Rig Veda 3.44.3: Mandala 3, Sukta 44, Mantra 3

Sukta 3.44

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Indra

Chandas: Gāyatrī (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

द्यामिन्द्रो हरिधायसं पृथिवीं हरिवर्पसम् । अधारयद्धरितोर्भूरि भोजनं ययोरन्तर्हरिश्चरत् ॥

Recitation with translationRig Veda 3.44.3

Transliteration

dyā́m índro háridhāyasaṃ pṛthivī́ṃ hárivarpsam | ádhārayad háritor bhū́ri bhójanaṃ yáyor antár háriś cárat ||

Translation

ఇంద్రుడు ద్యావును హరిధాయస (హరిత-దీప్తి యుక్తం)గా, పృథివిని హరివర్పస (హరిత-రూపసమృద్ధం)గా ధారించాడు. ఆపై ఆ రెండు హరిత శక్తులకు విస్తారమైన భోజనం/పోషణాన్ని స్థాపించాడు—వాటి మధ్య హరిశ్ (దీప్త శక్తి) సంచరిస్తూ కార్యం చేస్తుంది।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• द्याम्: heaven (as object)
• द्याम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक) / दिव् (प्रकाशे)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• हरिधायसम्: having tawny/greenish ‘dhāyas’ (i.e., possessing tawny strength/impulse)
• हरिधायसम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: हरि-धायस (प्रातिपदिक; हरि + धायस)

• पृथिवीम्: earth (as object)
• पृथिवीम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• हरिवर्पसम्: of tawny/bright appearance
• हरिवर्पसम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: हरि-वर्पस् (प्रातिपदिक; हरि + वर्पस्)

• अधारयत्: he upheld / supported
• अधारयत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धृ (धारणे)

• हरितोः: of the two tawny (mares/steeds)
• हरितोः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: हरित् (प्रातिपदिक)

• भूरि: much, abundant
• भूरि: विशेषण (परिमाण)
• Type: Indeclinable
• Root: भूरि (अव्यय/प्रातिपदिक)

• भोजनम्: nourishment, food, enjoyment
• भोजनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: भोजन (प्रातिपदिक; √भुज्/भुज् ‘to enjoy/partake’ से भाव/कर्मनाम)

• ययोः: of which two
• ययोः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अन्तः: within, in between
• अन्तः: अधिकरण (स्थान)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तर् (अव्यय)

• हरिः: the tawny one (steed)
• हरिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)

• चरत्: moving, roaming
• चरत्: कर्तृ (कृदन्तेन)
• Type: Verb
• Root: चर् (गत्यर्थे)