Rig Veda 6.16.9: Mandala 6, Sukta 16, Mantra 9
Sukta 6.16
Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 6.16)
Samhita Patha (Devanagari)
त्वं होता मनुर्हितो वह्निरासा विदुष्टरः । अग्ने यक्षि दिवो विशः ॥
Transliteration
tváṃ hótā mánur-hito váhnir āsā́ vidúṣ-ṭaraḥ | agne yákṣi divó víśaḥ ||
Translation
నీవు మనువిచే స్థాపితుడైన హోతృ; నీవే వహ్ని—అతివిదుష్ మార్గదర్శి. ఓ అగ్నీ, దివో విశః కోసం యజ్ఞం చేయి; దీప్త శక్తులను మా ఋత-నియమిత జీవనంలోకి తీసుకురా.
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
होताthe Hotṛ-priest (invoker)
होता:
कर्तृ
TypeNoun
Root√हु (जुहोति) → होतृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
मनुःManu (the archetypal man/ritual founder)
मनुः:
कर्तृ (समनाधिकरण/विशेषण-भावेन त्वम्/होता इत्यस्य)
TypeNoun (proper/common)
Rootमनु (प्रातिपदिक)
हितःplaced/appointed; established
हितः:
कर्तृ (समनाधिकरण; ‘त्वम्’ इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (past participle)
Root√धा (धत्ते) → हित (कृदन्त; भूतकृदन्त/कर्मणि)
वह्निःthe bearer/conveyor (Agni)
वह्निः:
कर्तृ (समनाधिकरण; ‘त्वम्’ इत्यस्य)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक; अग्नि-पर्याय)
आसाyou were/are
आसा:
— (सम्बन्धक क्रिया; ‘त्वम् … आसा’)
TypeVerb
Root√अस् (अस्ति) — लिट्/परिप्रयोगः; ‘आस’ (भूतार्थे)
विदुष्टरःmore knowing; wiser
विदुष्टरः:
कर्तृ (समनाधिकरण; ‘त्वम्’ इत्यस्य)
TypeAdjective (comparative)
Rootविद्वस् (प्रातिपदिक; √विद् ‘to know’) + तर (तुलनात्मक-प्रत्यय)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
यक्षिworship/sacrifice (for); offer
यक्षि:
क्रिया (आह्वान/यजन-क्रिया)
TypeVerb
Root√यज् (यजति/यष्टि) — वैदिक रूप ‘यक्षि’
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध (षष्ठी: ‘of heaven’)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
विशःthe clans/peoples (settlements)
विशः:
कर्म (यक्षि—यजनस्य विषयः/यज्याः)
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
