Rig Veda 4.12.1: Mandala 4, Sukta 12, Mantra 1

Sukta 4.12

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Agni (Jātavedas)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

यस्त्वामग्न इनधते यतस्रुक्त्रिस्ते अन्नं कृणवत्सस्मिन्नहन् । स सु द्युम्नैरभ्यस्तु प्रसक्षत्तव क्रत्वा जातवेदश्चिकित्वान् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 4.12.1

Transliteration

yás tvām agne inádhate yatásruk trís te ánnaṃ kṛṇávát sásmin áhan | sá sú dyumnáir abhy àstu prasákṣat táva kratvā jātavedas cikitvā́n ||

Translation

అగ్నీ! యతస్రుక్ (క్రమబద్ధమైన స్రుక్/అర్పణ చెంచా) తో నిన్ను ప్రజ్వలింపజేసి, అదే దినంలో మూడుసార్లు నీకు అన్నం (ఆహుతి) సమర్పించేవాడు—నీ ద్యుమ్న (ప్రకాశమయ వరాలు) చేత ఆవరింపబడుగాక; నీ క్రతు (కార్యసాధక సంకల్ప-శక్తి) చేత బలంగా విజయం పొందుగాక; హే జాతవేదస్, హే చికిత్వాన్ (సచేతన జ్ఞాత)!

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• इनधते: kindles, enkindles
• इनधते: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इन्ध् (धातु)

• यत्: that which
• यत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्रुक्: the ladle
• स्रुक्: Kartā
• Type: Noun
• Root: स्रुक् (प्रातिपदिक)

• त्रिः: thrice
• त्रिः: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: त्रिः (अव्यय)

• ते: of you, your
• ते: (सम्बन्ध)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अन्नम्: food, offering
• अन्नम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अन्न (प्रातिपदिक)

• कृणवत्: made, prepared
• कृणवत्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• सस्मिन्: in that
• सस्मिन्: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + स्मिन्

• अहन्: day
• अहन्: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: अहन् (प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सु: indeed, well
• सु: (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: सु (निपात/अव्यय)

• द्यु॒म्नैः: with splendors, with glories
• द्यु॒म्नैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: द्यु॒म्न (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, over
• अभि: (उपसर्ग)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• अस्तु: let him be
• अस्तु: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• प्रसक्षत्: prevailed, became mighty
• प्रसक्षत्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सह्/सक्ष् (धातु; ‘to be strong/prevail’) + प्र

• तव: of you, your
• तव: (सम्बन्ध)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• क्रत्वा: by (your) resolve/power
• क्रत्वा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक)

• जातवेदः: O Jātavedas (Agni)
• जातवेदः: (सम्बोधन)
• Type: Noun (epithet)
• Root: जातवेदस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि)

• चिकित्वान्: wise, discerning
• चिकित्वान्: (विशेषणम्—सः)
• Type: Adjective (participial)
• Root: चित् (धातु) → क्त्वान्-प्रत्यय (परिपूर्ण/ज्ञात)