Rig Veda 6.48.6: Mandala 6, Sukta 48, Mantra 6

Sukta 6.48

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

आ यः पप्रौ भानुना रोदसी उभे धूमेन धावते दिवि । तिरस्तमो ददृश ऊर्म्यास्वा श्यावास्वरुषो वृषा श्यावा अरुषो वृषा ॥

Transliteration

ā yáḥ papráu bhānúnā ródasī ubhé dhūména dhāvate diví | tirás támo dadṛśa ū́rmyāsv ā́ śyā́vāsv aruṣó vṛ́ṣā ā́ śyā́vā aruṣó vṛ́ṣā ||

Translation

తన భాను (దీప్తి)తో ద్యావా-పృథివీ—ఉభయాన్నీ నింపువాడు; తన ధూమం (పొగ)తో దివిలో వేగంగా ధావించువాడు—అతడు తమస్ (చీకటి) అవతల కనిపించుచున్నాడు. ఉర్మ్యాసు (ఎగసే అలల) మధ్య, శ్యావ (నలుపు) ప్రవాహాలలో, అరుష (ఎర్రటి) వృషభుడు ప్రకాశించుచున్నాడు—శ్యావ మధ్యనే అరుష వృషభుడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आ: hither; forth
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग) / ā (preverb)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पप्रौ: has filled; has pervaded
• पप्रौ: —
• Type: Verb
• Root: प्रा (धातु; √prā ‘to fill, to pervade’)

• भानुना: with (his) beam; with radiance
• भानुना: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: भानु (प्रातिपदिक)

• रोदसी: the two worlds (heaven and earth)
• रोदसी: Karma
• Type: Noun
• Root: रोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; ‘heaven-and-earth’)

• उभे: both
• उभे: Karma
• Type: Adjective
• Root: उभ (सर्वनाम/विशेषण-प्रातिपदिक)

• धूमेन: with smoke
• धूमेन: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: धूम (प्रातिपदिक)

• धावते: rushes; speeds
• धावते: —
• Type: Verb
• Root: धाव् (धातु; √dhāv ‘to run, rush’)

• दिवि: in heaven; in the sky
• दिवि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)

• तिरः: across; beyond
• तिरः: —
• Type: Indeclinable
• Root: तिरस् (अव्यय/उपसर्गीय)

• तमः: darkness
• तमः: Karma
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)

• ददृशे: appeared; was seen
• ददृशे: —
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु; √dṛś ‘to see, appear’)

• ऊर्म्यासु: in the waves
• ऊर्म्यासु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: ऊर्मि (प्रातिपदिक)

• आ: forth; fully
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग) / ā (preverb)

• श्यावासु: in the dark/black (ones)
• श्यावासु: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: श्याव (विशेषण-प्रातिपदिक)

• अरुषः: ruddy; tawny; shining
• अरुषः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: अरुष (विशेषण-प्रातिपदिक)

• वृषा: the bull (vigorous one)
• वृषा: Kartā
• Type: Noun
• Root: वृषन्/वृषा (प्रातिपदिक; ‘bull’)

• श्यावाः: dark; black
• श्यावाः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: श्याव (विशेषण-प्रातिपदिक)

• अरुषः: ruddy; tawny
• अरुषः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: अरुष (विशेषण-प्रातिपदिक)

• वृषा: bull; mighty one
• वृषा: Kartā
• Type: Noun
• Root: वृषन्/वृषा (प्रातिपदिक)