Rig Veda 6.7.2: Mandala 6, Sukta 7, Mantra 2

Sukta 6.7

Devata: Agni Vaiśvānara

Chandas: Trishtubh (probable; requires metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

नाभिं यज्ञानां सदनं रयीणां महामाहावमभि सं नवन्त । वैश्वानरं रथ्यमध्वराणां यज्ञस्य केतुं जनयन्त देवाः ॥

Recitation with translationRig Veda 6.7.2

Transliteration

nā́bhiṃ yajñā́nāṃ sádanaṃ rayīṇā́ṃ mahā́m āhāváṃ abhí sám navanta | vaiśvānaráṃ rathyám adhvarā́ṇāṃ yajñásya ketúṃ janayanta devā́ḥ ||

Translation

దేవులు వైశ్వానరుణ్ని యజ్ఞాల నాభిగా, రయుల సదనంగా, మహా ఆహ్వానధ్వనిగా స్థాపించారు. వారు అతనిని అధ్వరయాత్రల రథ్యపథంగా, యజ్ఞస్య కేతువుగా—దాని ధ్వజచిహ్నం, మార్గదర్శక కాంతిగా—జనింపజేశారు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• नाभिम्: navel; hub (central point)
• नाभिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: नाभि- (प्रातिपदिक) < PIE *néh₂bʰ- ‘navel, hub’

• यज्ञानाम्: of the sacrifices
• यज्ञानाम्: सम्बन्ध (Genitive) / विशेषण-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: यज्ञ- (प्रातिपदिक) < √यज् ‘to worship, sacrifice’

• सदनम्: seat; abode
• सदनम्: Karma (समनाधिकरण/अप्पोज़िशन to नाभिम्)
• Type: Noun
• Root: सदन- (प्रातिपदिक) < √सद् ‘to sit’

• रयीणाम्: of riches
• रयीणाम्: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: रयि- (प्रातिपदिक) ‘wealth, bounty’

• महाम्: great
• महाम्: Karma (विशेषण of आहावम्)
• Type: Adjective
• Root: महत्- (प्रातिपदिक) ‘great’

• आहावम्: contest; summons; call-to-battle (ritual contest)
• आहावम्: Karma
• Type: Noun
• Root: आहाव- (प्रातिपदिक) < आ-√ह्वा/√हू ‘to call, summon’ → ‘challenge, contest, invocation’

• अभि: towards; upon
• अभि: उपसर्ग (क्रियाविशेषण; ‘towards/over’)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• सम्: together; completely
• सम्: उपसर्ग (intensive/collective)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• नवन्त: they praise; they extol
• नवन्त: Kriyā (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √नु/नव् (धातु; वेदिक) ‘to praise, extol’

• वैश्वानरम्: Vaiśvānara (Agni)
• वैश्वानरम्: Karma (of जनयन्त)
• Type: Noun
• Root: वैश्वानर- (प्रातिपदिक) ‘Vaiśvānara (Agni as belonging to all men)’

• रथ्यम्: chariot-worthy; fit for the chariot/road
• रथ्यम्: Karma (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रथ्य- (प्रातिपदिक) < रथ ‘chariot’

• अध्वराणाम्: of the rites (adhvaras)
• अध्वराणाम्: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: अध्वर- (प्रातिपदिक) ‘sacrificial rite’

• यज्ञस्य: of the sacrifice
• यज्ञस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ- (प्रातिपदिक) < √यज्

• केतुम्: banner; signal; radiant sign
• केतुम्: Karma (समनाधिकरण to वैश्वानरम्)
• Type: Noun
• Root: केतु- (प्रातिपदिक) ‘banner, sign; light; intelligence’

• जनयन्त: they generate; they bring forth
• जनयन्त: Kriyā (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जन् (धातु) ‘to beget, produce’ (causative) → √जनय्

• देवाः: the gods
• देवाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: देव- (प्रातिपदिक) ‘god’