)

• व्यन्तु: let (them) blow / waft
• व्यन्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वा (vā, ‘to blow’) with वि- (upasarga); Vedic: व्यन्तु