Rig Veda 6.18.4: Mandala 6, Sukta 18, Mantra 4

Sukta 6.18

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

सदिद्धि ते तुविजातस्य मन्ये सहः सहिष्ठ तुरतस्तुरस्य । उग्रमुग्रस्य तवसस्तवीयोऽरध्रस्य रध्रतुरो बभूव ॥

Recitation with translationRig Veda 6.18.4

Transliteration

sád id dhi te tuvi-jā́tasya mányē sáhaḥ sahiṣṭha turatáḥ turásya | ugrám ugrásya távasas tavī́yo áradhrasya radhra-túro babhūva ||

Translation

నిశ్చయంగా, తువిజాత—విస్తృత జన్మ గలవాడా, నీ సహః—బలం, సహిష్ఠ—అత్యంత సమర్థుడు, తుర—వేగవంతుడు, తురస్య—వేగవంతునికన్నా వేగవంతుడు అని నేను భావిస్తున్నాను. ఉగ్రస్య ఉగ్రం, తవసః తవీయః—మహాబలానికన్నా మహత్తర బలం నీవే; ఎందుకంటే అరధ్ర—అఖండుడు, రధ్రతుర—వికృత/భంగాన్ని ఛేదించేవాడిగా అవతరిస్తాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सत्: indeed, truly
• सत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सत् (< अस् ‘to be’ का वर्तमान कृदन्त/प्रातिपदिक) अथवा अव्यय ‘सत्/सद्’ = ‘सचमुच’

• इद्धि: surely, indeed (emphatic)
• इद्धि: —
• Type: Indeclinable
• Root: इद् (निपात) + हि (निपात)

• ते: of you, your
• ते: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तुविजातस्य: of the much-born / of the abundantly-born
• तुविजातस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Adjective
• Root: तुवि-जात (प्रातिपदिक; ‘बहु/प्रचुर’ + ‘जात’ < √जन्)

• मन्ये: I think, I deem
• मन्ये: कर्तृ (वक्ता ‘मैं’)
• Type: Verb
• Root: √मन् (मन्यते) ‘to think, deem’

• सहः: might, strength
• सहः: कर्म (मन्ये का ‘what I deem’) / विधेय-भाव
• Type: Noun
• Root: सहस् (प्रातिपदिक)

• सहिष्ठ: O most mighty
• सहिष्ठ: सम्बोधन
• Type: Adjective
• Root: सहिष्ठ (सहस् का अतिशय/श्रेष्ठतमा-रूप; superlative)

• तुरतस्तुरस्य: of the overcoming one, of the swift/overpowering
• तुरतस्तुरस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Adjective
• Root: तुरत् (वर्तमान कृदन्त < √तुर्/√तॄ ‘to overcome, be swift/press on’) + तुर (प्रातिपदिक ‘swift, overcoming’)

• उग्रम्: fierce, formidable
• उग्रम्: कर्म/विशेष्य-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• उग्रस्य: of the fierce one
• उग्रस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• तवसः: of strength, of might
• तवसः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: तवस् (प्रातिपदिक ‘strength, might’)

• तवीयः: stronger, more mighty
• तवीयः: विशेषण (बल का) / कर्म
• Type: Adjective
• Root: तवीयस् (तवस् का तुलनात्मक/वृद्धि-रूप; comparative)

• अरध्रस्य: of the unfailing, unbroken
• अरध्रस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Adjective
• Root: अ-रध्र (निषेध + रध्र ‘failing, weak/defective’)

• रध्रतुरः: overcoming hindrance; vanquisher of the obstructive
• रध्रतुरः: कर्तृ (बभूव का) / विधेय
• Type: Adjective
• Root: रध्र-तुर (तुर ‘overcoming’ + रध्र ‘hindrance/defect’; ‘one who overcomes hindrance/weakness’)

• बभूव: has become, became
• बभूव: क्रिया (मुख्य)
• Type: Verb
• Root: √भू ‘to be, become’