Rig Veda 3.19.1: Mandala 3, Sukta 19, Mantra 1

Sukta 3.19

Devata: Agni

Samhita Patha (Devanagari)

अग्निं होतारं प्र वृणे मियेधे गृत्सं कविं विश्वविदममूरम् । स नो यक्षद्देवताता यजीयान्राये वाजाय वनते मघानि ॥

Transliteration

agníṃ hótāraṃ prá vṛṇe miyédhe gṛ́tsaṃ kavíṃ viśvavíd amū́ram | sá no yakṣad devátātā yajī́yān rāyé vā́jāya vanate maghā́ni ||

Translation

యజ్ఞసంగమంలో నేను అగ్నిని హోతాగా వరిస్తాను—ప్రేరిత కవి, సర్వవిద్, అమూరుడు. ఆయన మా కోసం యజనం చేసి, దేవతాతత్త్వాన్ని అంతరంలో స్థాపించుగాక; యజనీయులలో అత్యుత్తముడై, మా కోసం రయి మరియు వాజం (సంపద, సాధన-శక్తులు) సంపాదించుగాక; మఘం (దాన-సమృద్ధి) గెలుచుగాక.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अग्निम्: Agni (as object)
• अग्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• होतारम्: the Hotṛ-priest (invoker)
• होतारम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: होतृ- (प्रातिपदिक; √हु ‘यज्/आहुति-करणे’ से)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• वृणे: I choose
• वृणे: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: √वृ (वृञ्) ‘वरणे/चयन’

• मियेधे: bountiful, reward-giving
• मियेधे: —
• Type: Adjective
• Root: मियेध- (प्रातिपदिक; वैदिक विशेषण)

• गृत्सम्: wise, shrewd
• गृत्सम्: —
• Type: Adjective
• Root: गृत्स- (प्रातिपदिक)

• कविम्: seer, poet
• कविम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: कवि- (प्रातिपदिक)

• विश्वविदम्: all-knowing
• विश्वविदम्: —
• Type: Adjective
• Root: विश्व-विद् (समास; √विद् ‘ज्ञाने’)

• अमूरम्: unfailing, not foolish
• अमूरम्: —
• Type: Adjective
• Root: अमूर- (प्रातिपदिक; न-प्रत्यय/अ-निषेध)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: to us, for us
• नः: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• यक्षत्: may he worship/offer
• यक्षत्: —
• Type: Verb
• Root: √यज् ‘देवपूजासंगतिकरणदानेषु’ (वैदिक: यक्ष्-आदेश)

• देवताता: with/through the host of gods, divine powers
• देवताता: करण
• Type: Noun
• Root: देवता- (प्रातिपदिक) + -ता (भाव/समूह); वैदिक रूप ‘देवताता’

• यजीयान्: more worthy of worship
• यजीयान्: —
• Type: Adjective
• Root: यजीयस्- (तुलनात्मक/अतिशय; √यज् से)

• राये: for wealth
• राये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: राय्/रायि- (प्रातिपदिक)

• वाजाय: for prize/strength
• वाजाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: वाज- (प्रातिपदिक)

• वनते: wins, obtains
• वनते: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: √वन् ‘लाभे/प्राप्तौ’

• मघानि: gifts, bounties
• मघानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: मघ- (प्रातिपदिक; ‘दान/उपहार’)