Rig Veda 5.62.8: Mandala 5, Sukta 62, Mantra 8

Sukta 5.62

Rishi: Vasiṣṭha (Vasiṣṭha family tradition for Maṇḍala 5; hymn to Mitra-Varuṇa)

Devata: Mitra-Varuṇa (dual deities of Ṛta, harmony and vast law)

Chandas: Triṣṭubh (dominant meter for many Mitra-Varuṇa hymns; this verse fits Triṣṭubh cadence)

Samhita Patha (Devanagari)

हिरण्यरूपमुषसो व्युष्टावयःस्थूणमुदिता सूर्यस्य । आ रोहथो वरुण मित्र गर्तमतश्चक्षाथे अदितिं दितिं च ॥

Recitation with translationRig Veda 5.62.8

Transliteration

híraṇya-rūpam uṣáso ví-uṣṭāv áyaḥ-sthūṇam úd-itā sū́ryasya | ā́ rohatho varuṇa mitra gártam átaś cakṣāthe áditiṃ dítiṃ ca ||

Translation

ఉషస్సు సంపూర్ణ ప్రకాశవిస్ఫోటనంలో, సూర్యుడు ఉదయించినప్పుడు, స్వర్ణరూపమూ బలమయ దృఢస్తంభమూ ప్రత్యక్షమవుతాయి. అప్పుడు, హే వరుణా మిత్రా, మీరు గర్త (దర్శనాసనం) పైకి आरोహిస్తారు; అక్కడి నుండి అదితి (అనంత విస్తృతి) మరియు దితి (విభజన-పరిమితి) రెండింటినీ దర్శిస్తారు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• हिरण्यरूपम्: golden-formed, of golden appearance
• हिरण्यरूपम्: विशेषण (कर्म/कर्तृपदस्य) — उषसः/व्युष्टौ इत्यस्य गुणनिर्देशः
• Type: Adjective
• Root: हिरण्य-रूप (प्रातिपदिक; समास) < रूप

• उषसः: of Dawn
• उषसः: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of Dawn’
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• वि: forth, apart, widely
• वि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग)

• उष्टौ: at the dawning, at daybreak
• उष्टौ: अधिकरण (काल/अवसर) — ‘at the dawning’
• Type: Noun (Vedic) / Kṛdanta-derived
• Root: व्युष् (धातु) → व्युष्ट (कृदन्त) / व्युष्टि (स्त्री) — वैदिक रूप

• अयःस्थूणम्: the iron pillar (post/column)
• अयःस्थूणम्: कर्म/उद्देश्य (उदितासूर्यस्य इत्यनेन सम्बद्धम्) — ‘the iron pillar’
• Type: Noun
• Root: अयस्-स्थूण (प्रातिपदिक; तत्पुरुष-समास) < स्थूण

• उदिता: risen, arisen
• उदिता: विशेषण — सूर्यस्य अवस्थाविशेषः
• Type: Adjective (Kṛdanta)
• Root: उद् + इ (धातु) → उदित (कृदन्त, भूतकृदन्त)

• सूर्यस्य: of the Sun
• सूर्यस्य: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of the Sun’
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• आ: to, toward, up
• आ: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• रोहथः: you two mount/ascend
• रोहथः: क्रिया — कर्ता: वरुण-मित्रौ
• Type: Verb
• Root: रुह् (धातु) — रोहति

• वरुण: O Varuṇa
• वरुण: सम्बोधन
• Type: Noun (Vocative)
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• मित्र: O Mitra
• मित्र: सम्बोधन
• Type: Noun (Vocative)
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• गर्तम्: the seat; car-seat; pit/hollow (as a receptacle)
• गर्तम्: कर्म — ‘mount (onto) the seat/pit’ (आरोहणस्य कर्म)
• Type: Noun
• Root: गर्त (प्रातिपदिक)

• अतः: from there; thereupon
• अतः: अपादान (source/point of view) — ‘from there/thereupon’
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय; तसिल्)

• चक्षाथे: you two have beheld/see
• चक्षाथे: क्रिया — कर्ता: वरुण-मित्रौ
• Type: Verb
• Root: चक्ष् (धातु) — ‘to see, behold’

• अदितिम्: Aditi (the boundless mother-goddess)
• अदितिम्: कर्म — ‘behold Aditi’
• Type: Noun
• Root: अदिति (प्रातिपदिक)

• दितिम्: Diti (a goddess; mother of the Daityas)
• दितिम्: कर्म — ‘and Diti’
• Type: Noun
• Root: दिति (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय (coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)