
Sukta 5.62
Mitra-Varuṇa (dual); with Sūrya as cosmological locus
ఈ సూక్తం మిత్ర–వరుణులను ఋతం (కోస్మిక క్రమం)ను నిలబెట్టే యుగ్మాధిపతులుగా స్తుతిస్తుంది; వారి సార్వభౌమత్వం సూర్యుని గమనంలోను, లోకాల నిర్దోష పరిపాలనలోను అత్యంత స్పష్టంగా దర్శనమిస్తుంది. ఆరాధకుని అఖండ రక్షణతో కాపాడమని, ప్రేరిత బుద్ధిని విస్తరింపజేయమని, తమ న్యాయమయమైన ప్రకాశవంతమైన పాలనచేత విజయం మరియు క్షేమాన్ని ప్రసాదించమని ఈ జంటను ప్రార్థిస్తుంది.
Mantra 1
ऋतेन ऋतमपिहितं ध्रुवं वां सूर्यस्य यत्र विमुचन्त्यश्वान् । दश शता सह तस्थुस्तदेकं देवानां श्रेष्ठं वपुषामपश्यम् ॥
ఋతం (సత్య-నియమం) చేతనే ఋతం స్థాపితమై ఉంది—మీ ఇద్దరికీ అది ధ్రువంగా స్థిరంగా ఉంది—సూర్యుడు తన అశ్వాలను విముక్తం చేసే చోట. అక్కడ పది మరియు వంద కలిసి నిలిచివుంటాయి; దేవతల రూపాలలో ఆ ఏకమే పరమ-శ్రేష్ఠం—ఆ ఏకాన్ని నేను దర్శించాను: క్రమబద్ధమైన ప్రకాశపు పరమ సమన్వయం.
Mantra 2
तत्सु वां मित्रावरुणा महित्वमीर्मा तस्थुषीरहभिर्दुदुह्रे । विश्वाः पिन्वथः स्वसरस्य धेना अनु वामेकः पविरा ववर्त ॥
మిత్రా-వరుణా, ఇదే మీ మహిమ: స్థిరంగా నిలిచిన ప్రవాహాలను దినాలు దోహుతాయి. స్వయంస్రవ స్రోతసు యొక్క సమస్త ధేనువులను మీరు నింపి పోషిస్తారు; మిమ్మల్ని అనుసరించి ఏకైక పవిత్రకం (పవిత్ర) తిరుగుతూ మళ్లీ తిరుగుతుంది—సత్త్వాన్ని ఋతం వైపు పదును పెడుతూ.
Mantra 3
अधारयतं पृथिवीमुत द्यां मित्रराजाना वरुणा महोभिः । वर्धयतमोषधीः पिन्वतं गा अव वृष्टिं सृजतं जीरदानू ॥
రాజ మిత్రా-వరుణా, మీ మహాశక్తులతో మీరు పృథివి మరియు ద్యౌ (ఆకాశం) ను ధారించారు. మీరు ఓషధులను వృద్ధి చేస్తారు, మీరు గావులు/కిరణాలను పుష్టి చేస్తారు; క్రిందికి వర్షాన్ని విడిచిపెడతారు—త్వరగా జీవం ఇచ్చే ప్రవాహాలను కుమ్మరిస్తూ, సత్త్వాన్ని నూతనీకరించేవి.
Mantra 4
आ वामश्वासः सुयुजो वहन्तु यतरश्मय उप यन्त्वर्वाक् । घृतस्य निर्णिगनु वर्तते वामुप सिन्धवः प्रदिवि क्षरन्ति ॥
మీ సుయోజిత అశ్వాలు మిమ్మల్ని ఇక్కడికి మోసుకొనివచ్చుగాక; సన్మార్గపు రశ్ములు మా సమీపానికి, మావైపు ముందుకు వచ్చుగాక. ఘృతస్య (నెయ్యి) యొక్క దీప్తిమయ ఆవరణం మిమ్మల్ని అనుసరిస్తుంది; సమృద్ధి యొక్క సింధవః మిమ్మల్ని లక్ష్యంగా ప్రవహిస్తాయి, ఉన్నత దివిలో ధారలుగా క్షరించుచు.
