Rig Veda 5.44.12: Mandala 5, Sukta 44, Mantra 12

Sukta 5.44

Rishi: Atri Bhauma

Devata: Agni (protector and slayer of inner foes; allied with a gaṇa of powers)

Chandas: Trishtubh

Samhita Patha (Devanagari)

सदापृणो यजतो वि द्विषो वधीद्बाहुवृक्तः श्रुतवित्तर्यो वः सचा । उभा स वरा प्रत्येति भाति च यदीं गणं भजते सुप्रयावभिः ॥

Recitation with translationRig Veda 5.44.12

Transliteration

sadāpṛṇó yajató ví dvíṣo vadhīd bāhú-vṛktaḥ śrutá-vit táryo vaḥ sácā | ubhā́ sá várā práty eti bhā́ti ca yád īṃ gaṇáṃ bhájate suprayā́va-bhiḥ ||

Translation

సదా పరిపూర్ణం చేయువాడు, యజనీయుడు, శత్రు-చలనాలను సంహరిస్తాడు; బాహువులు విస్తరించినవాడై (బాహువృక్తః) ‘శ్రుతవిత్’ (శ్రుతజ్ఞుడు)గా, మీతో కలిసి నడిచే రక్షకుడుగా ఉంటాడు. అతడు రెండు వరాల వైపు వచ్చి ప్రకాశిస్తాడు, సుప్రయావ (సుందర గమనాలు) గల శక్తుల గణంతో తనను పంచుకొనునప్పుడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सदा: always
• सदा: Adhikaraṇa (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (avyaya)

• आपृणः: you filled / satisfied
• आपृणः: Kriyā (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पॄ (पृणाति/आपृणाति)

• यजतः: the worshipful two / O worshipful (dual)
• यजतः: Viśeṣaṇa (सम्बोधन/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यजत (प्रा. √यज्) अथवा यजत् (कृदन्त-विशेषण)

• वि: apart, asunder
• वि: Kriyā-viśeṣaṇa
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• द्विषः: the haters, enemies
• द्विषः: Karma
• Type: Noun
• Root: द्विष् (प्रा. द्विष् ‘शत्रु’)

• वधीः: you struck down, slew
• वधीः: Kriyā (सहक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वध्

• बाहुवृक्तः: with arms cut off / arm-lopping
• बाहुवृक्तः: Kartā (विशेषणसहित)
• Type: Adjective
• Root: बाहु-वृक्त (समास; वृक्त < √वृज्/√वृक् ‘काट्/छेद्’)

• श्रुतवित्तः: famed and wealthy / possessing heard-of wealth
• श्रुतवित्तः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रुत-वित्त (समास; श्रुत < √श्रु, वित्त < √विद्/√विन्द् ‘प्राप्त’)

• अर्यः: the noble one, Arya (patron)
• अर्यः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अर्य (प्रा.)

• वः: of you / for you
• वः: Sampradāna/सम्बन्ध (हित/सम्बन्ध)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• सचा: together, in company
• सचा: Kriyā-viśeṣaṇa
• Type: Indeclinable
• Root: सच (अव्यय)

• उभा: both (things/boons)
• उभा: Karma (द्वयम्)
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: उभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद्

• वराः: boons, choices
• वराः: Karma
• Type: Noun
• Root: वर (प्रा.)

• प्रति: towards, in return
• प्रति: Kriyā-viśeṣaṇa
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/अव्यय)

• एति: goes, comes
• एति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √इ (एति)

• भाति: shines, appears
• भाति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √भा

• च: and
• च: Sambandha (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• यदा: when
• यदा: Adhikaraṇa (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय)

• ईम्: indeed, just (him/it)
• ईम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: ईम् (एन्क्लिटिक-अव्यय/सर्वनामिक)

• गणम्: the troop, host
• गणम्: Karma
• Type: Noun
• Root: गण (प्रा.)

• भजते: shares out, partakes, assigns
• भजते: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √भज्

• सुप्रयावभिः: with good approaches/advances (good means of going/attacking)
• सुप्रयावभिः: Karaṇa
• Type: Noun (instrumental plural) / Adjective used substantively
• Root: सु-प्रयाव (समास; प्रयाव < √या ‘गमन’/‘प्रयाण’)