Rig Veda 5.32.5: Mandala 5, Sukta 32, Mantra 5

Sukta 5.32

Rishi: Atri (traditional)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

त्यं चिदस्य क्रतुभिर्निषत्तममर्मणो विददिदस्य मर्म । यदीं सुक्षत्र प्रभृता मदस्य युयुत्सन्तं तमसि हर्म्ये धाः ॥

Recitation with translationRig Veda 5.32.5

Transliteration

tyáṃ cid asya krátubhir níṣattam amármaṇo vidád íd asya márma | yád īṃ sukṣatra prábhṛtā mádasya yúyutsantaṃ támási harmyé dhāḥ ||

Translation

అతనినీ—తన క్రతు (యుక్తి/పథకం) లతో కూర్చున్నవానినీ—ఇంద్రుడు ఆ ‘అభేద్యుడు’ యొక్క మర్మాన్ని, అతని బలహీన బిందువును, కనుగొన్నాడు. అతడు, ఓ సు-క్షత్ర (సుశాసన/శ్రేష్ఠాధిపత్యం), మదంతో ఉప్పొంగి యుద్ధానికి ఉత్సుకుడైనప్పుడు, నీవు అతనిని అంధకారంలో, మూసిన గృహంలో, నిలిపివేశావు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्यम्: him / that one
• त्यम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• चित्: even / indeed
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• अस्य: of him / his
• अस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: इदम्/अयम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• क्रतुभिः: by (his) powers / stratagems
• क्रतुभिः: करण
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक)

• निषत्तमम्: most firmly seated / most entrenched
• निषत्तमम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective (participial superlative)
• Root: नि-षद् (धातु) → निषत्त (कृदन्त-भूतकृदन्त/कृत) + तमप्

• मर्मणः: of the vital spot / of the secret point
• मर्मणः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: मर्मन् (प्रातिपदिक)

• विदत्: he found / he discovered
• विदत्: कर्तृ (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (ज्ञाने)

• इद्: indeed / just
• इद्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इद् (निपात)

• अस्य: of him
• अस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: इदम्/अयम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मर्म: the vital spot / the secret
• मर्म: कर्म
• Type: Noun
• Root: मर्मन् (प्रातिपदिक)

• यत्: when / since / that
• यत्: —
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ईम्: him (enclitic)
• ईम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: ईम् (निपात)

• सुक्षत्र: O well-protecting one / O good ruler
• सुक्षत्र: सम्बोधन
• Type: Adjective (vocative)
• Root: सु-क्षत्र (प्रातिपदिक)

• प्रभृता: brought forth / produced
• प्रभृता: —
• Type: Adjective/Participle
• Root: प्र-भृ (धातु) → प्रभृत (कृदन्त)

• मदस्य: of exhilaration / of intoxication (soma-rapture)
• मदस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: मद (प्रातिपदिक)

• युयुत्सन्तम्: wishing to fight / eager to battle
• युयुत्सन्तम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Participle (desiderative present)
• Root: युध् (सम्प्रहारे) → युयुत्स (इच्छार्थक-देशिदेरिवेटिव) + शतृ

• तम्: him
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तमसि: in darkness
• तमसि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)

• हर्म्ये: in the house / in the mansion
• हर्म्ये: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: हर्म्य (प्रातिपदिक)

• धाः: put! / place!
• धाः: कर्तृ (आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: धा (धारणे/स्थापने)