Opening the text

Sukta 10.96
Not specified in provided text; hymn RV 10.96 is an Indra-stuti (late maṇḍala).
Indra (with Harī, his twin steeds as powers of dynamism).
Jagatī or Triṣṭubh (needs metrical verification per pada count; late hymns often vary).
ఋగ్వేదం 10.96 చివరి మండలానికి చెందిన ఇంద్రస్తుతి. ‘హరివత్’—తామ్రవర్ణ జంట హరీలతో కూడిన ఇంద్రుని—ప్రేరిత వాక్కు ద్వారా ఈ స్తోత్రంలో ప్రవేశించి మధురమైన సోమరసాన్ని పానంచేయమని ఆహ్వానిస్తుంది. స్తోత్రం అంతటా ఇంద్రుని రెండు హరీలు (జంట అశ్వాలు/చలనశక్తులు) వేగవంతమైన, విజయదాయకమైన చైతన్యంతో అనుసంధానించబడి, ఆకాంక్షను సఫలీకరించడం, సాధకుణ్ని స్థిరపరచడం, ఆనందం–బలం–సఫలతలను ప్రసాదించడం అని వర్ణిస్తుంది. చివరికి, ముందరి పీడనాలను పక్కనబెట్టి, ప్రస్తుత సోమార్పణను ఇంద్రుని స్వంత భాగంగా స్వీకరించమని నేరుగా యజ్ఞసమ్మనంతో ముగుస్తుంది.
Mantra 1
प्र ते महे विदथे शंसिषं हरी प्र ते वन्वे वनुषो हर्यतं मदम् । घृतं न यो हरिभिश्चारु सेचत आ त्वा विशन्तु हरिवर्पसं गिरः ॥
ఓ మహానుభావా! విదథే (యజ్ఞ-సభలో) నీకోసం నేను స్తోత్రాన్ని ప్రకటిస్తున్నాను; సాధకునికి ప్రియమైన హర్యత (హరి-సంబంధ) మదం/ఉత్సాహాన్ని నీకోసం నేను పొందుతున్నాను. హరి-శక్తులతో కలిసి ఘృతపు మనోహర ధారను పోసినట్లే, ఓ హరివర్పస్ (సువర్ణ-దీప్త రూపముగలవాడా), నా గిరః (వాణి) నీలో ప్రవేశించుగాక.
Mantra 2
हरिं हि योनिमभि ये समस्वरन्हिन्वन्तो हरी दिव्यं यथा सदः । आ यं पृणन्ति हरिभिर्न धेनव इन्द्राय शूषं हरिवन्तमर्चत ॥
హరి-యోని (హరి యొక్క మూలస్థానం) వైపు ఏకస్వరంగా నినదించే వారు, దివ్య సదస్ (ఆసనం/సభ) వైపు అన్నట్లుగా, ఆ రెండు హరీలను ప్రేరేపిస్తారు. ఆవులు పాలతో నింపినట్లే, హరి-శక్తులతో అతనిని వారు నింపుతారు; ఇంద్రునికై—హరివంత (సువర్ణ-బలసంపన్న) శూష (ప్రచండ తేజస్సు/బలం) ను అర్చించి పాడండి.
Mantra 3
सो अस्य वज्रो हरितो य आयसो हरिर्निकामो हरिरा गभस्त्योः । द्युम्नी सुशिप्रो हरिमन्युसायक इन्द्रे नि रूपा हरिता मिमिक्षिरे ॥
అతని వజ్రం హరిత (సువర్ణ-తామ్రవర్ణం), ఇనుముతో మలచబడినది; అతని సంకల్పమూ హరిత, రెండు చేతుల పట్టులోనూ హరిత. ద్యుమ్న (దీప్త మహిమ) లో సుషిప్ర (సుందర-ఓష్ఠుడు) అతడు హరి-మన్యు (హరిత ఉన్మాదం/ఉత్సాహం) అనే బాణాన్ని సంధిస్తాడు; ఇంద్రునిలో హరిత రూపాలు స్థిరమై పరస్పరం కలిసిపోయాయి.
