Rig Veda 6.62.6: Mandala 6, Sukta 62, Mantra 6

Sukta 6.62

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya

Devata: Aśvinau

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

ता भुज्युं विभिरद्भ्यः समुद्रात्तुग्रस्य सूनुमूहथू रजोभिः । अरेणुभिर्योजनेभिर्भुजन्ता पतत्रिभिरर्णसो निरुपस्थात् ॥

Recitation with translationRig Veda 6.62.6

Transliteration

tā bhujyúṃ ví-bhir adbhyáḥ samudrā́t túgrasya sūnúm ūhathū rájo-bhiḥ | areṇú-bhir yójanebhir bhujántā patatrí-bhir árṇaso nír upa-sthā́t ||

Translation

ఆ ఇద్దరు (అశ్వినౌ) తుగ్రుని కుమారుడు భుజ్యును జలాల నుండి, సముద్రం నుండి, తమ విస్తారమైన రజస్-ప్రదేశాల ద్వారా బయటికి తీసికొచ్చారు. నిశ్శబ్ద గమనమార్గాలతోను, కొలిచిన యోజన-విస్తారాలతోను, రెక్కలుగల సాధనాలను ఆస్వాదిస్తూ, వరద ఒడిలోనుండి అతనిని వెలికి తెచ్చారు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तौ: those two (you two)
• तौ: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भुज्युम्: Bhujyu
• भुज्युम्: कर्म
• Type: Noun (proper name)
• Root: भुज्यु (प्रातिपदिक; नाम)

• विभिः: with birds (as means)
• विभिः: करण
• Type: Noun
• Root: वि (प्रातिपदिक; ‘पक्षी/विहङ्ग’ इत्यर्थे बहुव्रीह्यादि-प्रयोगः) अथवा ‘विह्’ इत्यस्य नामरूपम्

• अद्भ्यः: from the waters
• अद्भ्यः: अपादान
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक; ‘जल’)

• समुद्रात्: from the sea
• समुद्रात्: अपादान
• Type: Noun
• Root: समुद्र (प्रातिपदिक)

• तुग्रस्य: of Tugra
• तुग्रस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun (proper name)
• Root: तुग्र (प्रातिपदिक; नाम)

• सूनुम्: son
• सूनुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सूनु (प्रातिपदिक)

• ऊहथुः: you two carried/bore (rescued)
• ऊहथुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वह्/ऊह् (धातु; वह् ‘वहने’—वैदिके ऊह्/ऊहति-रूपाणि दृश्यन्ते)

• रजःभिः: with the regions/airy spaces
• रजःभिः: करण
• Type: Noun
• Root: रजस् (प्रातिपदिक)

• अरेणुभिः: with dustless (pure)
• अरेणुभिः: विशेषण (करण)
• Type: Adjective
• Root: अरेणु (प्रातिपदिक; ‘धूलिरहित/रेणुरहित’ इत्यर्थे)

• योजनेभिः: with yojanas (measures/distances)
• योजनेभिः: करण
• Type: Noun
• Root: योजन (प्रातिपदिक; ‘योजनम्’ मापन/दूरी)

• भुजन्ता: enjoying/using (as you go)
• भुजन्ता: कर्तृ (तौ इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: भुज् (धातु; ‘सेवने/पालने/भोगे’), शतृ-प्रत्यय

• पतत्रिभिः: with winged ones (birds)
• पतत्रिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: पतत्रिन् (प्रातिपदिक; ‘पक्षी’)

• अर्णसः: of the flood/sea
• अर्णसः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अर्णस् (प्रातिपदिक; ‘तरङ्ग/प्रवाह/समुद्र’)

• निः: out, forth
• निः: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: निः (उपसर्ग/अव्यय)

• उपस्थात्: from the lap/embrace (i.e., from within)
• उपस्थात्: अपादान (अव्ययेन)
• Type: Indeclinable (ablatival adverb)
• Root: उपस्थ (प्रातिपदिक; ‘निकटस्थान/आश्रय/गोद’), तसिल्-अव्ययीभाव