Rig Veda 5.63.4: Mandala 5, Sukta 63, Mantra 4

Sukta 5.63

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Mitra-Varuṇa (with Parjanya invoked within the verse)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

माया वां मित्रावरुणा दिवि श्रिता सूर्यो ज्योतिश्चरति चित्रमायुधम् । तमभ्रेण वृष्ट्या गूहथो दिवि पर्जन्य द्रप्सा मधुमन्त ईरते ॥

Recitation with translationRig Veda 5.63.4

Transliteration

māyā́ vāṃ mitrāvaruṇā diví śritā́ sū́ryo jyótiś carati citrám ā́yudham | tám abhreṇa vṛṣṭyā́ gūhatho diví párjanya drapsā́ mádhu-manta īrate ||

Translation

హే మిత్ర-వరుణులారా! మీ మాయా (సృష్టిశక్తి) దివిలో స్థాపితమై ఉంది; సూర్యుడు జ్యోతిరూపంగా సంచరిస్తాడు—విచిత్రమైన ఆయుధంలా. మీరు అతనిని అక్కడే మేఘం, వర్షంతో ఆవరించుతారు; అప్పుడు దివిలో పర్జన్యుని మధుమయ బిందువులు ఉప్పొంగి ప్రవహిస్తాయి.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• माया: (divine) māyā, wondrous power
• माया: कर्तृ (वाक्य-कर्तृ/विषय)
• Type: Noun
• Root: माया (प्रातिपदिक; √मा ‘मापने/निर्माणे’ से व्युत्पन्न)

• वाम्: of you two
• वाम्: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मित्रावरुणा: O Mitra and Varuṇa
• मित्रावरुणा: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: मित्र- + वरुण- (देवनाम; द्वन्द्व-समास)

• दिवि: in heaven, in the sky
• दिवि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)

• श्रिता: resting, established
• श्रिता: —
• Type: Participle/Adjective
• Root: √श्रि (श्रयणे) ; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त

• सूर्यः: the Sun
• सूर्यः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• ज्योतिः: light
• ज्योतिः: कर्म
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)

• चरति: moves, goes
• चरति: —
• Type: Verb
• Root: √चर् (गत्यर्थे)

• चित्रम्: bright, wondrous
• चित्रम्: —
• Type: Adjective
• Root: चित्र (प्रातिपदिक)

• आयुधम्: weapon (here: the sun’s radiant implement)
• आयुधम्: कर्म (उपमेय/वस्तु)
• Type: Noun
• Root: आयुध (प्रातिपदिक)

• तम्: him/that (Sun)
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अभ्रेण: with a cloud
• अभ्रेण: करण
• Type: Noun
• Root: अभ्र (प्रातिपदिक)

• वृष्ट्या: with rain
• वृष्ट्या: करण
• Type: Noun
• Root: वृष्टि (प्रातिपदिक)

• गूहथः: you two conceal
• गूहथः: —
• Type: Verb
• Root: √गूह्/√गुह् (गोपने/गूहनार्थे)

• दिवि: in heaven, in the sky
• दिवि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)

• पर्जन्य: O Parjanya (rain-god)
• पर्जन्य: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: पर्जन्य (देवनाम; प्रातिपदिक)

• द्रप्साः: drops
• द्रप्साः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: द्रप्स (प्रातिपदिक)

• मधुमन्तः: honeyed, sweet
• मधुमन्तः: —
• Type: Adjective
• Root: मधुमन्त् (प्रातिपदिक)

• ईरते: are set in motion, rush forth
• ईरते: —
• Type: Verb
• Root: √ईर् (प्रेरणे/गतौ)