Rig Veda 5.1.6: Mandala 5, Sukta 1, Mantra 6

Sukta 5.1

Rishi: Vasiṣṭha (traditional attribution for RV 5.1)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

अग्निर्होता न्यसीदद्यजीयानुपस्थे मातुः सुरभा उ लोके । युवा कविः पुरुनिष्ठ ऋतावा धर्ता कृष्टीनामुत मध्य इद्धः ॥

Recitation with translationRig Veda 5.1.6

Transliteration

agnír hótā ny àsīdad yajī́yān upásthe mātúḥ surabhā́ u loké | yúvā kavíḥ puruniṣṭhá ṛtā́vā dhartā́ kṛṣṭīnā́m utá mádhya iddháḥ ||

Translation

అగ్ని—హోతా—అత్యంత యజ్ఞయోగ్యుడై, తల్లి (పృథివి) యొక్క సువాసనభరిత ఒడిలో, ఆమె లోకంలో ఆసీనుడయ్యాడు. యువకుడు, కవి-ఋషి, అనేక ఆసనాలలో దృఢంగా స్థితుడై, ఋత (Ṛta) యొక్క ధారకుడు, ప్రజల ఆధారుడు—మధ్యలో ప్రజ్వలితుడై ప్రకాశిస్తున్నాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अग्निः: Agni
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• होता: the Hotṛ-priest, invoker
• होता: कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Noun (agent)
• Root: हु (धातु) → होतृ- (कृदन्त, तृच्)

• नि: down, in (as preverb)
• नि: —
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग/अव्यय)

• असीदत्: sat down, took seat
• असीदत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सद् (धातु) + नि

• अद्य: today, now
• अद्य: कालाधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)

• अजीयान्: more victorious, better at winning
• अजीयान्: कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अजि- (प्रातिपदिक) → अजीयस्- (तुलनात्मक)

• उपस्थे: in the lap, on the seat
• उपस्थे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: उपस्थ- (प्रातिपदिक)

• मातुः: of the mother
• मातुः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: मातृ- (प्रातिपदिक)

• सुरभाः: fragrant, sweet-smelling
• सुरभाः: कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सुरभि- (प्रातिपदिक)

• उ: indeed, and
• उ: —
• Type: Indeclinable
• Root: उ (निपात)

• लोके: in the world/realm
• लोके: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: लोक- (प्रातिपदिक)

• युवा: young
• युवा: कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: युवन्- (प्रातिपदिक)

• कविः: seer, poet
• कविः: कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Noun
• Root: कवि- (प्रातिपदिक)

• पुरुनिष्ठः: firm in many (places/ways), much-established
• पुरुनिष्ठः: कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: पुरु- + निष्ठ- (प्रातिपदिक; समासः)

• ऋतावा: possessing ṛta, truthful/ordered
• ऋतावा: कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: ऋतावन्- (प्रातिपदिक)

• धर्ता: supporter, sustainer
• धर्ता: कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Noun (agent)
• Root: धृ (धातु) → धर्तृ- (कृदन्त, तृच्)

• कृष्टीनाम्: of the peoples
• कृष्टीनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: कृष्टि- (प्रातिपदिक)

• उत: and also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• मध्ये: in the middle
• मध्ये: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: मध्य- (प्रातिपदिक)

• इद्धः: kindled, inflamed
• इद्धः: कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Participle/Adjective
• Root: इन्ध् (धातु) → इद्ध- (कृदन्त, क्त)