Rig Veda 3.26.6: Mandala 3, Sukta 26, Mantra 6

Sukta 3.26

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for Maṇḍala 3; hymn-level attribution for 3.26)

Devata: Agni and the Maruts (paired powers: Agni’s radiance + Maruts’ strength)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

व्रातंव्रातं गणंगणं सुशस्तिभिरग्नेर्भामं मरुतामोज ईमहे । पृषदश्वासो अनवभ्रराधसो गन्तारो यज्ञं विदथेषु धीराः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 3.26.6

Transliteration

vrātáṁ-vrātaṁ gaṇáṁ-gaṇaṁ suśastíbhir agnér bhā́maṁ marútām ója īmahe | pṛ́ṣadaśvāsō anavabhrárādhaso gántāro yajñáṁ vidátheṣu dhī́rāḥ ||

Translation

వ్రాతం తరువాత వ్రాతం, గణం తరువాత గణం—స్పష్టమైన, యథార్థమైన సుశస్తులతో—అగ్నியின் ప్రకాశమయ భామం (దీప్తి)ను, మరుతుల ఓజస్సు (బలం)ను మేము కోరుతున్నాం. చిత్తర గుర్రాలవారు, మేఘావరణం లేని దానసంపద కలవారు, వారు విధథాలలో (సభల్లో) యజ్ఞానికి వస్తారు—ధీరులు, వివేకగతితో కూడినవారు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• व्रातं: troop, band
• व्रातं: कर्म (ईमहे इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: व्रात (प्रातिपदिक) < √व्रज्/वृत् (समूह/व्रत-भाव) (निरुक्त-परम्परा)

• व्रातम्: troop (again)
• व्रातम्: कर्म (पुनरुक्त्या—‘troop after troop’)
• Type: Noun
• Root: व्रात (प्रातिपदिक)

• गणं: company, host
• गणं: कर्म (ईमहे)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)

• गणम्: host (again)
• गणम्: कर्म (पुनरुक्त्या—‘host after host’)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)

• सुशस्तिभिः: with good praises
• सुशस्तिभिः: करण (स्तुत्युपायः)
• Type: Noun
• Root: सु-शस्ति (प्रातिपदिक; सु + शस्ति ‘praise, laudation’)

• अग्नेः: of Agni
• अग्नेः: सम्बन्ध (भाम्नः)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• भामम्: splendour, brilliance
• भामम्: कर्म (ईमहे)
• Type: Noun
• Root: भाम (प्रातिपदिक; ‘splendour, radiance, might’)

• मरुताम्: of the Maruts
• मरुताम्: सम्बन्ध (ओजसः)
• Type: Noun
• Root: मरुत् (प्रातिपदिक)

• ओजः: strength, vigor
• ओजः: कर्म (ईमहे)
• Type: Noun
• Root: ओजस् (प्रातिपदिक)

• ईमहे: we seek, we invoke
• ईमहे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √यम् (आत्मनेपद; छान्दस-प्रयोगः ‘ईमहे’ = ‘यामहे/ईमहे’)

• पृषदश्वासः: having dappled horses
• पृषदश्वासः: कर्तृ (गन्तारः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (used as noun)
• Root: पृषद्-अश्व (बहुव्रीहि-समास; ‘speckled/variegated horses’)

• अनवभ्रराधसः: whose bounty does not fail / unimpeded in giving
• अनवभ्रराधसः: कर्तृ (गन्तारः—विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अन-अपभ्र-राधस् (समास; राधस् ‘gift/aid, bounty’; नञ्-पूर्वकः)

• गन्तारः: goers, comers
• गन्तारः: कर्तृ
• Type: Noun (agent)
• Root: √गम् (कृदन्त: गन्तृ ‘goer, comer’)

• यज्ञम्: sacrifice, rite
• यज्ञम्: कर्म (गन्तारः—‘to the sacrifice’)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• विदथेषु: in the assemblies/rites
• विदथेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: विदथ (प्रातिपदिक; ‘assembly, distribution, ritual gathering’)

• धीराः: wise, inspired
• धीराः: कर्तृ (गन्तारः—विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: धीरा (प्रातिपदिक; ‘wise, steadfast’)