Rig Veda 5.15.5: Mandala 5, Sukta 15, Mantra 5

Sukta 5.15

Rishi: Atri (traditional association for many RV 5 hymns; this verse explicitly references Atri, supporting Atrid authorship at the collection level)

Devata: Agni

Samhita Patha (Devanagari)

वाजो नु ते शवसस्पात्वन्तमुरुं दोघं धरुणं देव रायः । पदं न तायुर्गुहा दधानो महो राये चितयन्नत्रिमस्पः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 5.15.5

Transliteration

vā́jo nú te śávasaḥ pā́tv ántam urúṃ dógghaṃ dharúṇaṃ deva rāyáḥ | padáṃ ná tāyúr guhā́ dádhāno mahó rāyé citáyan átrim aspaḥ ||

Translation

హే దేవా! నీ శక్తి యొక్క పరిపూర్ణత దూరమైన సరిహద్దును కాపాడుగాక. నీ దివ్య రాయ యొక్క దోహనం విశాలం; దాని ఆధారం దృఢం. రహస్యస్థలంలో అడుగుజాడను దాచే ప్రయాణికుడిలా, నీవు గుహలో పాదాన్ని స్థాపిస్తావు; మహత్తర రాయను జాగృతం చేసి, అత్రిని అంధకార మరుగునుండి అవతలికి దాటిస్తావు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वाजः: prize; strength; (victorious) might
• वाजः: कर्तृ (स्तुत्य-विषयः)
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)

• नु: now; indeed
• नु: —
• Type: Indeclinable
• Root: नु (निपात)

• ते: of you; your
• ते: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शवसः: of might; of power
• शवसः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: शवस् (प्रातिपदिक)

• पात्वन्तम्: possessing protection/guardianship; protective
• पात्वन्तम्: कर्म (विशेष्य-रूपेण ‘वाजम्’ प्रति)
• Type: Adjective
• Root: पात्वन्त् (प्रातिपदिक; -वत् प्रत्यय)

• उरुम्: wide; vast
• उरुम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: उरु (प्रातिपदिक)

• दोग्धम्: yielding; milking forth; bestowing
• दोग्धम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: दोग्धृ/दोग्ध (कृदन्त; √दुह्)

• धरुणम्: support; firm foundation
• धरुणम्: कर्म (विशेषण/अप्पोजिशन)
• Type: Noun/Adjective
• Root: धरुण (प्रातिपदिक; √धृ-सम्बन्ध)

• देव: O god
• देव: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• रायः: of wealth; of bounty
• रायः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: राय्/रायि (प्रातिपदिक)

• पदम्: footstep; track; place
• पदम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)

• न: like; as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (उपमा-निपात)

• तायुः: thief; robber
• तायुः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: तायु (प्रातिपदिक)

• गुहा: in concealment; secretly; hiding-place
• गुहा: अधिकरण (स्थान/गुप्त-भाव)
• Type: Noun/Adverbial (locative sense)
• Root: गुहा (प्रातिपदिक)

• दधानः: placing; holding; keeping
• दधानः: कर्तृ (तायुः-विशेषणम्)
• Type: Verb-participle
• Root: √धा (धातु) / दधत् (वर्तमान कृदन्त)

• महः: great; greatness
• महः: कर्म/विशेष्य (स्तुत्य-विषयः)
• Type: Adjective/Noun
• Root: महत्/महस् (प्रातिपदिक)

• राये: for wealth; for bounty
• राये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: राय्/रायि (प्रातिपदिक)

• चितयन्: observing; considering; aiming at
• चितयन्: कर्तृ (अस्पः-विशेषणम्)
• Type: Verb-participle
• Root: √चित् (धातु; ‘to perceive/notice/think’)

• अत्रिम्: Atri (the seer)
• अत्रिम्: कर्म
• Type: Proper Noun
• Root: अत्रि (प्रातिपदिक; ऋषि-नाम)

• अस्पः: the steed; horse
• अस्पः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अस्प (प्रातिपदिक; ‘steed/horse’)