Mantra 4
दिवि न केतुरधि धायि हर्यतो विव्यचद्वज्रो हरितो न रंह्या । तुददहिं हरिशिप्रो य आयसः सहस्रशोका अभवद्धरिम्भरः ॥
దివిలో ప్రకాశపు ఒక కేతువు—కామ్యమైనది—స్థాపితమైంది; హరిత (తామ్రవర్ణ) వజ్రం విశాలంగా వ్యాపించి, హరిత అశ్వంలా వేగంగా దూసుకుపోతుంది. సుందర-ఓష్ఠుడు (హరిశిప్ర) ఇనుపబలంతో అహి-రూప అడ్డంకిని ఛేదిస్తాడు; హరి-శక్తిని ధరించినవాడై, సహస్ర జ్వాలలైన తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తాడు।
Mantra 5
त्वंत्वमहर्यथा उपस्तुतः पूर्वेभिरिन्द्र हरिकेश यज्वभिः । त्वं हर्यसि तव विश्वमुक्थ्यमसामि राधो हरिजात हर्यतम् ॥
నీవే, నీవే—పూర్వ యజ్వులు స్తుతించినప్పుడు—ఎల్లప్పుడూ కామ్యుడవు, హరికేశ ఇంద్రా. నీవు హర్షిస్తావు; ఉక్థ్య (స్తుత్యర్హ)మైనదంతా నీదే—అక్షయ రాధస్; హరిజాతా, నీ శక్తిలో కామ్యుడవు.
Mantra 6
ता वज्रिणं मन्दिनं स्तोम्यं मद इन्द्रं रथे वहतो हर्यता हरी । पुरूण्यस्मै सवनानि हर्यत इन्द्राय सोमा हरयो दधन्विरे ॥
ఆ రెండు కామ్యమైన హరి (తామ్రవర్ణ) అశ్వాలు రథంపై వజ్రధారి, ఆనందదాత, స్తోమ్య—మదంలో—ఇంద్రుణ్ణి మోస్తాయి. అతనికోసం అనేక సవనాలు కామ్యంగా సిద్ధమవుతాయి; ఇంద్రునికోసం హరి-దీప్తితో ఉన్న సోమపానాలు ప్రవాహింపజేయబడతాయి/చలించబడతాయి.
Mantra 7
अरं कामाय हरयो दधन्विरे स्थिराय हिन्वन्हरयो हरी तुरा । अर्वद्भिर्यो हरिभिर्जोषमीयते सो अस्य कामं हरिवन्तमानशे ॥
ఆత్మ యొక్క కామనను నెరవేర్చుటకు హరి (ఇంద్రుని తామ్రవర్ణ అశ్వ-శక్తులు) తామే తమను యోగపరచుకొంటాయి; స్థిరమైన ఆధారమునకు ప్రేరితులై, ఆ రెండు వేగవంతమైన హరులు ఉప్పొంగి ముందుకు దూసుకుపోతాయి. ఈ హరి-శక్తుల ఆనందభరిత సమ్మత సాంగత్యంలో ఎవడు చేరుతాడో—అతడు హరివంతుడు (ఇంద్రుడు) ద్వారా తనకు ఇష్టమైన ఆనందం/కామనను పొందుతాడు.
Mantra 8
हरिश्मशारुर्हरिकेश आयसस्तुरस्पेये यो हरिपा अवर्धत । अर्वद्भिर्यो हरिभिर्वाजिनीवसुरति विश्वा दुरिता पारिषद्धरी ॥
తామ్ర దాడి, తామ్ర కేశము, అయస్ (లోహం) వలె దృఢుడు, వేగంగా పానము చేసేవాడు—ఆ హరిపా (హరుల అధిపతి) బలములో వృద్ధి పొందెను. అశ్వములతోను హరి-శక్తులతోను, వాజినీవసు (బల-సంపదలతో సమృద్ధుడు)గా ఉండి, మమ్మల్ని సమస్త దురితాల పారి చేర్చువాడు—ఆ రెండు హరులు మమ్మల్ని క్షేమంగా దాటించుగాక.
Mantra 9
स्रुवेव यस्य हरिणी विपेततुः शिप्रे वाजाय हरिणी दविध्वतः । प्र यत्कृते चमसे मर्मृजद्धरी पीत्वा मदस्य हर्यतस्यान्धसः ॥
స్రువా (చమచం) వలె, అతని రెండు హరిణీ (తామ్రవర్ణ) విడివిడిగా కదులుతాయి; శిప్ర (చెంపలు/యోగబిందువులు) వద్ద ఆ రెండు హరిణీ వాజ (బల-సమృద్ధి) కొరకు కంపిస్తాయి. సిద్ధమైన చమస (పాత్రం) లో ఆ రెండు హరులు దానిని తుడిచి శుభ్రపరచినప్పుడు—ప్రియమైన సోమ-అంధస్ యొక్క మదాన్ని పానము చేసి, వారు ఉన్మాదానందంలో ముందుకు దూసుకుపోతారు.
