Rig Veda 3.10.4 — Mandala 3, Sukta 10, Mantra 4

Sukta 3.10

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3.10)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 3.10; requires full-sūkta metrical confirmation)

Samhita Patha (Devanagari)

स केतुरध्वराणामग्निर्देवेभिरा गमत् । अञ्जानः सप्त होतृभिर्हविष्मते ॥

Transliteration

sa ketúr adhvarā́ṇām agnír devébhiḥ ā́ gàmat | añjānás saptá hotṛ́bhir haviṣ́mate ||

Translation

అధ్వరాల కేతువైన అగ్ని, దేవులతో కలిసి ఇక్కడికి రాగాక. మార్గాలను తెలిసినవాడై, ఏడు హోతృ-శక్తులతో హవిష్మాన్‌ (హవిస్ అర్పించేవాడు) వద్దకు చేరుగాక.

Word by Word

• सः: he (that one)
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• केतुः: banner; sign; radiant mark
• केतुः: कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्) / विधेय-नाम
• Type: Noun
• Root: केतु (प्रातिपदिक)

• अध्वराणाम्: of the sacrifices (rituals)
• अध्वराणाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अध्वर (प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni (fire-god)
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• देवेभिः: with the gods
• देवेभिः: सह/साकं (सहकारकः) / करण (साधन-भावे)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• आ: towards; hither
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• अगमत्: came; went (hither)
• अगमत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)

• अञ्जानः: anointing; making bright; manifesting
• अञ्जानः: कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: अञ्ज् (धातु) → अञ्जान (वर्तमान-कृदन्त, शतृ)

• सप्त: seven
• सप्त: — (होतृभिः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Numeral
• Root: सप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)

• होतृभिः: with the (seven) Hotṛ-priests
• होतृभिः: करण / सहकारकः
• Type: Noun
• Root: होतृ (प्रातिपदिक)

• हविष्मते: to the one possessing oblation; to the offerer
• हविष्मते: सम्प्रदान
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: हविष्मत् (प्रातिपदिक; हविस् + मतुप्)