Rig Veda 4.16.3: Mandala 4, Sukta 16, Mantra 3

Sukta 4.16

Devata: Indra

Samhita Patha (Devanagari)

कविर्न निण्यं विदथानि साधन्वृषा यत्सेकं विपिपानो अर्चात् । दिव इत्था जीजनत्सप्त कारूनह्ना चिच्चक्रुर्वयुना गृणन्तः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 4.16.3

Transliteration

kavír na niṇyáṃ vidáthāni sā́dhan vṛ́ṣā yát sékaṃ vipipānó árcāt | divá itthā́ jī́janat saptá kārū́n áhnā cit cakruḥ vayunā́ gṛṇántaḥ ||

Translation

కవివలె, గూఢమైన నిన్యం (అంతర్నిహిత రహస్యం) తెలిసి, విదథానీ (యజ్ఞ-సత్రాలు/జ్ఞాన-సమావేశాలు) సాధించాడు; వృషభుడు (బలవంతుడు) ఆ సేకం (ప్రవాహం) త్రాగి, అర్చా (స్తుతి) పాడాడు. ఈ విధంగా దివ్ (స్వర్గం) నుండి అతడు ఏడు కారు (కవి-ఋషులు) జన్మింపజేశాడు; వారు ఒక్క రోజులోనే, గృణంతః (స్తుతిస్తూ), వయునా (వివేకయుక్త కార్య-ఉపాయం) యొక్క కర్మాలను నిర్మించారు।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• कविः: the sage/poet (seer)
• कविः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• न: like/as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• निन्यम्: the hidden/secret (thing)
• निन्यम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: निन्य (प्रातिपदिक; √नी ‘to lead’ से ‘अन्तर्नीत/गूढ’ अर्थ)

• विदथानि: ritual assemblies/ceremonial distributions
• विदथानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: विदथ (प्रातिपदिक)

• साधन्: accomplishes/achieves
• साधन्: —
• Type: Verb
• Root: √साध् (धातु; ‘to accomplish, make succeed’)

• वृषा: the bull (i.e., the mighty one)
• वृषा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वृषन्/वृष (प्रातिपदिक)

• यत्: which/that (what)
• यत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सेकम्: a pouring/sprinkling; libation
• सेकम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सेक (प्रातिपदिक; √सिच् ‘to pour, sprinkle’)

• विपिपानः: drinking deeply; having drunk (abundantly)
• विपिपानः: कर्तृ
• Type: Participle
• Root: √पा (धातु; ‘to drink’) + वि- (उपसर्ग), क्त्वा-न/शानच्-प्रत्यय (वर्तमान कृदन्त)

• अर्चात्: praised/sang
• अर्चात्: —
• Type: Verb
• Root: √अर्च् (धातु; ‘to praise, sing’)

• दिवः: of heaven/of the sky
• दिवः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)

• इत्था: thus/in this manner
• इत्था: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत्था (अव्यय)

• जीजनत्: begetting/bringing forth
• जीजनत्: कर्तृ
• Type: Participle
• Root: √जन् (धातु; ‘to beget, produce’) (गहन/इंटेन्सिव/रेडुप्लिकेटेड स्टेम जीजन-)

• सप्त: seven
• सप्त: —
• Type: Numeral
• Root: सप्त (संख्या)

• कारून्: singers/poets (artisan-bards)
• कारून्: कर्म
• Type: Noun
• Root: कारु (प्रातिपदिक)

• अह्ना: by day/with the day
• अह्ना: करण
• Type: Noun
• Root: अहन् (प्रातिपदिक)

• चित्: indeed/even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• चक्रुः: they have done/made
• चक्रुः: —
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु; ‘to do, make’)

• वयुना: by skill/insight; by (ritual) art
• वयुना: करण
• Type: Noun
• Root: वयुन (प्रातिपदिक)

• गृणन्तः: praising/singing
• गृणन्तः: कर्तृ
• Type: Participle
• Root: √गृ (धातु; ‘to sing, praise’) + शतृ (वर्तमान कृदन्त)