Mantra 10
उत स्म सद्म हर्यतस्य पस्त्योरत्यो न वाजं हरिवाँ अचिक्रदत् । मही चिद्धि धिषणाहर्यदोजसा बृहद्वयो दधिषे हर्यतश्चिदा ॥
మరియు నిజంగా, హర్యత (ఆనందమయ) సత్త్వపు సద్మములోను పస్త్యములోను—గృహ-నివాసములో—హరివాన్ ఇంద్రుడు, బహుమతికై దూసుకెళ్లే అశ్వం వలె, వాజం—సమృద్ధి—కొరకు గర్జిస్తాడు. అతని కావ్యమైన ఓజస్సు చేత మహతీ ధిషణా—బుద్ధి—కూడా ప్రేరితమవుతుంది; నీవు విస్తారమైన, ఉన్నతమైన వయస్—జీవనబలం—స్థాపిస్తావు; అవును, హర్యత సత్త్వములోనూ కూడా.
Mantra 11
आ रोदसी हर्यमाणो महित्वा नव्यंनव्यं हर्यसि मन्म नु प्रियम् । प्र पस्त्यमसुर हर्यतं गोराविष्कृधि हरये सूर्याय ॥
నీవు నీ మహిమలో హర్షిస్తూ రెండు రోదసీ—ద్యావా-పృథివీ—వైపు లేచివస్తావు; నిత్యనూతనంగా నీవు ప్రియమైన మన్మ—ఆలోచన—ను ప్రజ్వలింపజేస్తావు. ఓ అసుర—బలాధిపతి—హర్యత పస్త్యాన్ని—ఆనందమయ గృహాన్ని—ప్రకటింపుము; హరి-శక్తికై, సత్యసూర్యునికై, గో—జ్ఞానకిరణం—ను వెల్లడించుము.
Mantra 12
आ त्वा हर्यन्तं प्रयुजो जनानां रथे वहन्तु हरिशिप्रमिन्द्र । पिबा यथा प्रतिभृतस्य मध्वो हर्यन्यज्ञं सधमादे दशोणिम् ॥
మనుష్యుల ప్రయుజ్—యోజింపబడిన శక్తులు—నిన్ను రథంపై మోసుకురావుగాక, ఓ హరిశిప్ర ఇంద్రా, నీవు అగ్రగమనంలో ఆనందించువాడవు. అర్పితమైన మధుర మధ్వు ఎలా పానమవుతుందో అలా నీవు పానము చేయుము; హర్షిస్తూ సధమాద—సామూహిక పరవశంలో—యజ్ఞాన్ని స్వీకరించుము, తన దశోణి—దశగుణ ప్రవాహంలో—పూర్ణమగు ఆ కర్మను.
Mantra 13
अपाः पूर्वेषां हरिवः सुतानामथो इदं सवनं केवलं ते । ममद्धि सोमं मधुमन्तमिन्द्र सत्रा वृषञ्जठर आ वृषस्व ॥
హే హరివః! పూర్వపు సునిష్పన్న (సోమ) సవనాలను విడిచిపెట్టు; ఇప్పుడు ఈ సవనం కేవలం నీదే. హే ఇంద్రా! మధుమయ సోమాన్ని లోతుగా పానంచేయి; హే వృషన్! నిరంతరం దానిని నీ ఉదరంలో పోయించు—ఆనంద-బలంతో నిన్ను నీవే నింపుకొను.
It is a hymn of praise to Indra that calls him to the Soma rite, highlights his twin Harīs (tawny steeds/powers), and asks for strength, victory, and fulfillment of aspiration.
The Harīs are Indra’s two tawny steeds, often understood both literally (his chariot-horses) and symbolically as swift, luminous powers of dynamism that carry the seeker toward the goal.
In Vedic ritual, Soma is the energizing offering that delights and empowers Indra; urging him to drink deeply signifies intensifying his force so that he can remove obstacles and grant the requested boons.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.