Rig Veda 5.73.7: Mandala 5, Sukta 73, Mantra 7

Sukta 5.73

Devata: Aśvins

Samhita Patha (Devanagari)

उग्रो वां ककुहो ययिः शृण्वे यामेषु संतनिः । यद्वां दंसोभिरश्विनात्रिर्नराववर्तति ॥

Sanskrit recitationRig Veda 5.73.7

Transliteration

ugró vāṃ kakuhó yayíḥ śṛṇvé yā́meṣu saṃ-taníḥ | yád vāṃ daṃsóbhir aśvinā́trir narā́vavártatī ||

Translation

మీ ‘కకుహ’ (శిఖర-నాదం) ఉగ్రంగా ఉంది; మీ ‘యయి’ (త్వరిత గమనం) బలంగా ఉంది; యాత్రల్లో మీ సహాయపు ‘సంతని’ (నిరంతర ప్రవాహం) వినిపిస్తుంది. అత్రి, ఓ అశ్విన నరులారా, మీ ‘దంసోభిః’ (అద్భుత కార్యాల) వల్ల మళ్లీ మళ్లీ మీవైపు ‘ఆవర్తతి’—తిరిగి తిరిగి మొగ్గినప్పుడు—మీరు ఫలప్రదమైన చలనంతో స్పందిస్తారు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उग्रः: mighty, fierce
• उग्रः: Kartā (विशेषण-रूपेण कर्तृपदस्य)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• वाम्: of you two / you two
• वाम्: सम्बन्ध (genitive: ‘of you two’) / Karma (if taken as acc.)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ककुहः: peak, summit; (fig.) chief/crest
• ककुहः: Kartā (मुख्य कर्तृपद)
• Type: Noun
• Root: ककुह (प्रातिपदिक)

• ययिः: the goer, wanderer; swift one
• ययिः: Kartā (ककुहः इत्यस्य सह-सम्बन्धी विशेषण/समनाधिकरण)
• Type: Noun/Adjective
• Root: ययि (प्रातिपदिक; ‘going, moving’)

• शृण्वे: is heard / is listened to
• शृण्वे: Kriyā (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)

• यामेषु: in the courses/ways; in the journeys
• यामेषु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: याम (प्रातिपदिक)

• संतनिः: continuous sound/strain; continuity
• संतनिः: Kartā (शृण्वे इत्यस्य कर्ता; ‘संतनिः’ = ‘सतत-ध्वनिः/सतत-प्रवाहः’ इति भावः)
• Type: Noun
• Root: संतनि (प्रातिपदिक)

• यत्: when/that which
• यत्: सम्बन्ध (यद्-तद् सम्बन्धः)
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वाम्: of you two / you two
• वाम्: सम्बन्ध (genitive: ‘of you two’) / Karma (if taken as acc.)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दंसोभिः: with wondrous powers/deeds
• दंसोभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: दंसस् (प्रातिपदिक; ‘wonder-working power, wondrous deed’)

• अश्विना: O Aśvins (the two horsemen)
• अश्विना: सम्बोधन
• Type: Noun (dual deity name)
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक)

• अत्रिः: Atri (the seer)
• अत्रिः: Kartā
• Type: Proper noun
• Root: अत्रि (प्रातिपदिक; ऋषिनाम)

• नरा: O two men/heroes
• नरा: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)

• अवर्तति: turns/rolls/comes into motion; proceeds
• अवर्तति: Kriyā (उपवाक्य-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु; ‘to turn, roll, proceed’)