Rig Veda 5.80.6: Mandala 5, Sukta 80, Mantra 6

Sukta 5.80

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional attribution for RV 5.80)

Devata: Uṣas

Chandas: Jagatī (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

एषा प्रतीची दुहिता दिवो नॄन्योषेव भद्रा नि रिणीते अप्सः । व्यूर्ण्वती दाशुषे वार्याणि पुनर्ज्योतिर्युवतिः पूर्वथाकः ॥

Recitation with translationRig Veda 5.80.6

Transliteration

eṣā́ pratī́cī duhitā́ divó nṝ́n yoṣéva bhadrā́ ní riṇīte ápsaḥ | vy-ūrṇvatī́ dāśúṣe vā́ryāṇi púner jyótir yuvatíḥ pū́rva-thā́kaḥ ||

Translation

ఈ ఉషస్సు మళ్లీ తిరిగివచ్చే దివో దుహిత; శుభ్రమైన స్త్రీలాగా మనుష్యులను తన క్రియాశీల సౌందర్యం, కార్యం వైపు ఆకర్షిస్తుంది; అప్సః (జలములు)ను సక్రమంగా చేస్తుంది. దాశుషే (దాతకు) వాంఛనీయ వరాలను విప్పుతూ, ఈ యువతి పూర్వవిధంగా మళ్లీ జ్యోతిని స్థాపిస్తుంది.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एषा: this (she)
• एषा: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) स्त्री.

• प्रतीची: turned toward (us)/western-facing
• प्रतीची: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: प्रतीच् (प्रातिपदिक)

• दुहिता: daughter
• दुहिता: कर्तृ (सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: दुहितृ (प्रातिपदिक)

• दिवः: of heaven/sky
• दिवः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)

• नॄन्: men
• नॄन्: कर्म
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)

• योषा: a young woman
• योषा: कर्तृ (उपमान/उपमेय-सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: योषा (प्रातिपदिक)

• इव: like/as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• भद्रा: auspicious/beautiful
• भद्रा: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)

• नि: down/away (as preverb)
• नि: —
• Type: Indeclinable (Preverb)
• Root: नि

• रिणीते: she sets in motion/causes to flow; she releases
• रिणीते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √री (रीणाति/रिणीते)

• अप्सः: waters
• अप्सः: कर्म
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• व्यूर्ण्वती: unfolding/spreading out
• व्यूर्ण्वती: कर्तृ (सहक्रिया/विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: वि + √वृ (वृणोति) → व्यूर्ण्वत् (वर्तमान-कृदन्त)

• दाशुषे: to the worshipper/giver
• दाशुषे: सम्प्रदान
• Type: Noun (agent, from participle)
• Root: √दाश् (दाशति) → दाशुष् (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• वार्याणि: choice boons/valuable gifts
• वार्याणि: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: वार्य (प्रातिपदिक)

• पुनः: again
• पुनः: —
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः

• ज्योतिः: light
• ज्योतिः: कर्म
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)

• युवतिः: the young woman (Dawn)
• युवतिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: युवति (प्रातिपदिक)

• पूर्वथा: as before/according to former custom
• पूर्वथा: —
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्वथा

• अकः: has come/has moved (has appeared)
• अकः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अञ्च्/√अक् (वैदिक: अक् ‘to move/drive’)