Mantra 5
अनु श्रुताममतिं वर्धदुर्वीं बर्हिरिव यजुषा रक्षमाणा । नमस्वन्ता धृतदक्षाधि गर्ते मित्रासाथे वरुणेळास्वन्तः ॥
శ్రుత (ప్రకటిత) మతిని అనుసరించి మీరు విశాలమైన బుద్ధిని వృద్ధి చేస్తారు; యజుః విధానంతో దానిని కాపాడుతారు—బర్హిస్ను కాపాడినట్లు. నమస్కారయుక్తులై, ధృత-దక్షులై, గర్తే (ఆసనం) లో మీరు ఆసీనులవుతారు—ఓ మిత్రా, వరుణా—ఇళా-సమేతులై, సత్యపోషక శక్తులతో కూడినవారై.
Mantra 6
अक्रविहस्ता सुकृते परस्पा यं त्रासाथे वरुणेळास्वन्तः । राजाना क्षत्रमहृणीयमाना सहस्रस्थूणं बिभृथः सह द्वौ ॥
అక్రవి-హస్తాః (గాయపరచని చేతులు గలవారు), సుకృతే పరస్పా (అపారమునుండి) రక్షకులు—మీరు ఇద్దరూ అభయాన్ని ప్రసాదిస్తారు, ఓ వరుణా, ఇళా-సమేతులై. రాజులై, మీ క్షత్రంలో అహృణీయమానాః (అపరాధరహితంగా/అక్షోభ్యంగా) నిలిచి, మీరు ఇద్దరూ సహస్ర-స్థూణ (వెయ్యి స్తంభాలు) గల ఆ మహాబలాన్ని ధరిస్తారు—ఋత యొక్క సువ్యవస్థిత పాలన అనే విస్తార నిర్మాణాన్ని.
Mantra 7
हिरण्यनिर्णिगयो अस्य स्थूणा वि भ्राजते दिव्यश्वाजनीव । भद्रे क्षेत्रे निमिता तिल्विले वा सनेम मध्वो अधिगर्त्यस्य ॥
అతని వస్త్రం స్వర్ణదీప్తమై వెలుగుతుంది; లోహమయమైనవి అతని స్తంభాలు—వేగశాలీ అశ్వాల అశ్వశాల వలె అతడు దివిలో ప్రకాశిస్తాడు. శుభక్షేత్రంలో స్థాపితమై, తిల్విల (దృఢాధారం) లో నిమితమై, గర్త్య (ఆసనస్థ) ఆ దేవుని మధుర మధు-రసాన్ని—ఆ మధుర తృప్తిని—మేము పొందుదుముగాక.
Mantra 8
हिरण्यरूपमुषसो व्युष्टावयःस्थूणमुदिता सूर्यस्य । आ रोहथो वरुण मित्र गर्तमतश्चक्षाथे अदितिं दितिं च ॥
ఉషస్సు సంపూర్ణ ప్రకాశవిస్ఫోటనంలో, సూర్యుడు ఉదయించినప్పుడు, స్వర్ణరూపమూ బలమయ దృఢస్తంభమూ ప్రత్యక్షమవుతాయి. అప్పుడు, హే వరుణా మిత్రా, మీరు గర్త (దర్శనాసనం) పైకి आरोహిస్తారు; అక్కడి నుండి అదితి (అనంత విస్తృతి) మరియు దితి (విభజన-పరిమితి) రెండింటినీ దర్శిస్తారు.
Mantra 9
यद्बंहिष्ठं नातिविधे सुदानू अच्छिद्रं शर्म भुवनस्य गोपा । तेन नो मित्रावरुणावविष्टं सिषासन्तो जिगीवांसः स्याम ॥
హే సుదానూ, అత్యంత విశాలమైన, అతిక్రమించలేని ఆశ్రయం—అచ్ఛిద్రం, అఖండం—దాని వల్ల మీరు భువనస్య గోపా (లోకరక్షకులు) అవుతారు; అదే ఆశ్రయంతో, హే మిత్రా-వరుణా, మమ్మల్ని కాపాడండి, తద్వారా మేము నిరంతర సాధనతో జీవనంలో విజేతలమవుదుము.
They are twin Āditya deities who uphold ṛta—cosmic and moral order. Mitra emphasizes harmony and right relationship, while Varuṇa emphasizes moral law, restraint, and oversight.
It points to the daily, dependable solar course as a visible sign of ṛta. The Sun’s orderly movement is presented as operating within Mitra–Varuṇa’s sovereignty and truth.
It asks for protection and a ‘whole, unbroken shelter,’ for widened intelligence guided by sacred order, and for success—so the aspirant may strive onward and live victoriously.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.