Rig Veda 5.41.8: Mandala 5, Sukta 41, Mantra 8

Sukta 5.41

Rishi: Atri (Ātreya)

Devata: Vāstoṣpati, Tvaṣṭṛ, Dhiṣaṇā, Vanaspati, Oṣadhis (multi-deity support powers for increase and healing)

Chandas: Trishtubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अभि वो अर्चे पोष्यावतो नॄन्वास्तोष्पतिं त्वष्टारं रराणः । धन्या सजोषा धिषणा नमोभिर्वनस्पतीँरोषधी राय एषे ॥

Recitation with translationRig Veda 5.41.8

Transliteration

abhí vo arce poṣyā́vato nṝ́n vā́stoṣpátiṃ tváṣṭāraṃ rárāṇaḥ | dhányā sajóṣā dhiṣáṇā námobhir vánaspatīṃr óṣadhī rāyá eṣé ||

Translation

మనుష్యులలో పోషణనిచ్చే శక్తులైన మీవైపు—వాస్తోష్పతి, త్వష్టృ—సృష్టి-శక్తిలో ఆనందిస్తూ నేను స్తుతితో ఆహ్వానిస్తున్నాను. మంగళకరమై ఏకమనసుతో, నమస్కారక్రియలతో ధిషణాను; అలాగే అరణ్యాధిపతులైన వనస్పతులను, ఔషధులను—సంపద/పుష్టి (రయి) కొరకు—నేను అన్వేషించి ప్రార్థిస్తున్నాను.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अभि: towards, unto
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• वः: to you / for you
• वः: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• अर्चे: I praise
• अर्चे: —
• Type: Verb
• Root: अर्च्

• पोष्यावतः: nourishing, fostering
• पोष्यावतः: Karma
• Type: Adjective
• Root: पोष्य-वत् (पोष्य < पोष्) / वत्-प्रत्यय

• नॄन्: men, heroes
• नॄन्: Karma
• Type: Noun
• Root: नृ

• वास्तोष्पतिम्: Vāstoṣpati (Lord of the dwelling)
• वास्तोष्पतिम्: Karma
• Type: Noun (deity-epithet)
• Root: वास्तोष्पति (वास्तु/वास्तोष् + पति)

• त्वष्टारम्: Tvaṣṭar (the divine artisan)
• त्वष्टारम्: Karma
• Type: Noun (deity)
• Root: त्वष्टृ

• रराणः: rejoicing, delighting
• रराणः: Kartā
• Type: Participle
• Root: रराण (√रम् ‘to delight’ का परिपूर्ण/वेदिक रूप; PPP/कृदन्त)

• धन्याः: bountiful, auspicious
• धन्याः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: धन्य

• सजोषाः: in concord, united
• सजोषाः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: स-जोṣ (सह + जोष ‘संगत/अनुकूलता’)

• धिषणा: Dhīṣaṇā (inspiration/holy thought; also a goddess)
• धिषणा: Kartā
• Type: Noun (deity/abstraction)
• Root: धिषणा

• नमोभिः: with obeisances
• नमोभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: नमस्

• वनस्पतीन्: lords of the forest, trees
• वनस्पतीन्: Karma
• Type: Noun
• Root: वनस्पति

• ओषधीः: herbs, healing plants
• ओषधीः: Karma
• Type: Noun
• Root: ओषधि

• रायः: of wealth, of riches
• रायः: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: राय्/रयि

• एषे: seeks, strives (for)
• एषे: —
• Type: Verb
• Root: इष्/एष् (वेदिक: √इष् ‘to seek/impel’)