Rig Veda 4.50.2: Mandala 4, Sukta 50, Mantra 2

Sukta 4.50

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional for Mandala 4; hymn 4.50 addressed to Bṛhaspati)

Devata: Bṛhaspati

Chandas: Tr̥ṣṭubh (likely; confirmable from full hymn prosody)

Samhita Patha (Devanagari)

धुनेतयः सुप्रकेतं मदन्तो बृहस्पते अभि ये नस्ततस्रे । पृषन्तं सृप्रमदब्धमूर्वं बृहस्पते रक्षतादस्य योनिम् ॥

Recitation with translationRig Veda 4.50.2

Transliteration

dhunétayaḥ supraketáṁ mádanto bṛ́haspate abhí yé nas tatasré | pṛ́ṣantaṁ sṛprám adábhtham ūrváṁ bṛ́haspate rákṣatād asyá yónim ||

Translation

హే బృహస్పతే! కంపింపజేసే దాడిచేయువారు, మత్తుగా ఉల్లసిస్తూ, ‘సుప్రకేత’ (సుసంచాలిత/సువ్యవస్థిత ప్రకాశం)కు విరోధంగా మా మీదికి దూసుకొస్తున్నారు—వారినుండి నీవు మమ్మల్ని రక్షించు. హే బృహస్పతే! ఈ దృఢమైన, అచ్యుతమైన, విశాలమైన ఆధారాన్ని కాపాడు; అలాగే దీని ‘యోని’—రచనాస్థానం/గర్భం—నూ కాపాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• धुनेतयः: shakers, impellers (i.e., the stirring ones)
• धुनेतयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: धुनेति- (प्रातिपदिक; धुन्/धू ‘कम्पने/धुनने’ धातु से)

• सुप्रकेतम्: the well-renowned / of good insight (one)
• सुप्रकेतम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: सुप्रकेत- (सु- + प्रकेत ‘प्रख्यात/प्रज्ञा/प्रकाश’)

• मदन्तः: rejoicing, exulting
• मदन्तः: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: मद् (धातु) ‘हर्षे/मदे’

• बृहस्पते: O Bṛhaspati
• बृहस्पते: सम्बोधन
• Type: Noun (Vocative)
• Root: बृहस्पति- (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, upon
• अभि: (क्रियाविशेषण/उपसर्ग)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• ये: who (those who)
• ये: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: of us, our
• नः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्- (सर्वनाम)

• ततस्रे: has rushed/has streamed (towards)
• ततस्रे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: तस्र्/तृस् (धातु; ‘द्रवणे/सरणे’—Vedic)

• पृषन्तम्: speckled, dappled
• पृषन्तम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: पृषन्त- (प्रातिपदिक; ‘चित्त्र/बिन्दुवत्-रङ्गयुक्त’)

• सृप्रम्: sharp-jawed / fierce
• सृप्रम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: सृप्र- (प्रातिपदिक; ‘तीक्ष्ण/प्रखर/दंष्ट्रा-युक्त’—Vedic epithet)

• अदब्धम्: unharmed, unbeguiled, inviolable
• अदब्धम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: अदब्ध- (a- + दब्ध ‘धातु दभ्/दम्भ् ‘हिंसने/छलने’ से; ‘अपराजित/अवञ्चित’)

• ऊर्वम्: the thigh; (also) the strong support/haunch
• ऊर्वम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: ऊर्व- (प्रातिपदिक)

• बृहस्पते: O Bṛhaspati
• बृहस्पते: सम्बोधन
• Type: Noun (Vocative)
• Root: बृहस्पति- (प्रातिपदिक)

• रक्षतात्: let (him) protect
• रक्षतात्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: रक्ष् (धातु) ‘पालने/रक्षणे’

• अस्य: of this (one), his
• अस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम्- (सर्वनाम)

• योनिम्: womb; source; resting-place
• योनिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: योनि- (प्रातिपदिक)