Rig Veda 3.55.11: Mandala 3, Sukta 55, Mantra 11

Sukta 3.55

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)

Devata: Paired cosmic powers (often Night & Dawn) under the One sovereignty

Chandas: Triṣṭubh (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

नाना चक्राते यम्या वपूंषि तयोरन्यद्रोचते कृष्णमन्यत् । श्यावी च यदरुषी च स्वसारौ महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

Recitation with translationRig Veda 3.55.11

Transliteration

nā́nā cakrāte yamyā́ vapū́ṃṣi táyor anyád rócate kṛ́ṣṇam anyát | śyā́vī ca yád áruṣī ca svásārau mahád devānām asura-tvám ékam ||

Translation

సహోదరీలైన ఇద్దరు నానావిధ రూపాలను సృష్టిస్తారు; వారిలో ఒకటి ప్రకాశిస్తుంది, మరొకటి కృష్ణం (అంధకారం). శ్యావీ మరియు అరుషీ—ఆ సోదరీలు—ప్రకటిస్తారు: దేవుల యొక్క ఒకటే మహత్తర అసురత్వం (ప్రభుత్వం).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• नाना: variously; in different ways
• नाना: विशेषण-भाव (क्रियाविशेषणम्) — क्रियायाः प्रकारः
• Type: Indeclinable
• Root: नाना (अव्यय-प्रातिपदिक) < PIE *nānā ‘variously’

• चक्राते: the two have made/formed
• चक्राते: क्रिया (कर्तृ-सम्बन्धः) — ‘they two made/formed’
• Type: Verb
• Root: √कृ (करोति) — वैदिक-परस्मै/आत्मनेपद-रूपभेदः

• यम्या: belonging to Yama/Yamī; twin-related
• यम्या: विशेषणम् (कर्म-विशेषणम्) — वपूंषि इत्यस्य
• Type: Adjective
• Root: यम्य (प्रातिपदिक) < यम (यम-सम्बन्धि) — वैदिके ‘यम-यमी’ युगल-सूचकः

• वपूंषि: forms; bodies; appearances
• वपूंषि: कर्म (चक्राते इत्यस्य) — ‘forms/bodies’
• Type: Noun
• Root: वपुस् (प्रातिपदिक)

• तयोः: of the two
• तयोः: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of the two’
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अन्यत्: one (of them)
• अन्यत्: कर्तृ (रोचते इत्यस्य) — ‘the one (thing/form)’
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)

• रोचते: shines; is bright
• रोचते: क्रिया — ‘shines/appears bright’
• Type: Verb
• Root: √रुच् (रोचते)

• कृष्णम्: black; dark
• कृष्णम्: विशेषणम् — ‘black/dark’
• Type: Adjective
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)

• अन्यत्: the other
• अन्यत्: कर्तृ (रोचते इत्यस्य, अध्याहृतम्) — ‘the other (thing/form)’
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)

• श्यावी: dark-grey; dusky
• श्यावी: विशेषणम् — ‘dark/greyish’
• Type: Adjective
• Root: श्याव (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: सम्बन्ध/समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• यत्: when/that which
• यत्: सम्बन्धक (यद्-तद्-सम्बन्धः) — वाक्य-प्रवर्तकः
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• अरुषी: ruddy; bright; tawny
• अरुषी: विशेषणम् — ‘ruddy/bright’
• Type: Adjective
• Root: अरुष (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: सम्बन्ध/समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• स्वसारौ: two sisters
• स्वसारौ: कर्तृ (अध्याहृत-अस्ति/भवतः) — ‘the two sisters’
• Type: Noun
• Root: स्वसृ (प्रातिपदिक)

• महत्: great
• महत्: विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of the gods’
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• असुरत्वम्: asura-hood; lordly power; sovereignty
• असुरत्वम्: कर्तृ/विधेय (अस्ति/भवति अध्याहृतम्) — ‘(is) the asura-hood/sovereign power’
• Type: Noun (abstract)
• Root: असुरत्व (प्रातिपदिक) < असुर + -त्व

• एकम्: one; single
• एकम्: विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)