Rig Veda 5.73.1: Mandala 5, Sukta 73, Mantra 1
Sukta 5.73
Devata: Aśvins (Nā́satyā)
Samhita Patha (Devanagari)
यदद्य स्थः परावति यदर्वावत्यश्विना । यद्वा पुरू पुरुभुजा यदन्तरिक्ष आ गतम् ॥
Transliteration
yád adyá sthaḥ parāváti yád ārvāváty aśvinā | yád vā purū́ puru-bhujā yád antárikṣa ā́ gatam ||
Translation
హే అశ్వినులారా! ఈ రోజు మీరు ఎక్కడ నిలిచియున్నారో—దూరమైన పరావతిలో గానీ, సమీపమైన అరావతిలో గానీ; లేదా హే పురుభుజా, అనేక చోట్ల గానీ—లేదా అంతరిక్షంలో గానీ—అక్కడినుంచే మా వద్దకు రండి.
Word by Word
यत्whatever / that which
यत्:
Karma (यद्-उपवाक्यस्य विषय/कर्म-रूपेण)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द
अद्यtoday / now
अद्य:
Adhikaraṇa (कालाधिकरणम्)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
स्थःyou two stand / are
स्थः:
(क्रिया) — कर्ता: अश्विना (सम्बोधितौ)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
परावतौin the far region / far away
परावतौ:
Adhikaraṇa (देशाधिकरणम्)
TypeNoun (locative of place) / Adverbial
Rootपरावत् (प्रातिपदिक; ‘दूर’)
यत्whatever / that which
यत्:
Karma (यद्-उपवाक्यस्य विषय/कर्म)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अर्वावतौin the nearer region / in the horse(-abounding) region
अर्वावतौ:
Adhikaraṇa (देशाधिकरणम्)
TypeNoun (locative of place) / Adverbial
Rootअर्वावत् (प्रातिपदिक; ‘अर्वन्/अर्वा’ = घोड़ा/रथ-सम्बन्धः; ‘अर्वावत्’ = घोड़े/रथ वाले, अथवा ‘निकट’ इत्यर्थे स्थानवाचकः)
अश्विनाO Aśvins (you two)
अश्विना:
(सम्बोधन) — कर्तृ-सम्बोधनम्
TypeNoun (vocative) / Proper noun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक; देवता-नाम)
यत्whatever / that which
यत्:
Karma (यद्-उपवाक्यस्य विषय/कर्म)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाor
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
पुरूmany / much
पुरू:
Karma (गन्तव्य/प्राप्तव्य-स्थान/वस्तु-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपुरु (प्रातिपदिक)
पुरुभुजाO many-armed / strong-armed (ones)
पुरुभुजा:
(सम्बोधन) — अश्विनोः विशेषणम्
TypeAdjective (epithet)
Rootपुरुभुज् (प्रातिपदिक; ‘बहु-भुज्’ = many-armed/strong-armed)
यत्whatever / that which
यत्:
Karma (यद्-उपवाक्यस्य विषय/कर्म)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अन्तरिक्षेin the mid-air / atmosphere
अन्तरिक्षे:
Adhikaraṇa (देशाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
आtowards / hither
आ:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
गतम्come / arrived
गतम्:
Karma (यद्-सम्बन्धेन ‘that which has come’)
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
