Rig Veda 6.28.2: Mandala 6, Sukta 28, Mantra 2

Sukta 6.28

Rishi: Bharadvāja (traditional)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रो यज्वने पृणते च शिक्षत्युपेद्ददाति न स्वं मुषायति । भूयोभूयो रयिमिदस्य वर्धयन्नभिन्ने खिल्ये नि दधाति देवयुम् ॥

Recitation with translationRig Veda 6.28.2

Transliteration

índro yájvane pṛṇaté ca śíkṣaty upéd dadāti ná sváṃ muṣāyati | bhū́yo-bhūyo rayím íd asya várdhayann abhínne khilyé ní dadhāti devayúm ||

Translation

ఇంద్రుడు యజమానుని—ఇచ్చేవానిని, నింపేవానిని—శిక్షిస్తాడు; సమీపానికి వచ్చి దానం చేస్తాడు; ఎవరి స్వంతాన్ని దోచడు. మళ్లీ మళ్లీ అతని రయి (సంపద)ను వృద్ధి చేస్తాడు; విరగని విస్తారమైన తెరవెనెల మైదానంలో దేవయు (దేవాన్వేషి)ని స్థాపిస్తాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• यज्वने: to the sacrificer
• यज्वने: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: यज्वन् (प्रातिपदिक; यज्-धातु से ‘यजमान/यज्ञकर्ता’)

• पृणते: (who) gives / fills (liberally)
• पृणते: कर्तृ (उपवाक्य में)
• Type: Verb
• Root: पॄ/पृ (धातु; ‘भरना, तृप्त करना, देना’)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• शिक्षति: helps / instructs
• शिक्षति: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: शिक्ष् (धातु; ‘सिखाना/प्रेरित करना/सहायता करना’)

• उप: near; towards
• उप: —
• Type: Indeclinable
• Root: उप (उपसर्ग/अव्यय)

• इत्: indeed
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात; ‘ही/एव’ बलार्थक)

• ददाति: gives
• ददाति: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: दा (धातु; ‘देना’)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• स्वम्: his own (property)
• स्वम्: कर्म
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मुषायति: steals
• मुषायति: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: मुष् (धातु; ‘चुराना/हरना’)

• भूयः-भूयः: again and again; more and more
• भूयः-भूयः: —
• Type: Indeclinable
• Root: भूयस् (तुलनात्मक/अव्ययीभाव-प्रयोग; ‘बार-बार, अधिकाधिक’)

• रयिम्: wealth
• रयिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रयि (प्रातिपदिक)

• इद्: indeed
• इद्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इद् (निपात; ‘एव/ही’)

• अस्य: of him
• अस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वर्धयन्: increasing
• वर्धयन्: कर्तृ (इन्द्रः का विशेषण)
• Type: Verb (Participle)
• Root: वृध् (धातु; ‘बढ़ना/बढ़ाना’) + णिच्

• अभिन्नॆ: in the unbroken (place)
• अभिन्नॆ: अधिकरण
• Type: Adjective
• Root: अ-भिन्न (भिद्-धातु से; ‘अटूटा/अभेद्य’)

• खिल्ये: in the fallow/open field
• खिल्ये: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: खिल्य (प्रातिपदिक; ‘खिल/परती भूमि, खुला मैदान’)

• नि: down; firmly
• नि: —
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग/अव्यय)

• दधाति: places; sets
• दधाति: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: धा (धातु; ‘रखना/स्थापित करना’)

• देवयुम्: the god-seeking (man); the pious worshipper
• देवयुम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: देवयु (प्रातिपदिक; ‘देवों की ओर जाने वाला/देव-भक्त/देव-इच्छुक’)